Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2TDE154Yeni Türk Edebiyat-II2+0+02321.05.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Türk Dili ve Edebiyatı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, Türk edebiyatında modernleşme süreciyle birlikte ortaya çıkan roman türünü şiir geleneği ile birlikte ele alarak öğrencilerin iki edebî tür arasındaki benzerlik ve farklılıkları kavrayabilmelerini sağlamaktır. Öğrenciler, Tanzimat’tan itibaren romanın Türk edebiyatına giriş sürecini öğrenirken aynı zamanda şiirin modernleşme ile yaşadığı dönüşümleri de değerlendirecek; farklı dönemlere ait metinler üzerinde çözümleme ve karşılaştırma yapma becerisi kazanacaklardır.
Dersin İçeriği Ders kapsamında, önce roman ve şiirin kuramsal tanımları yapılacak; ardından Avrupa’daki romanın doğuşu ve Türk edebiyatına geç girişi tartışılacaktır. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e kadar roman ve şiir türlerinin gelişimi incelenecek; ilk tercüme romanlardan başlayarak Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Felâtun Bey ile Râkım Efendi, İntibah, Araba Sevdası, Sergüzeşt, Mai ve Siyah ve Eylül gibi önemli romanlar üzerinde durulacaktır. Aynı dönemde şiirin biçim, içerik ve üslup yönünden geçirdiği değişimler ele alınacak; roman ve şiir arasındaki tarihsel, estetik ve tematik bağlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım (Lecture): Roman ve şiir türünün tarihsel gelişimi ve temel kavramların aktarımı.

Soru-Cevap (Q&A): Öğrencilerin aktif katılımını sağlamak için konuların tartışılması.

Tartışma (Discussion): Eserlerdeki tema, karakter ve toplumsal arka plan üzerine öğrenci merkezli tartışmalar.

Metin Analizi (Textual Analysis): Şiir ve roman örnekleri üzerinden çözümleme, şerh ve tahlil çalışmaları.

Karşılaştırmalı Okuma (Comparative Reading): Türk ve Batı edebiyatından örneklerin karşılaştırmalı incelenmesi.

Grup Çalışması (Group Work): Öğrencilerin birlikte belirli metinleri çözümlemesi ve sınıfta sunması.

Sunumlar (Presentations): Öğrencilerin seçtikleri roman veya şiir üzerine kısa raporlar veya sunum yapmaları.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Birsel SAĞIROĞLU birselsagiroglu@osmaniye.edu.tr.
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Komisyon. (2014). Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı (1839-2000). İstanbul: Grafiker Yayınları.
Evin, A. (2004). Türk Romanının Kökenleri ve Gelişimi. İstanbul: Agora Yayınları.
Ders Notları Akyüz, K. (1995). Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri (1860–1923). İstanbul: İnkılap Kitabevi.

Berkes, N. (2002). Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Mardin, Şerif (1991). Türk Modernleşmesi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Kaplan, M. (1997). Şiir Tahlilleri I. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Moran, B. (2004). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış I. İstanbul: İletişim Yayınları.

Enginün, İ. (2015). Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839–1923). İstanbul: Dergâh Yayınları.

