Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
8END406Mesleki Etik3+0+03329.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Endüstri Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin etik kavramını felsefi ve mesleki boyutlarıyla kavramasını; temel etik kuramları, etik ilkeler ve modeller ışığında mühendislik uygulamalarında ortaya çıkan etik ikilemleri analiz edebilmesini ve özellikle endüstri mühendisliği pratiğinde mesleki sorumluluk, dürüstlük, ürün sorumluluğu, güvenlik, yasa ve yönetmeliklere uyum gibi alanlarda bilinçli karar verebilmesini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Bu derste etik kavramının kökeni ve anlamı, etik–ahlak–hukuk ilişkisi ve etiğin insan pratiğindeki önemi ele alınır. Temel etik ilkeler, başlıca etik kuramları ve etik karar verme modelleri incelenir. Ardından mühendislik etiği, mesleki etik ilkeleri, mühendislikte dürüstlük ve sorumluluk, ürün sorumluluğu, güvenlik ve toplumsal yarar kavramları işlenir. Endüstri mühendisliği özelinde etik ilkeler, iş yaşamında rol ve sorumluluklar (kamu, özel sektör, işveren, ücretli çalışan), çıkar çatışmaları, mevzuat, yasalar ve yönetmelikler tartışılır. Ders boyunca Mühendislik Etiği (Oğulata) kitabındaki kuramsal çerçeve ve vaka örnekleri üzerinden etik ikilemler analiz edilir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders, kısa teorik anlatımların yanı sıra vaka analizi, tartışma, soru–cevap, grup çalışması ve rol yapma gibi yöntemlerle yürütülen, tartışma ve örnek olay çözümlemesine dayalı öğrenci merkezli bir yaklaşımla işlenecektir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Dr. Öğr. Üyesi Emre Özer https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-emreozer emreozer@osmaniye.edu.tr
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Emre ÖZER https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-emreozer emreozer@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Pieper, A. – Etik. Ayrıntı Yayınları
Ders Notları Oğulata, R. T. (2024). Mühendislik Etiği. Ankara: Gazi Kitabevi

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %0
Mühendislik Bilimleri %10
Mühendislik Tasarımı %0
Sosyal Bilimler %40
Eğitim Bilimleri %0
Fen Bilimleri %0
Sağlık Bilimleri %0
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ödev 1 % 50
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ödevler 1 8 8
Sunum/Seminer Hazırlama 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 16 16
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Etik, ahlak, hukuk ve meslek etiği kavramlarını; etiğin temel ilkelerini ve insan pratiğindeki önemini açıklar.
3 Mühendislik etiği ve mesleki etik ilkelerini, mühendislikte dürüstlük, mesleki sorumluluk, ürün sorumluluğu ve güvenlik kavramları çerçevesinde açıklar ve yorumlar.
Beceri 
2 Başlıca etik kuramlarını ve etik modelleri (örneğin yararcılık, ödev etiği, erdem etiği, önemseme ilkesi, içselleştirme–tutarlılık ilkesi, yararlılık ilkesi) kullanarak verilen etik ikilemleri sistematik biçimde analiz eder.
4 Endüstri mühendisliği uygulamalarında (üretim sistemleri, planlama, kalite, insan faktörleri vb.) karşılaşılan etik sorunları saptar; alternatif eylem seçeneklerini etik ilkeler, mesleki sorumluluk ve mevzuat çerçevesinde değerlendirir.
Yetkinlik 
5 İlgili yasa, yönetmelik ve meslek örgütlerinin etik ilkeleri ışığında, kendi mesleki rolüne ilişkin sorumluluklarını sorgular; etik açıdan tutarlı ve savunulabilir kararlar üretme yönünde bireysel farkındalık ve mesleki duruş geliştirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Derse giriş; etik, ahlak ve hukuk kavramları; mesleki etik ve mühendislik etiği kavramlarına genel bakış; dersin kapsamı ve beklentiler Ders izlencesinin ve değerlendirme ölçütlerinin incelenmesi; etik ve ahlak kavramlarına ilişkin kişisel örneklerin düşünülmesi. Ders kitabı giriş ve 1. bölüm (“Etik Nedir?” benzeri kısım).
2 Etik sözcüğünün kökeni ve anlamı; etik–ahlak–hukuk ilişkisi; etiğin insan pratiğindeki önemi Bir önceki haftanın notlarının tekrar edilmesi; ders kitabında etik kavramı ve tarihsel gelişim ile ilgili bölümün okunması. Ders kitabı etik kavramının kökeni, tarihsel gelişimi ve etik–ahlak–hukuk ilişkisini ele alan bölüm.
3 Temel etik ilkeler ve değerler; sorumluluk, özgürlük, niyet, sonuç ve yararlılık kavramları Ders kitabı etik ilkeler ve değerler bölümünün okunması; kendi mesleki yaşam beklentileri bağlamında sorumluluk örneklerinin düşünülmesi. Ders kitabı temel etik ilkeler ve değerler ile ilgili bölüm.
