Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
6TDE360Türkçenin Söz Dizimi-II2+0+02428.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Türk Dili ve Edebiyatı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Dersin amacı, dilin bir dizge, bir sistem olduğunu vurgulamak; dizgeyi oluşturan dil birimleriyle ilgili dizim kurallarını vermek; dizge içindeki dil birimlerinin birbirine biçimsel olarak bağlanma biçimlerini göstererek dilin biçim yönünü irdelemek; geleneksel dil bilgisinin cümleye bakış açısını göstermek; yeni araştırmalarda ortaya çıkan cümleye bakış açısına dikkat çekmek, cümle çözümleme yöntemlerini vermek, cümle çözümleme yöntemleri konusunda bir metot geliştirmek
Dersin İçeriği Bir göstergeler dizgesi olan dilin, dizimsel düzlemde nasıl eklemlendiğini ortaya koymak gerekir. Bu derste, dizimsel düzlemde cümlenin kurulumu, cümlenin ögeleri ve çözümlenmesi üzerinde durulur.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Düz Anlatım Yöntemi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Ahmet DEMİRTAŞ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Kerime Üstünova; Dil Bilgisi Sorunları, Kesit Yayınları, İstanbul, 2010. Kerime Üstünova; Dil Yazıları, Akçağ Yayınları, Ankara, 2011. Kerime Üstünova; Türkçede Yapı Kavramı ve Söz Dizimi İncelemeleri, Uludağ Ü. Yay., Bursa, 2002. Leyla Karahan; Türkçenin Söz Dizimi, Akçağ Yayınları, Ankara 2008
Ders Notları Tahsin Banguoğlu; Türkçenin Grameri, Ankara 2000. Muharrem Ergin; Türk Dil Bilgisi, İstanbul 2000. Necmettin Hacıeminoğlu; Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Ankara, 1992. Zeynep Korkmaz; Türkiye Türkçesi Grameri, Ankara 2003. ÖZKAN, Mustafa; SEVİNÇLİ, Veysi; Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, İstanbul, Akademik Kitaplar, 2012. Korkmaz, Zeynep; Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, Ankara, TDK Yayınları, 2003. Delice, H. İbrahim; Türkçe Sözdizimi, İstanbul, Kitabevi, 2003. Karahan, Leylâ (1991). Türkçede Söz Dizimi. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 2 8 16
Sunum/Seminer Hazırlama 2 7 14
Ara Sınavlar 1 3 3
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Türkçe cümle yapısını dilbilgisel açıdan analiz edebilir.
2 Cümlenin ögelerini ve bu ögeler arasındaki ilişkileri belirleyebilir.
3 Yüklemlerine, anlamlarına, yapılarına ve söz dizimine göre cümle türlerini ayırt edebilir.
4 Basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümle türlerini örneklerle açıklayabilir.
5 Şartlı, iç içe, ki’li ve girişik birleşik cümleleri doğru biçimde çözümleyebilir.
6 Eksiltili, devrik, ara sözlü ve ara cümleli cümleleri tanıyıp işlevlerini değerlendirebilir.
7 Cümle türleri arasındaki anlamsal ve yapısal farklılıkları yorumlayabilir.
8 Türkçenin söz dizimi kurallarını uygulayarak çeşitli metinlerde cümle çözümlemesi yapabilir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Cümle ve özellikleri
2 Cümlenin ögeleri
3 Yüklemlerine göre cümleler
4 Anlamlarına göre cümleler
5 Söz dizimine göre cümleler
6 Yapılarına göre cümleler
7 Basit ve birleşik cümleler
8 Ara Sınav
9 Şartlı birleşik cümle
10 İç içe birleşik cümle
11 Ki’li birleşik cümle
12 Girişik birleşik cümle, sıralı cümle
13 Bağımlı ve bağımsız sıralı cümle, bağlı cümle
14 Ara sözlü/ara cümleli cümle, eksiltili cümle ingilizceye birebir çevir
15 Yarıyıl Sonu Sınavı

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö1 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö2 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö3 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö4 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö5 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö6 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö7 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3
Ö8 3 3 5 3 3 3 3 5 3 3 3 2 2 3 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281120&lang=tr