Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4HRM202Hata Teorisi ve Parametre Tahmini3+0+03324.05.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Harita Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Jeodezik uygulamalarda hata teorisinin kullanımını öğretmek,Doğruluk ölçütleri açısından hata yayılma yasasının uygulanmasını sağlamak, Jeodezik uygulamalarda parametre tahmini yöntemlerini kullanabilme becerisi kazandırmak.
Dersin İçeriği Jeodezik ölçü ve ölçü hatası, Bir rastlantı değişkeni olarak ölçü ve olasılık teorisi ile ilişkileri, Ümit değer,Varyans,kovaryans, korelasyon, normal dağılım kavramları, Bağımsız ve bağımlı ölçülerde hata yayılmayasası, jeodezik ölçülerin ağırlığı parametre tahmini için lineer modeller: Gauss-markof modeli, en küçükkareler yöntemi, maksimum likelihood yöntemi, En küçük kareler yönteminin dolaylı ve dolaysız ölçülereuygulanması: dengeleme hesabının matematik modeli olarak fonksiyonel model, stokastik model, en küçük kareler yöntemiyle dengeleme hata hesabı: birim ölçünün standart sapması, bilinmeyenlerin ağırlık katsayıları ve Tienstra kuralı, Parametre tahmininde Gauss-Helmert modeli.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Hafta 1: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 2: Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma.,Hafta 3: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 4: Yüzyüze eğitim - A Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 5: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 6: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 7: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 8: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 9: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 10: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Uygulama, Hafta 11: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 12: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Uygulama, Hafta 13: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 14: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Selma ZENGİN KAZANCI
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar GHILANI, C.D. and WOLF, P.R., Adjustment Computations: Spatial Data Analysis, 4th
Ders Notları Marjetic, A., Ambrozic, T., & Savšek, S. (2024). Use of Total Least Squares Adjustment in Geodetic Applications. Applied Sciences, 14(6), 2516. https://doi.org/10.3390/app14062516
Sneeuw, N. (2022). Adjustment theory. Universität Stuttgart.
Teunissen, P. J. G. (2024). Adjustment theory: An introduction (2nd ed.). Delft University Press.
Dökümanlar https://doi.org/10.3390/app14062516 https://www.gis.uni-stuttgart.de/lehre/campus-docs/LN_Ausgl.pdf https://pure.tudelft.nl/ws/portalfiles/portal/210134072/Adjustment_Theory.pdf ,Ders notları, problem çözüm föyleri ve haftalık ek materyaller OBS üzerinden paylaşılacaktır.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %50
Mühendislik Bilimleri %50
Mühendislik Tasarımı %0

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Ödev 1 % 0
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
3
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ara Sınavlar 1 2 2
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 4 4
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Her ölçünün hata ile yüklü olduğunu açıklar.
2 Hata yayılma kuramını ve duyarlık kavramını açıklar.
Beceri 
3 Ölçülerin ve fonksiyonlarının duyarlıklarını hesaplar.
4 Ölçü türlerine göre varyans-kovaryans matrisini oluşturur.
Yetkinlik 
5 Ölçü türlerine ait dengeleme hesabının fonksiyonel ve stokastik modellerini kurar.
