Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4RMT234Kaza Araştırma, İnceleme ve Raporlama3+0+03321.05.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Raylı Sistemler Makine Teknolojisi
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Demiryollarında risk, tehlike kavramlarını tanımlayarak, emniyetin sağlanması hususunda yapılması gerekenleri öğrenip, demiryollarında meydana gelen kazalarda öncüllerin belirlenmesi, kaza sürecinin incelenmesi ve raporlanmasının öğretilmesi amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği Demiryolunda emniyet, emniyet planı ve emniyet kültürü
Risk, Tehlike, Olay ve Kaza Kavramları
Emniyeti sağlamak için görevli personeller
Kaza süresinde olay yerine varış, olayın incelenmesi
Kazanın araştırılması
Kaza inceleme raporunun detayları
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders, anlatım ve uygulamalı problem çözme yöntemleri ile işlenecektir. Tartışma ve katalog incelemeleri öğrencilerin pratik becerilerini destekleyecektir
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Ahmet ÖNDER https://www.osmaniye.edu.tr/duzicimyo/mautb%20/personel ahmetonder@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar TCDD. (2024). 551 Numaralı Genel Emir, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü, Emniyet Yönetimi Dairesi Başkanlığı, Ankara.
Bonnett, C. F. (2013). Raylı Sistemlerin Temelleri (Çev. Ed. H. Gökçek), Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
Öğretim elemanı ders notları
TCDD. (2024). Acil Eylem Yönergesi, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü, Ankara.
TCDD. (2024). Kaza Araştırma, İnceleme ve Raporlama Yönergesi, TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü, Ankara.
Öğretim Elemanı Ders Notları (MS Teams üzerinden paylaşılan haftalık dijital dökümanlar).
Ders Notları TCDD. (2024). Kaza araştırma, inceleme ve raporlama yönergesi. TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü. tcdd.gov.tr.
TCDD. (2024). Acil eylem yönergesi. TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü. tcdd.gov.tr.
TCDD. (2024). 551 numaralı genel emir. TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü. tcdd.gov.tr.
Bonnett, C. F. (2013). Raylı sistemlerin temelleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
Dökümanlar https://megep.meb.gov.tr/?page=moduller

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %0
Mühendislik Bilimleri %0
Mühendislik Tasarımı %0
Sosyal Bilimler %30
Eğitim Bilimleri %0
Fen Bilimleri %20
Sağlık Bilimleri %0
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Demiryolu emniyeti ve yönetim sistemi kavramlarını risk, tehlike ve kaza terminolojisiyle olan ilişkisi çerçevesinde açıklar.
2 Demiryolu operasyonlarında emniyeti sağlamaya yönelik temel hususları analiz ederek bir emniyet planının oluşturulma adımlarını özetler.
3 Kazaların yerinde araştırılması için gerekli prosedürleri uygulayarak nedenlerin belirlenmesi amacıyla delil toplama ve analiz yöntemlerini değerlendirir.
4 Kaza araştırması bulgularına dayanarak standartlara uygun kaza raporu hazırlar

