Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2FZK832Gama Işın Spektropisi3+0+03601.12.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Fizik Tezli Yüksek Lisans
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı .Bu dersin amacı, öğrencilere gama ışınlarının temel özelliklerini ve gama spektroskopisi tekniklerini kavratmak; gama dedektörlerini, enerji ölçüm yöntemlerini ve spektrum analiz tekniklerini uygulamalı olarak öğrenmelerini sağlamaktır. Ders, öğrencilerin gama ışını ölçümleri yapabilme, detektörleri kalibre edebilme, elde edilen spektrumları yorumlayabilme ve nükleer enerji düzeylerini analiz edebilme becerilerini geliştirmeyi hedefler. Ayrıca, gama spektroskopisinin nükleer fizik, radyoaktivite ölçümleri ve medikal fizik gibi uygulama alanlarındaki önemine vurgu yapılır.
Dersin İçeriği Ders, gama ışınlarının fiziksel özellikleri ve etkileşim mekanizmaları ile başlar.

Farklı gama dedektör tipleri (NaI(Tl), HPGe, scintillation ve yarı iletken dedektörler) tanıtılır ve çalışma prensipleri incelenir.

Enerji ölçümü, detektör kalibrasyonu ve çözünürlük analiz yöntemleri detaylı olarak öğretilir.

Spektrum toplama, analiz etme ve pik tanımlama teknikleri uygulamalı örneklerle anlatılır.

Ders, gama spektroskopisinin nükleer fizik, radyasyon ölçümleri ve medikal fizik uygulamalarındaki kullanımı ile tamamlanır.

Radyasyonun maddeyle etkileşimini analiz eder.
Dersin Yöntem ve Teknikleri yüz yüze
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Fatma Aysun UĞUR https://akbis.osmaniye.edu.tr/@aysunugur aysunugur@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Nükleer Fizik, Krane
Ders Notları Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley.

Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %10
Mühendislik Bilimleri %20
Mühendislik Tasarımı %20
Fen Bilimleri %30
Sağlık Bilimleri %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ödev 5 % 10
Proje 2 % 20
Toplam :
7
% 30

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 15 5 75
Ödevler 5 8 40
Ara Sınavlar 1 5 5
Proje 2 5 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 7 7
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 6 182

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Gama ışınlarının fiziksel özelliklerini ve etkileşim mekanizmalarını açıklayabilme.
2 Farklı gama dedektörlerini (NaI(Tl), HPGe, scintillation ve yarı iletken dedektörler) tanıyıp seçme ve çalışma prensiplerini analiz edebilme.
3 Dedektör kalibrasyonu, enerji ölçümü ve çözünürlük analizlerini uygulayabilme
4 Gama spektrumlarını toplama, analiz etme, pikleri tanımlama ve deneysel verileri yorumlayabilme.
5 Gama spektroskopisinin nükleer fizik, radyasyon ölçümleri ve medikal fizik uygulamalarındaki önemini kavrayıp uygulamalı deneyler tasarlayabilme.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Gama ışınları, temel özellikler, gama spektroskopisinin önemi ve uygulama alanları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
2 Fotoelektrik etki, Compton saçılması, çift üretimi. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
3 Malzeme ile etkileşim, absorpsiyon katsayısı, enerji kaybı mekanizmaları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
4 NaI(Tl) ve diğer scintillation dedektörleri, tasarım ve performans. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
5 Yarı iletken dedektörler (HPGe, Si), enerji çözünürlüğü ve avantajları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
6 Enerji kalibrasyonu, çözünürlük ölçümü, etkinlik belirleme. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
7 Pulse shaping, sinyal amplifikasyonu, gürültü yönetimi. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
8 Önceki haftaların tekrar ve örnek sorular; laboratuvar hazırlığı. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
9 Ara sınav Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
10 Spektrum toplama yöntemleri, veri kaydı, arka plan düzeltmesi. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
11 Pik tanımlama, tam enerji ve kısmi enerji pikleri, verilerin yorumlanması. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
12 Dedektör verimliliği, aktivite ölçümü, hata kaynakları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
13 Gama spektroskopisi deneylerinin simülasyonu, deneysel düzenek kurulumu. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
14 Nükleer fizik deneyleri, radyoizotop analizleri, endüstriyel uygulamalar. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
15 Final sınavı Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 4 4 3 3 3 4 3 4 4 4 3
Ö1 4 4 5 3 4 5 3 5 5 4 5
Ö2 4 5 3 5 4 4 3 5 4 5 3
Ö3 4 3 4 2 3 4 3 4 5 3 3
Ö4 4 4 3 3 4 4 3 3 3 3 2
Ö5 4 5 2 4 2 3 3 2 2 4 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=253451&lang=tr