Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2FZK842Nükleer Elektronik3+0+03630.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Fizik Tezli Yüksek Lisans
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, yüksek lisans düzeyindeki öğrencilere nükleer elektronik sistemlerinin temel prensiplerini, detektör tiplerini ve sinyal işleme tekniklerini kavratmak; bu sistemleri tasarlayabilme, kalibre edebilme ve deneysel verileri doğru şekilde yorumlayabilme becerisi kazandırmaktır. Ders, öğrencilerin hem teorik bilgilerini geliştirmeyi hem de laboratuvar ve simülasyon uygulamalarıyla nükleer ölçüm ve elektronik cihazları kullanma yetkinliklerini artırmayı hedefler.
Dersin İçeriği Ders, nükleer elektronik sistemlerinin temel kavramlarını ve detektör tiplerini tanıtarak başlar.

Gaz, yarı iletken ve scintillation detektörlerinin çalışma prensipleri ve performans özellikleri detaylı olarak incelenir.

Sinyal üretimi, ön yükselteçler, pulse shaping ve analog-dijital sinyal işleme teknikleri öğretilir.

Gürültü analizi, enerji ve zaman çözünürlüğü, ölçüm ve kalibrasyon yöntemleri üzerinde uygulamalı çalışmalar yapılır.

Ders, nükleer elektronik uygulamaları, laboratuvar çalışmaları ve deneysel veri analizi ile sonlandırılarak öğrencilerin pratik becerilerini pekiştirir.

Radyasyonun maddeyle etkileşimini analiz eder.

Farklı radyasyon türleri için uygun zırh malzemelerini seçer.

Zırh kalınlığı ve zayıflama hesaplarını yapar.

Radyasyon alanlarında güvenli tasarım ve koruma planı oluşturur.

Ulusal ve uluslararası zırhlama standartlarını (IAEA, NCRP, NDK) açıklar.

Radyasyon güvenliği kültürünü iş ortamına entegre eder.
Dersin Yöntem ve Teknikleri yüz yüze
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Fatma Aysun UĞUR https://akbis.osmaniye.edu.tr/@aysunugur aysunugur@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Nükleer Fizik, Krane
Ders Notları Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley.

Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %10
Mühendislik Bilimleri %20
Mühendislik Tasarımı %20
Fen Bilimleri %30
Sağlık Bilimleri %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Veri yok

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 15 3 45
Sınıf Dışı Ç. Süresi 15 5 75
Ödevler 4 4 16
Sunum/Seminer Hazırlama 2 6 12
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10 10
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 6 166

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Nükleer elektronik devrelerini ve detektörlerini analiz edebilme ve tasarlayabilme.
2 Nükleer sinyal işleme tekniklerini kavrayabilme ve uygulayabilme.
3 Nükleer ölçüm cihazlarını seçme, kalibre etme ve veri toplama becerisi kazanma.
4 Gürültü analizi ve ölçümlerde sinyal-gürültü optimizasyonunu gerçekleştirebilme.
5 Nükleer elektronik sistemleri kullanarak deney tasarlama, veri yorumlama ve rapor yazabilme.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Nükleer elektronik nedir? Temel cihazlar ve uygulama alanları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
2 Gaz detektörler (Geiger-Müller, Proportional), çalışma prensipleri ve uygulamalar. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
3 Yarı iletken detektörler (Si, Ge), enerji çözünürlüğü ve avantajları. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
4 Scintillator tipleri, fotomultipliers, performans karakteristikleri. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
5 Detektörden sinyal çıkışı, ön yükselteçler, temel elektronik devre tasarımı. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
6 Pulse shaping, zaman amplifikatörleri, sinyal optimizasyonu. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
7 Spektrum analiz, ADC/DAC, örnekleme teorisi. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
8 Ölçümlerde çözünürlük, faktörler, optimizasyon yöntemleri. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
9 Ara sınav Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
10 Gürültü kaynakları, sinyal/gürültü oranı iyileştirme teknikleri. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
11 Detektör kalibrasyonu, enerji ve zaman doğruluğu. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
12 Radyasyon ölçümleri, sağlık fiziği uygulamaları, endüstride kullanımlar. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
13 Sinyal işleme, detektör simülasyonları, veri analizi. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
14 Öğrenci projelerinin sunumu ve genel değerlendirme. Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.
15 Final sınavı Attix, F.H. Introduction to Radiological Physics and Radiation Dosimetry, Wiley. Martin, J.E., Physics for Radiation Protection, Wiley-VCH. NCRP Report No. 147, Structural Shielding Design for Medical X-Ray Imaging Facilities. Bozkurt, A. Radyasyon Zırhlaması ve Güvenlik, Hacettepe Yayınları. IAEA Safety Reports Series, Radiation Protection and Shielding Guidelines.

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 4 4 3 3 3 4 3 4 4 4 3
Ö1 4 4 5 3 4 5 3 5 5 4 5
Ö2 4 5 3 5 4 4 3 5 4 5 3
Ö3 4 3 4 2 3 4 3 4 5 3 3
Ö4 4 4 3 3 4 4 3 3 3 3 2
Ö5 4 5 2 4 2 3 3 2 2 4 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=253460&lang=tr