Dersin Ayrıntıları

Yarıyıl	Kodu	Adı	T+U+L	Kredi	AKTS	Son Güncelleme Tarihi
4	FZK220	Radyoterapi	2+0+0	2	3	28.11.2025

Dersin Detayları

Dersin Dili	Türkçe
Dersin Düzeyi	Lisans
Bölümü / Programı	Fizik
Öğrenim Türü	Örgün Öğretim
Dersin Türü	Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli	Yüz Yüze
Dersin Amacı	Bu dersin temel amacı, fizik bölümü öğrencilerine iyonlaştırıcı radyasyonun kanser tedavisinde (radyoterapi) kullanımının fiziksel ilkelerini öğretmektir. Dersin sonunda öğrencilerin, radyasyonun madde ve biyolojik doku ile etkileşimini, radyasyon dozimetrisinin temellerini, radyoterapide kullanılan cihazların (özellikle Lineer Hızlandırıcılar - LINAC) çalışma prensiplerini, tedavi planlama süreçlerini ve radyasyondan korunma ile kalite güvencesinin önemini kavramaları hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği	Ders, radyoterapinin fiziksel temellerini kapsar. Ana konular arasında iyonlaştırıcı radyasyonların madde ile etkileşimi; radyasyon dozimetrisi birimleri ve ölçüm yöntemleri; radyobiyolojinin temelleri; radyoterapi cihazları (LINAC, Co-60); tedavi planlama sistemleri (TPS) ve doz hesaplama algoritmaları (Yüzde Derin Doz, Doku-Fantom Oranları); modern tedavi teknikleri (3B-CRT, IMRT, VMAT) ve radyasyondan korunma ile kalite güvencesi yer almaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri	Anlatım, soru-cevap, tartışma
Ön Koşulları	Yok
Dersin Koordinatörü	Yok
Dersi Verenler	Öğr. Gör. Dr. Sümeyra YAMÇIÇIER
Dersin Yardımcıları	Yok
Dersin Staj Durumu	Yok

Ders Kaynakları

Kaynaklar	Khan, F. M., & Gibbons, J. P. (Son Baskı). Khan's The Physics of Radiation Therapy. Lippincott Williams & Wilkins.
Ders Notları	Khan, F. M., & Gibbons, J. P. (Son Baskı). Khan's The Physics of Radiation Therapy. Lippincott Williams & Wilkins.
Dökümanlar	Khan, F. M., & Gibbons, J. P. (Son Baskı). Khan's The Physics of Radiation Therapy. Lippincott Williams & Wilkins.

Ders Yapısı

Matematik ve Temel Bilimler	%40
Sağlık Bilimleri	%60

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları

Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri

AKTS Hesaplama İçeriği

İş Yükü	Sayısı	Süre	Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi	14	3	42
Sınıf Dışı Ç. Süresi	14	3	42
Ödevler	3	1	3
Ara Sınavlar	1	5	5
Yarıyıl Sonu Sınavı	1	10	10
Toplam İş Yükü			AKTS Kredisi : 3 102

Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:

Sıra No	Açıklama
1	İyonlaştırıcı radyasyonun (foton ve yüklü parçacıklar) madde ve özellikle biyolojik doku ile temel etkileşme mekanizmalarını (Fotoelektrik, Compton, Çift Oluşum vb.) açıklayabilir.
2	Radyasyon dozimetrisinin temel kavramlarını (Absorblanan Doz, KERMA, Ekspojur, Eşdeğer Doz) ve bu dozları ölçmek için kullanılan (iyon odası, TLD vb.) dedektörlerin çalışma prensiplerini tanımlayabilir.
3	Radyoterapide kullanılan radyasyon kaynaklarının, özellikle medikal lineer hızlandırıcıların (LINAC) ve Kobalt-60 cihazlarının çalışma prensiplerini ve bileşenlerini listeleyebilir.
4	Harici radyoterapi tedavi planlamasının temel kavramlarını (PDD, TMR, PTV, OAR) ve doz dağılımı hesaplama ilkelerini açıklayabilir.
5	Modern radyoterapi tekniklerinin (IMRT, VMAT) arkasındaki temel fiziksel prensipleri ve bunların konvansiyonel tekniklere göre avantajlarını karşılaştırabilir.
6	Radyasyonun temel hücresel etkileri (radyobiyoloji) ve hücre sağkalım eğrileri hakkında temel düzeyde yorum yapabilir.
7	Tıbbi uygulamalarda radyasyondan korunma (ALARA ilkesi) ve radyoterapi cihazları için kalite güvencesi (QA) protokollerinin gerekliliğini savunabilir.

Ders Konuları

Hafta	Konu	Ön Hazırlık	Dökümanlar
1	Giriş: Tıbbi Fiziğe ve Radyoterapiye Giriş, Radyasyon Çeşitleri
2	Fotonların Madde ile Etkileşimi (Fotoelektrik, Compton, Çift Oluşum)
3	Yüklü Parçacıkların Madde ile Etkileşimi, Elektron Etkileşimleri
4	Radyasyon Dozimetrisi I: Temel Birimler (Ekspojur, KERMA, Absorblanan Doz)
5	Radyasyon Dozimetrisi II: Doz Ölçüm Yöntemleri (İyon Odaları, TLD, Film)
6	Radyobiyolojinin Temelleri: Hücresel Hasar, Onarım, Hücre Sağkalım Eğrileri
7	Radyoterapi Cihazları I: Medikal Lineer Hızlandırıcılar (LINAC)
8	Radyoterapi Cihazları II: Kobalt-60, Brakiterapi Kaynakları
9	Tedavi Planlaması I: Foton Demeti Özellikleri, Yüzde Derin Doz (PDD), TMR
10	Tedavi Planlaması II: Tedavi Hacimleri (GTV, CTV, PTV), Risk Altındaki Organlar (OAR)
11	Tedavi Planlaması III: 3D Konformal RT, Doz Hesaplama Algoritmaları
12	Tedavi Planlaması III: 3D Konformal RT, Doz Hesaplama Algoritmaları
13	Modern Teknikler: Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (IMRT), Volümetrik Ark Terapi (VMAT)
14	Radyoterapide Kalite Güvencesi (QA) ve Radyasyondan Korunma (Zırhlama)
15	Final sınavı

Dersin Program Çıktılarına Katkısı

Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288348&lang=tr