Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7TDE455Çağdaş Türk Lehçeleri-I2+0+02401.12.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Türk Dili ve Edebiyatı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, çağdaş Türk lehçeleri arasında yer alan Oğuz ve Karluk grubu lehçelerini tarihî, coğrafi ve dilbilimsel açıdan tanıtmak ve öğrencilerin bu lehçeleri karşılaştırmalı olarak inceleme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.
Dersin İçeriği Çağdaş Türk lehçeleri içinde yer alan Oğuz ve Karluk grubu lehçeleri, tarihî gelişimleri, coğrafi yayılımları, alfabe kullanımları ve yazı dili özellikleri bakımından incelenir. Türkiye, Azerbaycan, Türkmen ve Gagavuz Türkçesi gibi Oğuz lehçeleri ile Özbek ve Yeni Uygur Türkçesi gibi Karluk lehçeleri karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınır. Lehçelerin ses ve biçim özellikleri, söz varlığı, yazı dili standartları ve alfabe farklılıkları (Latin, Arap ve Kiril kökenli sistemler) üzerinde durulur. Ayrıca her lehçeden seçilmiş örnek metinler üzerinden okuma, transkripsiyon, anlam çözümlemesi ve karşılaştırmalı inceleme çalışmaları yapılır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Düz Anlatım Yöntemi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Mustafa TANÇ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Ertuğrul Yaman, Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesinin Söz Dizimi Bakımından Karşılaştırılması, TDK Yay. 9. Volkan Coşkun, Özbek Türkçesi Grameri, TDK Yay. 10. İklil Kurban, Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü, TDK Yay. 11. Sultan Mahmut Kaşgarlı, Modern Uygur Türkçesi Grameri, Orkun Yayınevİ Editör: Ahmet Bican Ercilasun, Türk Lehçeleri Grameri.
Ders Notları 1. Süleyman Kaan YALÇIN, Azerbaycan Türkçesi Grameri, Kesit Yay.
2. Ahmet BURAN-Ercan ALKAYA- S. Kaan YALÇIN, Çağdaş Türk Yazı Dilleri 1 Güneybatı / Oğuz Grubu, Akçağ Yay.
3. Mehmet KARA, Türkmence (Giriş-Gramer-Metinler-Sözlük), Kültür Bakanlığı Yay.
4. Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü, (Komisyon), Kültür Bakanlığı Yay.
5. Himmet BİRAY, Batı Grubu Türk Yazı Dillerinde İsim, TDK Yay.
6. Ayşe İLKER, Batı Grubu Türk Yazı Dillerinde Fiil, TDK Yay.
7. Rıdvan Öztürk, Uygur ve Özbek Türkçelerinde Fil, TDK Yay.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 2 8 16
Sunum/Seminer Hazırlama 2 7 14
Ara Sınavlar 1 3 3
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Çağdaş Türk lehçelerinin genel sınıflandırmasını ve Oğuz ile Karluk gruplarının Türk dili içindeki konumunu açıklar.
2 Oğuz ve Karluk grubu lehçelerinin tarihî gelişim süreçlerini ve coğrafi yayılım alanlarını tanımlar.
3 Türkiye, Azerbaycan, Türkmen, Gagavuz, Özbek ve Yeni Uygur Türkçelerinin temel ses ve biçim özelliklerini karşılaştırmalı olarak analiz eder.
4 Oğuz ve Karluk gruplarında kullanılan alfabeler (Latin, Arap, Kiril) ve yazı dili standartlarını değerlendirir.
5 Lehçelerin söz varlıklarını karşılaştırarak ortak ve farklı unsurları belirler.
6 Seçilmiş metinler üzerinde okuma, transkripsiyon ve anlam çözümlemesi yapar.
7 Lehçeler arası tipolojik benzerlikleri ve farklılıkları bilimsel yöntemlerle yorumlar.
8 Çağdaş Türk lehçelerinin tarihî, kültürel ve sosyolinguistik bağlamdaki önemini değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Çağdaş Türk Lehçelerine Genel Bakış
2 Oğuz Grubu Lehçelerine Giriş
3 Türkiye Türkçesi
4 Azerbaycan Türkçesi
5 Türkmen Türkçesi
6 Gagavuz Türkçesi
7 Oğuz Grubu Genel Değerlendirme
8 Ara Sınav
9 Karluk Grubu Lehçelerine Giriş
10 Özbek Türkçesi
11 Yeni Uygur Türkçesi
12 Karluk Grubu Karşılaştırması
13 Oğuz ve Karluk Lehçeleri Arasında Karşılaştırma
14 Uygulamalı Metin İncelemeleri
15 Final Sınavı

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö1 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö2 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö3 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö4 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö5 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö6 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö7 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö8 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281135&lang=tr