Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3TRH203OSMANLI PALEOGRAFYASI-I4+0+04411.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Tarih
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, Osmanlı Türkçesi’nin yazı biçimlerini (rik‘a, ta‘lik, divanî, siyakat vb.) paleografik açıdan çözümleyerek, öğrencilerin Osmanlı arşiv belgelerini okuyabilme ve yorumlayabilme becerisini kazanmalarını sağlamaktır. Öğrencilere belge türleri, yazı üslupları, harf karakteristikleri ve dönemsel değişimler hakkında ileri düzey bilgi kazandırılır.
Dersin İçeriği Osmanlı Paleografyası I dersi kapsamında, Osmanlı Türkçesinin temel yazı sistemleri tanıtılarak özellikle rika yazı türüyle kaleme alınmış el yazması belgelerin okunması ve transkripsiyonu üzerinde durulur. Ders kapsamında Osmanlı alfabesinin harf yapıları, birleşme kuralları, yazım özellikleri ve paleografik unsurlar öğretilir. Öğrencilerin farklı belge türlerini okuyabilmeleri amacıyla rika yazısıyla yazılmış resmî ve özel belgeler üzerinde uygulamalar yapılır. Ayrıca Osmanlı Türkçesinde kullanılan kelime yapıları, temel dil bilgisi kuralları, Arapça ve Farsça kökenli unsurlar ile arşiv belgelerinde karşılaşılan terim ve ifadeler incelenir. Böylece öğrencilerin Osmanlıca el yazmalarını okuyabilme, anlayabilme ve günümüz Türkçesine aktarabilme becerileri kazanmaları amaçlanır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Yüzyüze; Görsel materyallerle belge çözümleme uygulamaları; Osmanlı arşiv belgelerinden seçilmiş örnekler üzerinde okuma çalışmaları; Sunumlar, grup tartışmaları ve dönemsel belge analizleri; Osmanlıca paleografya alfabesiyle uygulamalı yazı çalışmaları; Öğrenci sunumları ve belge çözümleme ödevleri
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Şenay ATAM
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar (1) Nazım Paşa, Ermeni Olayları Tarihi, İstanbul, 1991.
Ders Notları Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 4 56
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 2 28
Ara Sınavlar 1 17 17
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 19 19
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Öğrenci, Osmanlı Türkçesinin yazı sistemi içinde kullanılan temel alfabe, harf biçimleri ve yazım kurallarını tanımlar.
2 Öğrenci, rik‘a, nesih gibi farklı yazı türleriyle yazılmış temel düzeydeki Osmanlıca metinleri okuyabilir.
3 Öğrenci, Osmanlı arşiv belgelerinde kullanılan temel kısaltmaları, işaretleri ve paleografik özellikleri ayırt eder.
4 Öğrenci, basit Osmanlıca metinleri günümüz Türkçesine transkripsiyon ve transliterasyon yöntemleriyle aktarabilir.
5 Öğrenci, Osmanlı dönemine ait yazılı belgelerin paleografik özelliklerini analiz ederek metnin türünü ve yazı karakterini belirler.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Paleografi kavramı, Osmanlı paleografyasının kapsamı ve önemi. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
2 Osmanlı Türkçesi alfabesinin tanıtımı ve harflerin genel özellikleri. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
3 Harflerin başta, ortada ve sonda yazılış biçimleri; temel okuma çalışmaları. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
4 Osmanlı yazı türleri: Rik‘a, nesih ve divânî yazı çeşitlerinin tanıtılması. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
5 Rik‘a yazısının özellikleri ve basit kelime okuma çalışmaları. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
6 Rik‘a yazısıyla yazılmış kısa metinlerin okunması ve değerlendirilmesi. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
7 Osmanlı belgelerinde kullanılan temel kısaltmalar, işaretler ve sayı sistemi. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
8 Uygulamalı okuma çalışmaları ve kısa metin çözümlemeleri Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
9 Basit Osmanlı belgelerinin okunması: dilekçe ve kısa yazışma örnekleri. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
10 Resmî yazışma örnekleri üzerinden metin okuma ve çözümleme çalışmaları. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
11 Transkripsiyon ve transliterasyon yöntemlerinin tanıtılması. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
12 Osmanlı arşiv belgelerinde paleografik özelliklerin incelenmesi. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
13 Metin okuma ve belge çözümleme uygulamaları. Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları. Eminoğlu, M. (2021). Osmanlı vesikalarını okumaya giriş. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Develi, H. (2022). Osmanlı Türkçesi kılavuzu 1-2. Bilimevi Yayınları.
14 Genel tekrar, portfolyo sunumları ve ders içi değerlendirme Hüseyin Nâzım Paşa ve Ermeni Olayları Tarihi, Ankara: Başbakanlık Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, 1994, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri belgeleri.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 1 1 2 1 1 3 5 4 1 5 3 3 5 5 1
Ö1 1 1 1 1 1 3 5 3 1 5 3 3 5 5 1
Ö2 1 1 2 1 1 3 5 4 1 5 3 3 5 5 1
Ö3 1 1 2 1 1 3 5 3 1 5 3 3 5 5 1
Ö4 1 1 2 1 1 4 5 4 1 5 3 3 5 5 1
Ö5 1 1 2 1 1 4 5 4 1 5 3 3 5 5 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=280988&lang=tr