4 Temel etik kuramları I: Yararcılık (utilitarizm), ödev etiği (deontoloji), erdem etiği Temel etik ilkelerin tekrar edilmesi; ders kitabında yararcılık, ödev etiği ve erdem etiği anlatılan kısmın okunması. Ders kitabında temel etik kuramlar (yararcılık, ödev etiği, erdem etiği) bölümü.
5 Temel etik kuramları II: Önemseme ilkesi, içselleştirme–tutarlılık ilkesi, yararlılık ilkesi ve diğer etik modeller Bir önceki haftanın kuram örneklerinin gözden geçirilmesi; ders kitabında önemseme, içselleştirme–tutarlılık ve yararlılık ilkeleri ile ilgili kısmın okunması. Ders kitabında çeşitli etik modeller ve ilkeler bölümü.
6 Etik karar verme modelleri; etik teorisi ile pratik arasındaki ilişki; bireysel ve kurumsal düzeyde etik Ders kitabında etik karar verme süreçleri ve modellerini anlatan bölümün okunması; kısa bir etik ikilem örneği bulunması (basında veya gerçek hayattan). Ders kitabında etik karar verme modelleri bölümü; örnek vaka metinleri.
7 Meslek ve profesyonellik kavramları; mesleki etik ve meslek etiği ilkeleri; mühendislik etiğine giriş Önceki haftalardaki kuramsal çerçevenin tekrar edilmesi; ders kitabında meslek etiği ve profesyonellik ile ilgili bölümün okunması. Ders kitabında meslek etiği ve profesyonellik bölümü; ilgili meslek odası etik bildirgelerinden kısa alıntılar.
8 Mühendislik etiği ve tanımı; mühendislikte dürüstlük, doğruluk, yeterlilik ve güvenilirlik; mühendislikte sorumluluk türleri Ders kitabında mühendislik etiği, dürüstlük ve mühendislik sorumluluğu konularını ele alan bölümün okunması; bireysel mesleki risk algısının düşünülmesi. Ders kitabında mühendislik etiği ve mühendislikte dürüstlük/sorumluluk bölümü; kısa örnek vakalar.
9 Ürün sorumluluğu, güvenlik ve risk; mühendislik uygulamalarının toplumsal ve çevresel etkileri Ders kitabında ürün sorumluluğu, güvenlik ve toplum/çevre boyutu ile ilgili kısımların okunması; basından bir ürün sorumluluğu vakasının bulunması. Ders kitabında ürün sorumluluğu ve güvenlik bölümü; seçilmiş vaka metinleri.
10 Endüstri mühendisliği ve etik ilkeleri; üretim, planlama, kalite, insan faktörleri ve hizmet sistemlerinde etik sorunlar Mühendislik etiği genel çerçevesinin tekrar edilmesi; ders kitabında farklı mühendislik alanlarından vaka örneklerinin incelenmesi; endüstri mühendisliği bağlamında en az bir etik sorun düşünülmesi. Ders kitabında çeşitli mühendislik alanlarından vaka örnekleri; eğitmen tarafından hazırlanmış endüstri mühendisliği vaka metinleri.
11 İş yaşamında roller: kamu, özel sektör, danışmanlık, işveren ve ücretli mühendis; çıkar çatışmaları, hediye, rüşvet ve tarafsızlık Ders kitabında iş yaşamı, çıkar çatışması ve rüşvet/hediye konularının yer aldığı bölümün okunması; meslek odalarının ilgili etik ilkelerinin kısaca incelenmesi. Ders kitabında iş yaşamı ve çıkar çatışmaları bölümü; meslek odalarının etik yönergelerinden seçilmiş metinler.
12 Mühendislik uygulamalarında yasalar, yönetmelikler, standartlar ve meslek örgütleri; ulusal ve uluslararası düzenlemelere genel bakış Ders kitabında yasalar, yönetmelikler ve standartlarla ilgili bölümlerin okunması; ilgili ulusal mevzuatta (örneğin TMMOB ve ilgili yönetmelikler) kısa tarama yapılması. Ders kitabında hukuk ve mesleki düzenlemeler bölümü; ilgili mevzuat ve meslek odası bağlantıları (link veya özet).
13 Etik ikilemler üzerine vaka analizi I: grup çalışmaları ve sunumlar Önceki haftalardaki tüm vaka örneklerinin ve temel kuramların gözden geçirilmesi; grup çalışması için atanan vakanın önceden okunması. Ders kitabında seçili vaka metinleri.
14 Etik ikilemler üzerine vaka analizi II; genel tekrar; bireysel mesleki etik farkındalık ve eylem planı tartışması; final öncesi değerlendirme Tüm ders notlarının ve kişisel notların tekrar edilmesi; final sınavına hazırlık için örnek soru tiplerinin incelenmesi; kısa bireysel etik farkındalık notu hazırlanması. Genel tekrar ders konuları; örnek final soruları; bireysel etik farkındalık/eylem planı yönergesi.

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 1 2 2 4 4 3 3 4 3 5 2 5 4
Bi1 1 4 4 3 5
Bi3 1 5 5
Be2 2 3 4 5
Be4 2 2 3 3 4 5 2 5 4
Ye5 2 3 3 4 3 5 2 5 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=287145&lang=tr