Tanpınar, A. H. (1988). 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 2 28
Ödevler 2 7 14
Sunum/Seminer Hazırlama 2 7 14
Ara Sınavlar 1 3 3
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Avrupa’da romanın ortaya çıkışı ile Türk şiirinin klasik dönemden modernleşmeye uzanan çizgisini karşılaştırır.
2 Tanzimat Dönemi’nde hem roman hem şiirde yaşanan dönüşümleri tarihsel ve toplumsal bağlamda değerlendirir.
3 İlk tercüme romanları ve Tanzimat şiir anlayışını inceler; Şinasi ve Namık Kemal’in şiirlerindeki yenilikleri örneklerle açıklar.
4 Tanzimat romanlarını (Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, Felâtun Bey ile Râkım Efendi, İntibah) bireysel ve toplumsal temalarla birlikte analiz eder; Tanzimat şiirindeki bireysel ve toplumsal duyarlılıkları yorumlar.
5 Akımlar ve anlayışlar ile devirler ve nesiller arasında ilişki kurabilir.
6 Akımlar ve anlayışlar ile devirler ve nesiller arasında hüküm verebilir.
7 Dil, üslup ve düşünce bakımından geleneksel anlayıştan modern şiire geçişin temel özelliklerini açıklar.
8 19. yüzyıla özgü kavramların edebî işlenişini ve dönemin idealleriyle ilişkisini değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Edebî Türler Arasında Şiir ve Roman: Tanım, kuramsal çerçeve, ortak ve farklı yönler Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur romanından ve Yahya Kemal’in seçilmiş şiirlerinden bölümlerin okunması; şiir ve roman türlerinin ortak ve farklı yönlerinin karşılaştırılması. Karşılaştırmalı okuma, grup çalışması.
2 Avrupa’da Romanın Ortaya Çıkışı ve Şiirsel Gelenek: Tarihsel bağlam, karşılaştırmalar Cervantes’in Don Kişot romanından ve klasik şiir geleneğinden seçilmiş metinlerin okunması; roman ve şiir türlerinin tarihsel gelişimlerinin karşılaştırılması. Karşılaştırmalı inceleme, tartışma.
3 19. yüzyıla Kadar Türk Edebiyatı: Neden roman görülmez? Şiir geleneğinin hâkimiyeti Divan şiirinden seçilmiş metinlerin okunması ve Türk edebiyatında şiir geleneğinin baskın yapısının incelenmesi. Eleştirel okuma, yorumlama etkinlikleri.
4 Tanzimat ve Serveti Fünun Dönemi: Modernleşme ile birlikte şiirde ve romanda görülen dönüşümler Namık Kemal’in İntibah romanından ve Tevfik Fikret’in seçilmiş şiirlerinden bölümlerin okunması Metin analizi, grup çalışması
5 İlk Tercüme Romanlar ve şiirsel dilin romana etkisi Yusuf Kâmil Paşa’nın Telemak çevirisinden seçilmiş bölümlerin okunması Metin analizi, karşılaştırmalı okuma.
6 Âşık Hikâyeleri ve İlk Romanlarımız Kerem ile Aslı hikâyesi ile Namık Kemal’in İntibah romanından seçilmiş bölümlerin okunması ve anlatım özelliklerinin karşılaştırılması. Karşılaştırmalı inceleme, grup çalışması.
7 Batılılaşma Sürecinin Yansımaları: Felâtun Bey ile Râkım Efendi Ahmet Mithat Efendi’nin Felâtun Bey ile Râkım Efendi romanından seçilmiş bölümlerin okunması Tartışma, yorumlama etkinlikleri.
8 Sosyal Problemler ve Esaret Teması: Sergüzeşt Samipaşazade Sezai’nin Sergüzeşt romanından seçilmiş bölümlerin okunması ve esaret temasının incelenmesi Eleştirel okuma
9 Türk Romanında İlk Realist Deneme: Araba Sevdası Recaizade Mahmut Ekrem’in Araba Sevdası romanından seçilmiş bölümlerin okunması ve realist anlatım özelliklerinin incelenmesi. Metin analizi, eleştirel okuma.
10 Akıl ve İman Arasında: Şinasi’nin Münacat’ı Şinasi’nin “Münacaat” şiirinin okunması ve şiirde akıl, iman ve modernleşme ilişkilerinin incelenmesi. Yorumlama etkinlikleri, tartışma.
11 Hürriyet ve Vatan Aşkı: Namık Kemal’in Hürriyet Kasidesi Namık Kemal’in “Hürriyet Kasidesi” adlı şiirinin okunması ve hürriyet, vatan ve millet kavramlarının incelenmesi. Eleştirel okuma, sınıf tartışması.
12 Bireysel Acının Şiiri: Abdülhak Hamit Tarhan’ın Makber’i Abdülhak Hamit Tarhan’ın Makber adlı eserinden seçilmiş bölümlerin okunması ve ölüm ile bireysel acı temasının incelenmesi. Grup çalışması, yorumlama etkinlikleri.
13 Toplumsal Eleştiri ve Modern Lirizm: Tevfik Fikret’in Sis’i Tevfik Fikret’in “Sis” adlı şiirinin okunması ve şiirde toplumsal eleştiri ile modern lirizm unsurlarının incelenmesi. Karşılaştırmalı okuma, sınıf tartışması.
14 Doğa ve Estetik Duyarlılık: Cenap Şahabettin’in Elhân-ı Şitâsı Cenap Şahabettin’in “Elhân-ı Şitâ” şiirinin okunması ve şiirde doğa tasvirleri ile estetik unsurların belirlenmesi. Metin analizi, yorumlama etkinlikleri.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 5 3 3 4 4 5 3 4 5 5 5 2 2 3 2
Ö1 5 3 3 5 3 5 4 4 5 5 5 2 2 3 2
Ö2 5 3 3 3 4 5 4 4 5 5 5 2 2 3 2
Ö3 5 3 3 3 4 5 4 3 5 5 5 2 2 3 2
Ö4 5 3 3 4 3 5 3 3 5 5 5 2 2 3 2
Ö5 5 3 3 4 4 5 3 3 5 5 5 2 2 3 2
Ö6 5 3 3 5 4 5 3 4 5 5 5 2 2 3 2
Ö7 5 3 3 5 4 5 3 4 5 5 5 2 2 3 2
Ö8 5 3 3 3 4 5 3 4 5 5 5 2 2 3 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281047&lang=tr