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Demiryollarında emniyet. Dünyada ve Türkiye'de demiryolu taşımacılığında emniyet kavramının tarihsel gelişimi üzerine ön okuma yapılması. Bonnett ders kitabı (Bölüm 1), uluslararası demiryolu emniyet standartları giriş sunumu.
2 Emniyet kültürü ve sistemleri. Demiryolu işletmelerinde Emniyet Yönetim Sistemi (EYS / SMS) ve kurumsal emniyet kültürü kavramlarının araştırılması. TCDD Emniyet Yönetim Sistemi (EYS) el kitabı, kurumsal emniyet kültürü ders notları.
3 Risk, tehlike, olay, kaza kavramları ve ilişkileri. Demiryolu operasyonlarında potansiyel tehlikeler ile risk analizi (olasılık ve şiddet) matris mantığının incelenmesi. Öğretim Elemanı Risk Değerlendirme Metodolojisi föyü, tehlike tanımlama şablonları.
4 Trenlerin ve çalışanların emniyetini sağlamaya yönelik esas ve kurallar. Seyrüsefer emniyeti, kişisel koruyucu donanımlar ve hat üstü çalışma emniyeti kurallarının ön incelemesi. TCDD 551 Numaralı Genel Emir (Kısım 1), çalışan iş güvenliği teknik talimatnameleri.
5 Demiryolu altyapısında yürütülen faaliyetlerde çalışma alanları. Balast, travers, ray değişimi gibi altyapı çalışmalarında koruma alanları ve gabari sınırlarının incelenmesi. Bonnett ders kitabı (Altyapı ve Bakım Bölümü), hat üstü çalışma bölgesi yerleşim şemaları.
6 Çalışmalarda görev alan personelin görev, yetki ve sorumlulukları. Yol bekçisi, hat bakım şefi, dispeçer ve makinistlerin emniyet zincirindeki rol ve sorumluluklarının araştırılması. TCDD 551 Numaralı Genel Emir (Personel Görev Tanımları), emniyet kritik görevler rehberi.
7 Yapım, bakım ve onarım çalışmalarında kullanılacak emniyet tedbirleri. Hat kapatma (blokaj), sinyalizasyon kilitlemeleri ve çalışma esnasında alınacak aktif/pasif emniyet tedbirlerinin araştırılması. TCDD 551 Numaralı Genel Emir (Çalışma Tedbirleri), şantiye emniyet bariyerleri ve işaretleme föyleri.
8 Emniyet planlarının oluşturulması ve onaylanması. Bir demiryolu projesi veya saha çalışması öncesinde hazırlanan emniyet planlarının yasal onay süreçlerinin incelenmesi. Örnek hat bakım emniyet planı şablonu, TCDD onay mekanizmaları iş akış şeması.
9 Kaza ve olayların ilk bildirimi ve acil müdahale. Tren kazası (deray, çarpışma vb.) anında yapılacak ilk acil durum aramaları ve olay yeri güvenlik çemberi ilkelerinin araştırılması. TCDD Acil Eylem Yönergesi (İlk Müdahale adımları), acil durum iletişim ağ şeması.
10 Acil durum ve kazaların bildirilmesi. Kazaların yasal bildirim süreleri, bildirim formatları ve üst makamlara iletilecek "Kaza İhbar Formu" doldurma esaslarının incelenmesi. TCDD Kaza Araştırma, İnceleme ve Raporlama Yönergesi (İhbar Esasları), resmi kaza ihbar form örnekleri.
11 İlgili ekip ve kişilerin olay yerine gidişi ve olay yerinde yapılacak işlemler. Kaza inceleme heyetinin olay yerine intikali, delil güvenliğinin sağlanması ve enkaz kaldırma öncesi saha emniyet kurallarının araştırılması. TCDD Acil Eylem Yönergesi (Saha Yönetimi), olay yeri inceleme protokolleri el notları.
12 Kaza ve kaza öncüllerinin belirlenmesi, kaydedilmesi ve raporlanması. Ramak kala (near-miss) olayların tespiti, kara kutu (atp/atc logları) verilerinin okunması ve veri kaydetme yöntemlerinin incelenmesi. TCDD Kaza Araştırma, İnceleme ve Raporlama Yönergesi (Veri Toplama), kaza öncülleri analiz formu.
13 Kaza inceleme ekiplerinin oluşturulması ve seçilme kriterleri. Tarafsız kaza inceleme komisyonlarının yasal yapısı, uzmanlık alanları (cer, yol, sinyalizasyon) ve bağımsızlık kriterlerinin araştırılması. TCDD Kaza Araştırma, İnceleme ve Raporlama Yönergesi (Komisyon Yapısı), teknik uzmanlık yetkilendirme dökümanları.
14 Örnek kaza inceleme raporları. Geçmişte yaşanmış gerçek demiryolu kazalarının kök neden analizi (Mevcut durum, Nedenler, Öneriler) şablonuna göre incelenmesi. TCDD ve uluslararası kurulların yayınladığı Resmi Kaza İnceleme Rapor Örnekleri (PDF).

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 2 3 3 2 3 2 1 2 3 2 1 3
Ö1 2 3 2 2 2 1 1 2 2 1 1 2
Ö2 2 2 2 2 2 1 1 2 2 1 1 2
Ö3 2 3 3 2 3 2 1 2 3 2 1 5
Ö4 2 3 3 2 3 2 1 2 3 2 1 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=283879&lang=tr