Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4COG216Beşerî Coğrafyada Araştırma Yöntemleri3+0+03517.04.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Coğrafya
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı öğrencilere beşeri coğrafyanın araştırma metodolojisi hakkındaki temel bilgileri, araştırma yöntem ve tekniklerini öğretilmesi, Coğrafya ve özellikle Beşeri Coğrafyanın temel niteliklerinin araştırması ve inceleme yöntemlerinin kavratılması, Beşeri Coğrafya konularında araştırma ve inceleme yaptırılarak tez, makale ve sunum olanağının sağlanması, beşeri coğrafya alanında yapılan bilimsel araştırmalarda bir araştırmanın aşamaları (konu seçimi, kuramsal çerçeve, literatür tarama, araştırma tasarımı vb.) hakkında temel bilgi ve tekniklerin verilmesi, beşeri coğrafya alanında yapılan bilimsel araştırmalarda en sık kullanılan nicel ve nitel yöntemlerin neler olduğu, bunların nerelerde kullanıldığı ve nasıl analiz edilip yorumlanması gerektiği konusunda öğrencilerin yeteneklerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği Beşeri Coğrafyada Konu Seçimi ve Kriterler, Beşeri Coğrafya Araştırmalarında evreler, Beşeri Coğrafya Araştırmalarında veri Kaynakları, Veri Toplama Metotları, Literatür kaynakları ve literatür tarama, İstatistik Yayınlar (Genel İstatistik Yayınlar, Nüfus, Tarım, Sanayi, Ulaşım, Tarihsel ve Yayımlanmamış İstatistikler), Verilerin İstatistiksel Değerlendirilmesi, Kartoğrafik Kaynaklar (Harita ve Hava Fotoları), Haritalardan Yararlanma, Harita ve Grafiklerin Özellikleri, Arazi Çalışmaları, Araştırma Alanında Gözlemler, Mülakat, Veri Toplama ve Anket Uygulamaları, Amaca Uygun Fotoğraf Çekimi, Tez Planı ve Çalışmanın Metin Haline Getirilmesi, Beşeri Coğrafya Çalışmalarında Plan Örnek Çalışma Hazırlanması (Öğrenci Çalışması) işlenecektir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri 1. Nitel Yöntemler (Qualitative Methods)
Bu yöntemler, sayısal verilerden ziyade insanların deneyimlerine, anlamlandırma biçimlerine ve sosyal yapılara odaklanır.

Mülakat (Interviewing): Bireylerle yapılan derinlemesine görüşmeler.

Katılımcı Gözlem (Participant Observation): Araştırmacının incelediği topluluğun içine girerek veri toplaması.

Söylem Analizi (Discourse Analysis): Metinlerin ve dilin sosyal bağlamda nasıl kullanıldığının incelenmesi.

2. Nicel Yöntemler (Quantitative Methods)
Sayısal verilere, istatistiksel analizlere ve genellenebilir sonuçlara dayanır.

Anket (Questionnaire/Survey): Geniş kitlelerden standart sorularla veri toplama.

İstatistiksel Analiz (Statistical Analysis): Değişkenler arasındaki ilişkileri (korelasyon, regresyon vb.) ölçme.

Mekânsal Analiz (Spatial Analysis): Verilerin coğrafi dağılımını matematiksel modellerle açıklama.

3. Teknik Araçlar (Technical Tools)
Modern beşerî coğrafya araştırmalarında vazgeçilmez olan teknolojik yöntemlerdir.

Coğrafi Bilgi Sistemleri (Geographic Information Systems - GIS): Verilerin haritalandırılması ve mekânsal katmanlar oluşturulması.

