Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3RMT201Çeken Araçlar 3+0+03316.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Raylı Sistemler Makine Teknolojisi
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin demiryolu ulaştırmasında kullanılan çeken araçları, lokomotif türlerini, sistem bileşenlerini ve çalışma prensiplerini öğrenmelerini, kullanım koşulları ile performans özelliklerini analiz edebilme becerisi kazanmalarını sağlamaktır.
Dersin İçeriği Bu derste, demiryolu ulaştırmasında kullanılan çeken araçlar ve lokomotif türleri incelenir. Dizel ve elektrikli lokomotiflerin çalışma prensipleri, ana bileşenleri, tahrik ve fren sistemleri ele alınır. Ayrıca kent içi raylı sistem araçları, performans ve verimlilik kavramları, bakım ve arıza süreçleri ile ulusal ve uluslararası demiryolu kuralları kapsamında lokomotiflerin kullanım esasları değerlendirilir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım (teorik ders)
Soru–cevap
Görsel ve multimedya destekli sunumlar
Problem çözme uygulamaları
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Tennur KISAKÜREK PARLAK tkisakurekparlak@osmaniy.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar https://megep.meb.gov.tr/
Anadolu Üniversitesi. (2026). Çeken araçlar: Ders içerik. Anadolu Üniversitesi. https://www.anadolu.edu.tr/akademik/meslek-yuksekokullari/ders/87910/ceken-araclar/ders-icerik.
Ders Notları 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
Dökümanlar Anadolu Üniversitesi. (2026). Çeken araçlar: Ders içerik. Anadolu Üniversitesi. https://www.anadolu.edu.tr/akademik/meslek-yuksekokullari/ders/87910/ceken-araclar/ders-icerik.
Ödevler yok
Sınavlar 2

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %25
Mühendislik Bilimleri %25
Mühendislik Tasarımı %25
Sosyal Bilimler %0
Eğitim Bilimleri %0
Fen Bilimleri %25
Sağlık Bilimleri %0
Alan Bilgisi %0

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 2 10 20
Ara Sınavlar 1 12 12
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 16 16
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Demiryolu ulaştırmasında kullanılan çeken araçları ve lokomotif türlerini tanımlar
2 Kent içi raylı sistemlerde kullanılan çeken araçların özelliklerini açıklar
3 Lokomotiflerin temel parça ve bileşenlerini tanımlar
4 Yolcu ve yük taşımacılığında kullanılan lokomotiflere ilişkin ulusal ve uluslararası kuralları açıklar
5 Raylı sistemlerde kullanılan lokomotiflerin kullanım şartlarını, adlandırılmasını ve ekipmanlarını analiz eder

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Temel kavramlar Araçları dış görünüşünden tanır, işletme türüne göre ayırt eder, teknik terimleri sözlüğüne ekler. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
2 Raylı sistem çeken araçlarının genel tanımı ve sınıflandırılması Çeken araçları kullanım amaçlarına ve güç türlerine göre gruplandırır. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
3 Lokomotif, otomotris ve tren setlerinin tanımları Lokomotif ve otomotrislerin gövde tasarımlarını birbirinden ayırt eder. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
4 Lokomotif, otomotris ve tren setlerinin tanımları Tren setlerindeki (EMU/DMU) dağıtılmış güç sistemini şemalaştırır. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
5 Güç aktarma düzenlerinin tanımları Enerjinin motordan tekerleğe geçişindeki mekanik kayıpları inceler. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
6 Çeken Araçlarda Kullanılan Ana Kompenantlar Pantograf, boji ve cer motoru gibi ana parçaların yerlerini tespit eder. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
7 Güç Kaynakları,Motorlar, Dizel ve elektrikli motorların tork karakteristiklerini kıyaslar. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
8 Transformatörler Transformatörlerin çalışma prensibini ve voltaj kademelerini hesaplar. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
9 Tekerlek-Ray İlişkileri Tekerleğin ray üzerindeki konik temas yüzeyini ve sürtünme fiziğini modeller. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
10 Araçların Seyir Esnasındaki Davranışları Seyir halindeki aracın merkezkaç kuvvetine karşı direncini değerlendirir. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
11 Lase Hareketleri Kritik hızlarda ortaya çıkan yılanvari (Lase) hareketlerin nedenlerini araştırır. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
12 Galop Hareketleri Aracın dikey eksendeki periyodik sıçramalarını (Galop) ve konfor etkisini not eder. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
13 Dingil Etkileri Dingil başına düşen ağırlığı ve virajlardaki yük transferlerini simüle eder. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.
14 Dingil Boşalmaları Dingil boşalması sonucu oluşabilecek derayman (raydan çıkma) risklerini raporlar. 1. Bonnett, C.F., “Raylı Sistemlerin Temelleri”, Çeviri: Erkaya, H.H., Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013. 2. MEGEP Ders Notları.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 5 5 4 5 2 2 4 3 2 3 4 5
Ö1 4 5 3 4 2 2 3 3 2 3 4 4
Ö2 5 5 4 5 2 2 4 3 2 3 4 5
Ö3 4 4 4 5 2 2 4 3 2 4 5 4
Ö4 5 5 4 5 3 2 4 4 3 4 5 5
Ö5 5 5 4 5 2 2 4 4 2 3 4 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=283907&lang=tr