Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4FZK222Röntgen Cihazları ve Fizik Prensipleri 2+0+02328.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Fizik
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin temel amacı, X-ışınlarının üretiminin (Röntgen tüpleri) ve madde ile etkileşiminin fiziksel ilkelerini öğretmektir. Ayrıca, bu ilkelerin diyagnostik radyolojide (tıbbi görüntüleme) nasıl kullanıldığını, görüntü oluşum mekanizmalarını, görüntü kalitesini etkileyen parametreleri (kontrast, çözünürlük) ve temel radyografik cihazların (Röntgen, Floroskopi, Mamografi) çalışma prensiplerini öğrencilere tanıtmaktır.
Dersin İçeriği Ders, diyagnostik radyolojide kullanılan X-ışınlarının fiziksel prensiplerini kapsar. Ana konular arasında X-ışını tüplerinin yapısı, X-ışını üretimi (Bremsstrahlung ve Karakteristik), X-ışını spektrumu, X-ışınlarının madde ile etkileşimi (Fotoelektrik etki, Compton saçılması), zayıflama, görüntü oluşumu fiziği, görüntü kalitesi parametreleri (kontrast, çözünürlük, gürültü), radyografik sistemler (Röntgen, Floroskopi, Mamografi), dijital dedektörler (CR, DR) ve radyasyondan korunma yer almaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Dr. Sümeyra YAMÇIÇIER
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Bushberg, J. T., Seibert, J. A., Leidholdt, E. M., & Boone, J. M. The Essential Physics of Medical Imaging. Lippincott Williams & Wilkins.
Ders Notları Bushberg, J. T., Seibert, J. A., Leidholdt, E. M., & Boone, J. M. The Essential Physics of Medical Imaging. Lippincott Williams & Wilkins.
Dökümanlar Bushberg, J. T., Seibert, J. A., Leidholdt, E. M., & Boone, J. M. The Essential Physics of Medical Imaging. Lippincott Williams & Wilkins.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %40
Sağlık Bilimleri %60

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 3 1 3
Ara Sınavlar 1 4 4
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 8 8
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 99

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 X-ışını tüpünün (Röntgen tüpü) yapısını, bileşenlerini ve X-ışını üretim mekanizmalarını (Karakteristik ve Bremsstrahlung) fiziksel temelleriyle açıklayabilir.
2 X-ışını spektrumunu etkileyen parametreleri (kVp, mAs, filtrasyon) ve bu parametrelerin hasta dozu ile görüntü kalitesi üzerindeki etkisini analiz edebilir.
3 Diyagnostik enerji aralığındaki X-ışınlarının madde ile temel etkileşim mekanizmalarını (Fotoelektrik, Compton) ve bu etkileşimlerin görüntü kontrastı üzerindeki rolünü ayırt edebilir.
4 Görüntü oluşumunun temel fiziksel prensiplerini (zayıflama, projeksiyon) ve görüntü kalitesi parametrelerini (kontrast, uzaysal çözünürlük, gürültü) tanımlayabilir.
5 Temel radyografik görüntüleme sistemlerinin (örn: Düz Röntgen, Floroskopi, Mamografi) çalışma prensiplerini ve bu cihazların "araç" olarak fiziksel özelliklerini karşılaştırabilir.
6 Dijital görüntüleme dedektörlerinin (örn: CR - Hesaplamalı Radyografi, DR - Düz Panel Dedektörler) fiziksel temellerini ve çalışma prensiplerini açıklayabilir.
7 Diyagnostik görüntülemede radyasyondan korunma, doz optimizasyonu (ALARA) ve kalite güvence ilkelerinin gerekliliğini, fiziksel temelleriyle tartışabilir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Giriş: X-Işınlarının Keşfi ve Tıbbi Fiziğin Yeri
2 X-Işını Tüpünün Yapısı ve Bileşenleri (Anot, Katot)
3 X-Işını Üretim Mekanizmaları: Bremsstrahlung (Frenleme) Radyasyonu
4 X-Işını Üretim Mekanizmaları: Karakteristik Radyasyon
5 X-Işını Üretim Mekanizmaları: Karakteristik Radyasyon
6 X-Işını Spektrumu: kVp, mAs ve Jeneratör Etkisi
7 X-Işını Demetinin Modifikasyonu: Filtrasyon ve Kolimasyon
8 Ara Sınav ve X-Işınlarının Madde ile Etkileşimi I: Fotoelektrik Etki ve Kontrast
9 X-Işınlarının Madde ile Etkileşimi II: Compton Saçılması ve Zayıflama
10 Görüntü Oluşumunun Fiziksel Prensipleri ve Görüntü Reseptörleri
11 Görüntü Kalitesi: Uzaysal Çözünürlük ve Gürültü
12 Dijital Görüntüleme I: Hesaplamalı Radyografi (CR) ve Düz Panel Dedektörler (DR)
13 Dijital Görüntüleme II: Floroskopi Sistemleri ve Fiziği
14 Radyasyondan Korunma ve Dozimetri (Diyagnostik Referans Seviyeleri - DRL)
15 Final Sınavı

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9
Tüm 4 3 4 2 2 2 1 3 3
Ö1 5 3 4 2 1 2 1 3 3
Ö2 5 4 5 2 1 2 1 4 3
Ö3 5 3 3 2 1 2 1 2 3
Ö4 4 4 4 2 2 2 1 2 3
Ö5 3 2 5 3 2 2 1 2 4
Ö6 4 3 4 3 4 2 1 2 4
Ö7 3 2 4 3 1 3 2 5 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288349&lang=tr