Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5TRH303OSMANLI DİPLOMATİKASI-I2+0+02411.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Tarih
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, Osmanlı Devleti’nde üretilen resmî belgelerin yapısını, türlerini ve yazım özelliklerini tanıtmak; öğrencilerin diplomatik analiz yöntemlerini öğrenmelerini sağlamaktır. Ayrıca öğrencilerin arşiv belgelerini okuyabilme, çözümleyebilme ve tarihsel bağlam içinde değerlendirebilme becerilerini geliştirmek hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği Osmanlı diplomatikasının tanımı ve kapsamı, belge türleri (ferman, berat, irade, hüküm vb.), belge unsurları (tuğra, unvan, hitap, dua, tarih vb.), yazım kuralları, terminoloji, paleografik özellikler ve örnek belge incelemeleri dersin temel içeriğini oluşturmaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Yüz yüze; Anlatım, belge çözümleme, uygulamalı belge okuma, tartışma, örnek analiz çalışmaları.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Şenay ATAM
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar TC. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü (https://www.devletarsivleri.gov.tr/)
Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu, İstanbul 2017
Ders Notları TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Sakin, Orhan. (2025). Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu, İstanbul: Yeditepe Yayınevi; Kütükoğlu, M. S. (2018). Osmanlı belgelerinin dili (Diplomatik). Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 4 56
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ara Sınavlar 1 25 25
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 25 25
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Osmanlı diplomatikasının temel kavramlarını açıklar.
2 Osmanlı resmî belgelerinin türlerini ayırt eder.
3 Belgelerin iç ve dış unsurlarını analiz eder.
4 Osmanlıca diplomatik metinleri temel düzeyde okuyup yorumlar.
5 Arşiv belgelerini tarihsel bağlam içinde değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Diplomatik kavramı ve Osmanlı diplomatikasına giriş TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
2 Osmanlı bürokrasisinin genel yapısı TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
3 Belge türlerine giriş TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
4 Hatt-ı Hümayun tanımı ve Hatt-ı Hümayun belgelerinin tanıtımı TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
5 Telhis Tanımı ve Telhis Üzerine Hatt-ı Hümayun türü belgelerin özellikleri TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
6 Telhis Üzerine Yazılan Hatt-ı Hümayun Türü belgelerin okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
7 Takrir Tanımı ve Takrir Üzerine Hatt-ı Hümayun Türü belgelerin özellikleri TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
8 Takrir Üzerine Yazılan Hatt-ı Hümayun Türü belgelerin okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
9 Arz ve Arzuhal üzerine yazılan hatt-ı hümayun türü belgelerin tanımı ve okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
10 İrade-i Seniyye tanımı TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
11 İrade-i seniyye türü belgelerin okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
12 İrade-i seniyye türü belgelerin okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
13 Rikab-ı Hümayun Arzuhalleri türü belgelerin okunması TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu
14 Padişah fermanı: tanımı ve özellikleri TC. Cumhurbaşkalığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi Katalogları, Orhan Sakin, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma Kılavuzu

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2
Ö1 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2
Ö2 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2
Ö3 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2
Ö4 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2
Ö5 1 1 2 2 2 5 5 5 2 5 5 5 5 3 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281027&lang=tr