Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5TDE359Türkçenin Söz Dizimi-I2+0+02428.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Türk Dili ve Edebiyatı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Türkiye Türkçesinde "Söz Öbekleri" konusunun Türk dilinin yapısı içerisinde kavratılması ve benimsetilmesi. Söz öbeklerinin cümle içerisinde tek tek incelenmesi ve görevlerinin öğretilmesi.
Dersin İçeriği Türkiye Türkçesinde Söz Öbekleri. Söz ve söz öbekleri. Söz öbeklerinin tasnifi. İsim tamlamaları, sıfat tamlamaları, edat grupları, zarf-fiil grupları, sıfat-fiil grupları, ad-fiil grupları vb. üzerinde ayrıntılı inceleme yapılması.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Düz Anlatım Yöntemi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Ahmet DEMİRTAŞ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Aktan, Bilal (2009). Türkiye Türkçesinin Söz Dizimi. Ankara: Gazi Kitabevi Yayınları. Atabay, Neşe; Özel, Sevgi ve Çam, Ayfer (1981). Türkiye Türkçesinin Sözdizimi. Ankara: TDK Yayınları. Delice, Hacı İbrahim (2012). Türkçe Sözdizimi. İstanbul: Kitabevi Yayınları. Hatipoğlu, Vecihe (1972). Türkçenin Sözdizimi. Ankara: TDK Yayınları. Karaağaç, Günay (2011). Türkçenin Söz Dizimi. İstanbul: Kesit Yayınları. Karahan, Leylâ (1991). Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları. Korkmaz, Zeynep (2019). Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDK Yayınları. Özmen, Mehmet (2013). Türkçenin Sözdizimi. Adana: Karahan Yayınları. Özkan, Abdurrahman; Toker, Mustafa ve Aşçı, Ufuk Deniz (2016). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi. Konya: Palet Yayınları. Özkan, Mustafa ve Sevinçli, Veysi (2012). Türkiye Türkçesi Söz Dizimi. İstanbul: NK Yayınları. Üstünova, Kerime (2014). Türkiye Türkçesinde Yapı Kavramı ve Söz Dizimi İncelemeleri. İstanbul: Sentez Yayınları
Ders Notları Tahsin Banguoğlu; Türkçenin Grameri, Ankara 2000. Muharrem Ergin; Türk Dil Bilgisi, İstanbul 2000. Necmettin Hacıeminoğlu; Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Ankara, 1992. Zeynep Korkmaz; Türkiye Türkçesi Grameri, Ankara 2003. ÖZKAN, Mustafa; SEVİNÇLİ, Veysi; Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, İstanbul, Akademik Kitaplar, 2012. Korkmaz, Zeynep; Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, Ankara, TDK Yayınları, 2003. Delice, H. İbrahim; Türkçe Sözdizimi, İstanbul, Kitabevi, 2003. Karahan, Leylâ (1991). Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 2 8 16
Sunum/Seminer Hazırlama 2 7 14
Ara Sınavlar 1 3 3
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Türkçenin söz diziminin temel özelliklerini açıklar.
2 Sözcük öbeklerinin yapı, anlam ve görev bakımından özelliklerini tanımlar.
3 Belirtme ve yargı gruplarının cümle içindeki işlevlerini açıklar.
4 İsim ve sıfat tamlamaları ile diğer belirtme gruplarını örneklerle analiz eder.
5 Fiilimsi gruplarını (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yapı ve işlev bakımından değerlendirir.
6 Farklı sözcük gruplarını (tekrar, aitlik, unvan, sayı, bağlama, kısaltma vb.) sınıflandırır.
7 Cümle türlerini ve cümlenin ögelerini belirleyerek dilbilgisel ilişkilerini açıklar.
8 Söz dizimi, sözcük grupları ve cümle yapısı arasındaki bütünlüğü değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Türkçenin söz diziminin temel özellikleri 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
2 Sözcük öbeklerinin yapısı ve özellikleri 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
3 Belirtme grupları ve yargı grupları. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
4 Belirtme gruplarının temel özellikleri ve türleri 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
5 İsim Tamlamaları, Sıfat Tamlamaları. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
6 Birleşik İsim, Tekrar Grubu, Aitlik Grubu. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
7 Edat Grubu, Unvan Grubu, Birleşik Fiiller. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
8 ARASINAV 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
9 İsim Fiil Grubu, Sıfat Fiil Grubu, Zarf Fiil Grubu. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
10 İsim Fiil Grubu, Sıfat Fiil Grubu, Zarf Fiil Grubu. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
11 Sayı Grubu, Ünlem Grubu. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
12 Bağlama Grubu, Kısaltma Grupları. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
13 Cümle ve özellikleri. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
14 Cümlenin Ögeleri. 1.Ergin, M.,Üniversiteler için Türk Dili, Bayrak Yay.,İstanbul,1995. 2.Karahan,L:; Türkçede söz Dizimi(Cümle Tahlilleri), 3.Baskı,Akçağ Yay, Ankara,1995. 3.Mehmedoğlu,A.,Türkiye Türkçesinde Cümle Öğelerine Yeni Bir Bakış,Değişim Yay., Sakarya, 2006. 4. Karaağaç, Günay, Türkçenin Söz Dizimi, Kesit Yay., İstanbul- 2009. 5. Özkan, M.- Sevinçli V., Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, Akademik Kitaplar, İstanbul 2009. 6. Ergüzel, M. Mehdi, Dil ve Kültür Üzerine Yazılar, TEDEV Yay., İstanbul 2007.
15 Dönem Sonu Sınavı

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö1 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö2 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö3 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö4 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö5 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö6 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö7 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö8 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3 2 2 3 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281102&lang=tr