|
Dersin Dili
|
Türkçe
|
|
Dersin Düzeyi
|
Lisans
|
|
Bölümü / Programı
|
Coğrafya
|
|
Öğrenim Türü
|
Örgün Öğretim
|
|
Dersin Türü
|
Seçmeli
|
|
Dersin Öğretim Şekli
|
Yüz Yüze
|
|
Dersin Amacı
|
Öğrencilere yerleşme kavramını öğretmek, Dünya’daki yerleşmenin coğrafi dağılımını ve genel özelliklerini analiz etmesini sağlamak, Yerleşme ve coğrafi ortam ilişkisini analiz ederek yer şeçimi hakkında yorum yapmayı öğretmektir.
|
|
Dersin İçeriği
|
Bu derste işlenen temel konular şunlardır: Yerleşme kavramı, yeryüzünde yerleşme alanı ve yerleşmeyi sınırlandıran etmenler, kır ve şehir yerleşmelerinin ayrımı, sürekli ve dönemlik yerleşmeler, sık gevşek ve yoğun yerleşme kavramları, (dağınık ve toplu yerleşme, konut ve coğrafi görünüm, yapı ve malzeme) (dağınık ve toplu yerleşme, yerleşmelerin konut ve coğrafi görünüm ile yapı ve malzemeleri, yerleşmenin sınırları, yerleşmeleri etkileyen faktörler, yerleşme tarzları gibi unsurların incelenmesi ve yeryüzündeki örüntülerin işlenmesi. Derste Türkiye’de kır yerleşmelerinin tarihsel gelişimi, günümüzdeki durumları ve değişimleri ele alınmakta, bu yerleşmelerin coğrafi koşullara göre nasıl karakter kazandıkları anlatılmaktadır. Derste; Yeryüzünde yerleşmeyi (nüfuslanmayı) sınırlandıran coğrafi faktörler, Türkiye’de kır yerleşmesinin tarihsel gelişimi, Kır -şehir ayırımında esas alınan kriterler, Kır yerleşmelerinin genel yerleşme içindeki görünümü, Kır yerleşmelerinin dağınık veya toplu karakterde olmasına neden olan faktörler, Kır yerleşme tipleri, Devamlı yerleşmeler (köy, mahalle), Geçici yerleşmeler (yayla, oba, mezra, güzle, ağıl, kom, divan, dam, cenik), Türkiye’de kırsal nüfusun tarihsel gelişimi, Türkiye’de kır nüfusunun yükselti kademelerine göre dağılışı, Türkiye’de kırsal yerleşmelerin sayısı ve özellikleri (kuruluş yerleri, nüfus büyüklükleri, fonksiyonel yapıları ve yükselti kademelerine göre dağılışları, Türkiye’de Kır Yerleşmelerinin sorunları ve geleceği gibi başlıklar altında konular detaylı olarak ele alınmaktadır.
|
|
Dersin Yöntem ve Teknikleri
|
Teorik Anlatım ve Sunum, Soru-Cevap ve Tartışma Yöntemi, Görsel ve Dijital Yöntemler (Harita ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Kullanımı, Video ve Belgesel Gösterimleri), Örnek Olay (Vaka Çalışması) İncelemesi, Arazi Çalışması ve Gözlem, Problem Çözme ve Senaryo Analizleri.
|
|
Ön Koşulları
|
Yok
|
|
Dersin Koordinatörü
|
Yok
|
|
Dersi Verenler
|
Dr. Öğr. Üyesi Ferdi AKBAŞ
|
|
Dersin Yardımcıları
|
Yok
|
|
Dersin Staj Durumu
|
Yok
|
Ders Kaynakları
|
Kaynaklar
|
Denker B., (1977). Yerleşme Coğrafyası: Kır Yerleşmeleri, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü, Yayın No:93 İstanbul.
Göney S., (1974). Türkiye'deki Bir Eğreti Kır Yerleşme Şekli Hakkında Bazı Yeni Müşahedeler, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, Sayı: 20-21, İstanbul.
Kurt H., (2003). Türkiye'de Kent-Köy Çelişkisi, Siyasal Kitabevi, Ankara.
Tanoğlu A., (1969). Beşeri Coğrafya: Nüfus ve Yerleşme, Cilt 1, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul.
Tunçdilek N., (1967). Türkiye İskan Coğrafyası: Kır İskanı (Köy-Altı İskan Şekilleri), İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayını, İstanbul.
Bakırcı, M., (2007). Türkiyede Kırsal Kalkınma: Kavramlar-Politikalar-Uygulamalar, Nobel yayıncılık Ankara.
Darkot B., (1967). Şehir Ayrımında Nüfus Sayısı ve Fonksiyon Kriterleri, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi Cilt: 8, Sayı:16, İstanbul.
Sergün Ü., (1994).Türkiye'de Kır Nüfusunun Yükselti Kademelerine Göre Dağılışı, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü Bülteni, Sayı: 11.
|
|
Ders Notları
|
Denker, B. T. (1977). Yerleşme coğrafyası: Kır yerleşmeleri. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayınları.
Göney, S. (1995). Şehir coğrafyası-I. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Özgüç, N. (2018). Yerleşme coğrafyası: Yerleşmeler sistemine giriş. Çantay Kitabevi.
Tümertekin, E., & Özgüç, N. (2019). Beşeri coğrafya: İnsan, kültür, mekân. Çantay Kitabevi.
Tunçdilek, N. (1967). Türkiye İskân Coğrafyası (Kır İskânı). İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayınları.
Avcı, S. (2013). Şehirsel yerleşmelerin belirlenmesinde kullanılan kriterler ve Türkiye örneği. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Dergisi, (28), 75-92.
Dinç, Y. (2024). Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler: Topoğrafya haritaları üzerinden coğrafi bir okuma. Coğrafi Bilimler Dergisi, 22(1), 1-22.
Doğanay, H., & Orhan, F. (2014). Şavşat'ta geleneksel köy meskenleri ve başlıca sorunları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 273-297.
Kabanlı, G. (2023). Coğrafi şartların kırsal yerleşmeler üzerine etkisine bir örnek: Şenyurt-Tortum. Journal of World of Turks/Zeitschrift für die Welt der Türken, 15(2), 85-104.
Kazel, E., & Bayartan, M. (2020). Yerleşme coğrafyası açısından bir inceleme: Yalova şehri. Coğrafya Dergisi, (41), 143-158. https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-927888
Şahinalp, M. S., & Günal, V. (2016). Türkiye'de şehirleşme hareketleri üzerinde terör olaylarının etkisi. The Journal of Academic Social Science, 4(28), 496-515.
Yılmaz, C. (2020). Türkiye kırsal yerleşme coğrafyası literatürü. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17(34), 519-560. https://doi.org/10.20468/turkiyat.824967
Zhang, Y., Li, Y., Luo, G., Bai, X., Huang, J., Tang, F., & Yu, M. (2022). Analysis of the land use dynamics of different rural settlement types in the karst trough valleys of southwest China. Land, 11(9), 1572. https://doi.org/10.3390/land11091572
Zhou, X., Ao, R., Zhu, Y., Chen, J., Shen, X., & Aihemaitijiang, Y. (2023). Urban human settlements’ resilience measurement and characteristics and their mechanism model in China. PLOS ONE, 18(8), e0289754. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0289754
Huang, Y., Xia, J., Chen, Y., & Hong, J. (2024). Global research progress on rural settlement spatial patterns from 2000–2024: A comprehensive review of hotspots, frontiers, and emerging trends. Frontiers in Earth Science, 12, 1505570. https://doi.org/10.3389/feart.2024.1505570
|
|