Uzaktan Algılama (Remote Sensing): Uydu görüntüleri üzerinden arazi kullanımı ve değişim analizi.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Ferdi AKBAŞ
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Özgüç, N., (1994). Beşeri Coğrafyada Veri Toplama ve Değerlendirme Yöntemleri, İ.Ü. Yay. No: 3849, 3. Baskı, ISBN No: 9754043752, İstanbul.
Rubensteın, J.M., (1992). An Introductionto Human Geography, Pearson, USA.
Blij, H.J., & Muller, P.O., (2004). Geography, Realms, Regions and Concepts. WileySons, USA.
Tümertekin, E. & Özgüç, N., (2002). Beşeri Coğrafya: İnsan, Kültür, Mekan. Çantay Kitabevi, İstanbul.
Doğanay, H. (1993). Coğrafyada Metodoloji. MEB. Yay. No: 187, İstanbul.
Karasar, N. (2007). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. ISBN 9759543216, Ankara.
Arı, Y, & Kaya, İ. (Ed.), (2014). Coğrafya Araştırma Yöntemleri. Coğrafyacılar Derneği Yayınları, Balıkesir.
Kitchin R., & Tate, N. J., (2000). Conducting Research in Human Geography: Theory, Methodology and Practice. Pearson Education Limited, England.
Kuş, E. (2009). Nicel – Nitel Araştırma Teknikleri, Anı Yayıncılık, Ankara.
Gomez, B., Jones III, P.J. (Eds), (2010) Research methods in geography, West Sussex: Wiley.
Ders Notları Arı, Y. (2020). Beşerî coğrafyada araştırma yöntemleri. Çizgi Kitabevi.

Ders Yapısı
Alan Bilgisi %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 7 98
Ara Sınavlar 1 5 5
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 5 5
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 150

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Coğrafya araştırmalarında veri ve veri kaynakları kullanımını öğrenir.
2 Coğrafya araştırmalarında kullanılan kaynakları ve özelliklerini öğrenir.
3 Olayları coğrafi bakış açısı ve coğrafya objektifiyle ele alabilir
4 Araştırma ve inceleme sonuçlarını sözlü sunabilme bilgi ve becerisini kazanır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Beşeri Coğrafyada Araştırma Konusunun Belirlenmesi ve Planlanması
2 Beşeri Coğrafyada Araştırmaların Kuramsal Çerçevesi ve Düşünsel Yaklaşımları
3 Beşeri Coğrafyada Araştırmalarında Literatür Tarama ve Değerlendirme
4 Beşeri Coğrafyada Bir Araştırmanın Tasarlanması
5 Ölçme, Değişken ve Ölçekler
6 Evren ve Örneklem: Örnekleme Türleri, Büyüklüğü ve Hesaplanması
7 Nitel Veri Analizi ve Kodlama Mülakat deşifrelerinin okunması, nitel analiz yazılımlarının (NVivo, MAXQDA vb.) temel arayüz incelemesi. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, Engin. (2023). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı (11. Baskı). Sakarya Yayıncılık. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
8 Beşeri Coğrafyada Nicel Veri Toplama Teknikleri 1: İstatistikler
9 Beşeri Coğrafyada Nicel Veri Toplama Teknikleri 2: Anket
10 Beşeri Coğrafyada Nitel Veri Toplama Teknikleri 1: Gözlem ve Belge İnceleme
11 Beşeri Coğrafyada Nitel Veri Toplama Teknikleri 2: Görüşme/Mülakat
12 Beşeri Coğrafyada Nicel ve Nitel Verilerin Analizi
13 Yazım Aşaması: Akademik Yazı Türleri, Referans Gösterme Kuralları ve Etik İlkeleri
14 Araştırma Etiği ve Rapor Yazımı Araştırmada dürüstlük, katılımcı gizliliği, intihalden kaçınma ve bulguların bilimsel bir dille sunulması. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, Engin. (2023). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı (11. Baskı). Sakarya Yayıncılık Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Seçkin Yayıncılık.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16 P17 P18 P19 P20 P21 P22 P23 P24 P25
Tüm 4 5 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 5 4 5
Ö1 4 5 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 5 5 5 4 4 4 4 4 4 4 4
Ö2 4 5 4 4 4 5 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
Ö3 4 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 4 4 4 4 4 4 5 5 5 5 5 5 5 5
Ö4 3 4 3 3 3 3 3 3 3 4 3 1 3 1 2 2 3 2 3 2 3 1 5 3 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=285367&lang=tr