|
Dersin Dili
|
Türkçe
|
|
Dersin Düzeyi
|
Lisans
|
|
Bölümü / Programı
|
Türk Dili ve Edebiyatı
|
|
Öğrenim Türü
|
Örgün Öğretim
|
|
Dersin Türü
|
Seçmeli
|
|
Dersin Öğretim Şekli
|
Yüz Yüze
|
|
Dersin Amacı
|
Bu dersin amacı, Türk dilinin tarihî dönemlerinden biri olan Çağatay Türkçesinin doğuşunu, gelişimini ve dil özelliklerini öğretmektir. Öğrencilerin, Karahanlı, Harezm ve Kıpçak Türkçesi dönemlerinden Çağatay Türkçesine geçiş sürecini tarihî, kültürel ve edebî bağlamda kavrayarak bu dönemin Türk dili içindeki yerini anlamaları hedeflenir. Ayrıca öğrencilerin Çağatay Türkçesinin ses bilgisi, biçim bilgisi ve söz dizimi özelliklerini öğrenmeleri, alfabe, yazım ve metin geleneği konusunda bilgi sahibi olmaları ve erken dönem metinler üzerinde okuma, transkripsiyon ve dil çözümlemesi yapabilecek düzeye ulaşmaları amaçlanır.
|
|
Dersin İçeriği
|
Türk dilinin tarihî dönemlerinden biri olan Çağatay Türkçesinin doğuşu, gelişimi ve dil özellikleri. Karahanlı, Harezm ve Kıpçak Türkçesi dönemlerinden Çağatay Türkçesine geçiş süreci ve tarihî arka planı. Çağatay Türkçesinin coğrafi, siyasî, kültürel ve edebî temelleri; Timurlular dönemi Türk yazı dili geleneği. Çağatay Türkçesinin ses bilgisi (fonetik), biçim bilgisi (morfoloji) ve söz dizimi (sentaks) açısından genel özellikleri. Alfabe ve yazı sistemi (Arap harfli yazım, Uygur yazısı, Latin transkripsiyonu). Erken dönem Çağatay yazarları (Sekki, Haydar Tilbe, Lütfi, Ali Şir Nevâî öncesi metinler). Metin okuma, transkripsiyon, anlam çözümleme ve dil incelemesi uygulamaları.
|
|
Dersin Yöntem ve Teknikleri
|
Düz anlatım yöntemi
|
|
Ön Koşulları
|
Yok
|
|
Dersin Koordinatörü
|
Yok
|
|
Dersi Verenler
|
Prof. Dr. Mustafa TANÇ
|
|
Dersin Yardımcıları
|
Yok
|
|
Dersin Staj Durumu
|
Yok
|
Ders Kaynakları
|
Kaynaklar
|
1. ECKMANN, Janos; Çağatayca El Kitabı, Çev. Günay Karaağaç, Ankara, Akçağ Yay., 2003. 2. ECKMANN, Janos; Harezm Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar, Haz. Osman Fikri Sertkaya, Ankara, TDK Yayınları, 2003. 3. ARGUNŞAH, Mustafa; Çağatay Türkçesi, İstanbul, Kesit Yayınları, 2015.
|
|
Ders Notları
|
ERCİLASUN, Ahmet Bican; Türk Dili Tarihi, Ankara, Akçağ Yay., 2004.
BODROGLIGETI, J. E. Andras, A Grammar of Chagatay, Lincom Europa, 2001.
ÜNLÜ, Suat; Çağatay Türkçesi Sözlüğü, Konya, Eğitim Yayınevi, 2013.
ERASLAN, Kemal; Ali Şir Nevayi: Nesayimü'l-Mahabbe min Şemayimü'l-Fütüvve, Ankara, TDK Yay., 1996.
ERGİN, Muharrem; Şecere-i Terakime, İstanbul, Tercüman 1001 Temel Eser, 1974.
|
|