6 Dolaysız ölçülerin dengelenmesinde En Küçük Kareler Yöntemini uygular.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Giriş, Dersin hedefleri, başarı kriterleri ile ilgili bilgilendirme. Dengeleme hesabının genel tanımı. Hata ve düzeltme kavramları. Duyarlık ölçütleri. Dersin amacı, kapsamı, değerlendirme ölçütleri ve hata-düzeltme kavramları incelenir. Ders notları, ders izlencesi, hata teorisi temel kaynakları
2 Korelasyonun tanımı. Fiziksel ve cebrik korelasyon. Hata yayılma kuramı. Sayısal örnek. Fiziksel ve cebrik korelasyon kavramları ile hata yayılma kuramı okunur. Ders notları, korelasyon ve hata yayılma kuramı örnekleri
3 Ağırlığın ve ters ağırlığın tanımı, ters ağırlıkların yayılma kuralı. Sayısal örnek. Ağırlık, ters ağırlık ve ağırlıklı ortalama kavramları incelenir. Ders notları, ağırlık ve ağırlıklı ortalama uygulama föyü
4 Birim ölçünün ortalama hatası. Duyarlıkları ve korelasyonları eşit ölçülerin ortalama hatası. Sayısal uygulama. Birim ölçünün ortalama hatası, duyarlık ve korelasyon kavramları tekrar edilir. Ders notları, birim ölçünün ortalama hatası ve duyarlık uygulamaları
5 Aritmetik ortalamanın ortalama hatası. Çift ölçüler yardımıyla ortalama hata hesabı. Sayısal uygulama. Aritmetik ortalama, ortalamanın ortalama hatası ve çift ölçülerden hata hesabı incelenir. Ders notları, aritmetik ortalama ve çift ölçülerden hata hesabı örnekleri
6 Dengeleme hesabının konusu, ana ilkeleri ve tipleri. En Küçük Kareler Yöntemi’nin temelleri. Dolaysız ölçü dengelemesi. Dengeleme hesabının amacı, ana ilkeleri ve en küçük kareler yönteminin temelleri okunur. Ders notları, dengeleme hesabı ve en küçük kareler yöntemi föyü
7 Ağırlıkları eşit ve eşit olmayan dolaysız ölçülerin dengelemesi. Sayısal örnek. Dolaysız ölçülerin dengelenmesi ve ağırlıklı dengeleme kavramları tekrar edilir. Ders notları, eşit ve eşit olmayan ağırlıklı dolaysız ölçülerin dengelenmesi örnekleri
8 Duyarlıkları ve korelasyonları farklı dolaysız ölçüler dengelemesi. Sayısal uygulama. Duyarlık, korelasyon ve kovaryans kavramları uygulama öncesi incelenir. Ders notları, farklı duyarlıklı ve korelasyonlu ölçülerin dengelenmesi uygulama föyü
9 Birkaç kez belirlenen vektörlerin dengelenmesi. Sayısal uygulama. Vektör ölçüler, tekrar ölçüleri ve kovaryans matrisi kavramları gözden geçirilir. Ders notları, tekrarlı gözlenen vektörlerin dengelenmesi uygulamaları
10 Model hipotezinin testi Model hipotezi, test istatistiği ve anlamlılık düzeyi kavramları incelenir. Ders notları, model hipotezi testi ve istatistiksel test örnekleri
11 uyuşumsuz ölçülerin testi. Uyuşumsuz ölçü, artık hata, standartlaştırılmış artık ve test ölçütleri tekrar edilir. Ders notları, uyuşumsuz ölçü testi ve sayısal uygulama örnekleri
12 Jeodezik datum ve serbest ağ dengelemesi. Jeodezik datum, datum eksikliği, iç kısıt ve serbest ağ kavramları okunur. Ders notları, jeodezik datum ve serbest ağ dengelemesi kaynakları
13 Jeodezik ağlarda duyarlık ölçütleri. Jeodezik ağlarda duyarlık, kovaryans matrisi ve hata elipsi kavramları incelenir. Ders notları, jeodezik ağlarda duyarlık ölçütleri uygulama föyü
14 Jeodezik ağlarda güven ölçütleri. İç güven, dış güven, güvenilirlik ölçütleri ve dönem konuları tekrar edilir. Ders notları, jeodezik ağlarda güven ölçütleri ve genel tekrar soruları

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
Veri yok
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 5 5 3 3 5 3 2 2 4 3 5
Bi1 5 4 3 2 4 3 2 2 4 2 4
Bi2 5 4 3 2 4 3 2 2 4 2 4
Be3 5 5 3 2 5 3 2 2 4 3 5
Be4 5 5 3 3 5 3 2 2 3 3 5
Ye5 5 5 4 3 5 3 3 2 3 3 5
Ye6 5 5 4 3 5 3 3 3 4 3 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288384&lang=tr