Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3HRM215Haritacılık Tarihi2+0+02210.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Harita Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Tarihi haritaları inceleyerek geçmiş toplumların yaşayışlarını, kültürel faaliyetlerini, yaşadıkları coğrafyayı tanımak, kartografyanın gelişimini incelemek, tarihi haritalara karşı bir bakış açısı geliştirmek.
Dersin İçeriği Dersin içeriği, Orta Çağda üretilmiş olan İslam haritacılık eserlerini, karaların keşfi ve deniz ticareti için üretilen portolonları, eski ölçme donanımlarını, kartografyanın gelişmeye başladığı dönemleri ve zamanla gelişimini, bu sürece ait bilgileri kapsamaktadır. Avrupalıların Asya kıtasında gerçekleştirdikleri haritacılık faaliyetlerini, 1920 yılından bu yana Türkiye’deki
kartografyayı ve harita üretimi organizasyonunu incelemektedir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri 1. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 2. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 3. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 4. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 5. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 6. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 7. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 8. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 9. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 10. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 11. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 12. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 13. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma, 14. Hafta: Yüzyüze Eğitim - Anlatım (Ders Notları), Tartışma
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Nuri ERDEM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-nurierdem nurierdem@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Aygün, A., Özkale, E., & Şenler, M. R. (1980). Türk haritacılık tarihi. Harita Genel Müdürlüğü Basımevi.
Ülkekul, C. (1998). Türk haritacılık tarihi. Dönence Basım ve Yayın Hizmetleri.
Kahraman, M. (2024). Türkiye’de haritacılık çalışmaları. İçinde İ. Akova (Ed.), Türkiye’de Beşerî Coğrafya (ss. 311–338). Istanbul University Press
Harita Genel Müdürlüğü. (2025). Genel bilgi ve tarihçe. https://www.harita.gov.tr/genel-bilgi-/sayfa/3
Ertek, T. A. (2024). Kartografya. TÜBİTAK Ansiklopedi. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/kartografya
Monmonier, M. (2018). How to lie with maps (3rd ed.). The University of Chicago Press.
Dartmouth College Library. (2025). History of cartography research guide. https://researchguides.dartmouth.edu/cartography/history
Ders Notları Danış, İ. (2020). Başlangıcından XVI. yüzyıl sonuna kadar Türk İslâm coğrafyacılığı (Ekoller, İsimler ve Eserler). Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17 (33), 9-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731399
Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
Üstüner, A. (2020). Klasik çağ sonrası Osmanlı coğrafya çalışmaları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17(33), 41-104. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731401
Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %10
Mühendislik Bilimleri %10
Sosyal Bilimler %60
Alan Bilgisi %20

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Ödevler 2 8 16
Ara Sınavlar 1 2 2
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 2 2
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 2 48

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Haritacılığın insanlık tarihindeki yerini öğrenir.
Beceri 
2 Tarihi haritaları kartografik tasarım ve dönemin sosyal yapısı açısından analiz eder.
Yetkinlik 
3 Yerel kültürlerin küresel kültür ile karşılıklı etkileşiminin ve bilimdeki gelişmeler ile haritacılık faaliyetleri ilişkisini öğrenir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Haritacılık tarihine giriş Yok Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
2 İlk haritalar, Mısır, Babil ve Çin Haritacılığı, Eski Yunan ve Roma dönemi kartografyası Ders notları: Eski dönem ilk haritalar Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
3 Tarihi Haritalar, Ortaçağda İslam ve Hristiyan Dünyası Haritacılığı Ders Kitabı: Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi konusu okunmalıdır. Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
4 Jeodezik ölçme yöntemlerinde reformlar Yerel datumlardan küresel datumlara geçiş konusunda ders kaynaklarında okuma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
5 Modern ölçme yöntemleri Sürekli referans istasyonları (CORS) ağları konusunda ders kaynaklarında okuma yapılmalıdır. Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
6 Türk haritacılık tarihi Ders kaynakalrından biri olan; Danış, İ. (2020). Başlangıcından XVI. yüzyıl sonuna kadar Türk İslâm coğrafyacılığı (Ekoller, İsimler ve Eserler). Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17 (33), 9-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731399 yayını incelenmelidir, ön okuma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
7 İlk Türk Dünya Haritası Ders kaynakalrından biri olan; Danış, İ. (2020). Başlangıcından XVI. yüzyıl sonuna kadar Türk İslâm coğrafyacılığı (Ekoller, İsimler ve Eserler). Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17 (33), 9-40. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731399 yayını incelenmelidir, ön okuma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
8 Türk Kartografyasında Osmanlı İmparatorluğu dönemi Ders kaynakalrından biri olan; Üstüner, A. (2020). Klasik çağ sonrası Osmanlı coğrafya çalışmaları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17(33), 41-104. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731401 yayını incelenmelidir, ön okuma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
9 16.yy Türk haritacılığı döneminde Piri Reis ve diğer önemli harita çalışmaları https://www.harita.gov.tr/ internet adresinden konu ile ilgili araştırma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
10 Diğer kartografik ürünler ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde yabancı kartografların harita çalışmaları Ders kaynakalrından birisi olan; Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646. yayın incelenmeli ve ön okuma yapılmalıdır. Gümüşçü, O. (2010). Osmanlılarda coğrafya bilimi. İçinde Unat, Y. (Ed), Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Nobel, Ankara, 593-646.
11 Kartografik faaliyetlerde organizasyon https://www.harita.gov.tr/ internet adresinden konu ile ilgili araştırma yapılmalıdır. Üstüner, A. (2020). Klasik çağ sonrası Osmanlı coğrafya çalışmaları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 17(33), 41-104. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/54143/731401
12 Modern Türk Haritacılığı https://www.harita.gov.tr/ internet adresinden konu ile ilgili araştırma yapılmalıdır. Özür Karakas, N. (2023). Eski haritaları incelemede bir yöntem önerisi. İçinde Kaya, M. C., Özdemir, N., Aksoy, G. (Eds.), The 2nd International Prof. Dr. Fuat Sezgin Symposium on History of Science in Islam Proceedings Book, İstanbul Üniversitesi Yayını, İstanbul, 339-350. https://doi.org/10.26650/PB/10.26650/PB/AA08.2023.002.02
13 Ülkemizde Haritacılık ile İlgili Kurumlar https://www.harita.gov.tr/ internet adresinden konu ile ilgili araştırma yapılmalıdır. https://www.harita.gov.tr/
14 Dünyadaki Haritacılık ile İlgili Kurumlar Ders kaynaklarından birisi olan; Ülkekul, C. (1998). Türk haritacılık tarihi. Dönence Basım ve Yayın Hizmetleri. kitabından konu ile ilgili kısımların okunması. Aygün, A., Özkale, E., & Şenler, M. R. (1980). Türk haritacılık tarihi. Harita Genel Müdürlüğü Basımevi. Ülkekul, C. (1998). Türk haritacılık tarihi. Dönence Basım ve Yayın Hizmetleri.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 1 1 1 3 1 3 4 5 4 5 1
Bi1 1 1 1 3 1 3 4 5 4 5 1
Be2 1 1 1 3 1 3 4 4 4 5 1
Ye3 1 1 1 3 1 3 4 5 4 5 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288374&lang=tr