Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
8TDE456Çağdaş Türk Lehçeleri-II2+0+02401.12.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Türk Dili ve Edebiyatı
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, çağdaş Türk lehçeleri arasında yer alan Kıpçak ve Sibirya grubu lehçelerini tarihî, coğrafi ve dilbilimsel açıdan tanıtmak; öğrencilerin bu lehçeleri karşılaştırmalı olarak analiz edebilme ve aralarındaki yapısal, fonetik ve söz varlığı farklarını bilimsel temelde değerlendirme becerisi kazanmalarını sağlamaktır. Öğrencilerin, Kazak, Kırgız, Nogay, Karakalpak, Kumuk, Karaçay-Malkar, Tatar, Başkurt, Tuva, Altay ve Hakas Türkçelerinin dil özelliklerini, alfabe farklılıklarını ve yazı dili standartlarını tanıyarak çağdaş Türk dünyasındaki lehçe çeşitliliğini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeleri hedeflenir.
Dersin İçeriği Çağdaş Türk lehçeleri içinde yer alan Kıpçak ve Sibirya grubu lehçeleri tarihî gelişimleri, coğrafi yayılımları, alfabe kullanımları ve yazı dili özellikleri bakımından incelenir. Kıpçak grubuna ait Kazak, Kırgız, Nogay, Karakalpak, Kumuk, Karaçay-Malkar, Tatar ve Başkurt Türkçeleri ile Sibirya grubuna ait Tuva, Altay ve Hakas Türkçesi karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınır. Bu lehçelerin fonetik, morfolojik ve söz varlığı özellikleri, yazı dili standartları ve alfabe farklılıkları (Latin, Kiril ve Arap kökenli sistemler) üzerinde durulur. Ayrıca seçilmiş örnek metinler üzerinden okuma, transkripsiyon, anlam çözümlemesi ve karşılaştırmalı inceleme çalışmaları yapılır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Düz Anlatım Yöntemi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Mustafa TANÇ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Ercilasun, A. B. (2007) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ Yayınları. Buran, A. ve Alkaya, E. (2014). Çağdaş Türk Yazı Dilleri III. Ankara: Akçağ Yayınları. Buran, A., Alkaya, E. ve Özeren M. (2014). Çağdaş Türk Yazı Dilleri IV. Ankara: Akçağ Yayınları.
Ders Notları Ercilasun, A. B. (2007) Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ Yayınları.
Buran, A. ve Alkaya, E. (2014). Çağdaş Türk Yazı Dilleri III. Ankara: Akçağ Yayınları.
Buran, A., Alkaya, E. ve Özeren M. (2014). Çağdaş Türk Yazı Dilleri IV. Ankara: Akçağ Yayınları.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 2 8 16
Sunum/Seminer Hazırlama 2 7 14
Ara Sınavlar 1 3 3
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Çağdaş Türk lehçeleri arasında Kıpçak ve Sibirya gruplarının tarihî ve coğrafi konumunu açıklar.
2 Kıpçak grubu lehçelerinin (Kazak, Kırgız, Nogay, Karakalpak, Tatar, Başkurt vb.) ses, biçim ve söz varlığı özelliklerini analiz eder.
3 Sibirya grubu lehçelerinin (Tuva, Altay, Hakas vb.) ses, biçim ve söz varlığı özelliklerini analiz eder.
4 Kıpçak ve Sibirya lehçelerinde kullanılan alfabeleri (Latin, Kiril ve Arap kökenli sistemler) karşılaştırır.
5 Her iki lehçe grubunun yazı dili standartlarını, modernleşme süreçlerini ve sosyolinguistik özelliklerini değerlendirir.
6 Lehçeler arası benzerlik ve farklılıkları tipolojik yaklaşımla yorumlar.
7 Kıpçak ve Sibirya lehçelerinden seçilmiş metinler üzerinde okuma, transkripsiyon ve anlam çözümlemesi eder.
8 Türk dünyası dil haritası içinde Kıpçak ve Sibirya gruplarının tarihî ve kültürel önemini değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Çağdaş Türk Lehçelerine Genel Bakış
2 Kıpçak Grubu Lehçelerine Giriş
3 Kazak Türkçesi
4 Kırgız Türkçesi
5 Nogay ve Karakalpak Türkçesi
6 Tatar ve Başkurt Türkçesi
7 Kıpçak Grubu Genel Değerlendirme
8 Ara Sınav
9 Sibirya Grubu Lehçelerine Giriş
10 Tuva Türkçesi
11 Altay Türkçesi
12 Hakas Türkçesi
13 Kıpçak ve Sibirya Lehçelerinin Karşılaştırılması
14 Uygulamalı Metin Okuma ve Çözümleme
15 Final Sınavı

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15
Tüm 3 3 3 4 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö1 3 4 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö2 3 2 2 3 3 3 5 3 3 3 4 4 4 4 4
Ö3 3 3 3 3 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö4 3 3 3 3 3 2 5 2 2 3 3 3 3 3 3
Ö5 3 4 4 4 3 3 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö6 3 3 4 4 4 4 5 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö7 3 4 4 4 3 3 5 3 3 3 3 4 4 4 4
Ö8 3 4 4 4 4 4 5 3 3 4 4 4 4 4 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=281149&lang=tr