Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4HRM202Hata Teorisi ve Parametre Tahmini3+0+03328.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Harita Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Jeodezik uygulamalarda hata teorisinin kullanımını öğretmek,Doğruluk ölçütleri açısından hata yayılma yasasının uygulanmasını sağlamak, Jeodezik uygulamalarda parametre tahmini yöntemlerini kullanabilme becerisi kazandırmak.
Dersin İçeriği Jeodezik ölçü ve ölçü hatası, Bir rastlantı değişkeni olarak ölçü ve olasılık teorisi ile ilişkileri, Ümit değer,Varyans,kovaryans, korelasyon, normal dağılım kavramları, Bağımsız ve bağımlı ölçülerde hata yayılmayasası, jeodezik ölçülerin ağırlığı parametre tahmini için lineer modeller: Gauss-markof modeli, en küçükkareler yöntemi, maksimum likelihood yöntemi, En küçük kareler yönteminin dolaylı ve dolaysız ölçülereuygulanması: dengeleme hesabının matematik modeli olarak fonksiyonel model, stokastik model, en küçük kareler yöntemiyle dengeleme hata hesabı: birim ölçünün standart sapması, bilinmeyenlerin ağırlık katsayıları ve Tienstra kuralı, Parametre tahmininde Gauss-Helmert modeli.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Selma ZENGİN KAZANCI
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar GHILANI, C.D. and WOLF, P.R., Adjustment Computations: Spatial Data Analysis, 4th
Ders Notları Ergün Öztürk, Muzaffer ŞERBETÇİ, Dengeleme Hesabı Cilt II, KTÜ Basımevi, Trabzon, 1995
Hüseyin DEMİREL, Dengeleme Hesabı, YTÜ Basımevi, İstanbul, 2005

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %50
Mühendislik Bilimleri %50
Mühendislik Tasarımı %0

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 20
Ödev 1 % 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
3
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 1 4 4
Ara Sınavlar 1 1 1
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Her ölçünün hata ile yüklü olduğunu açıklar, dengeleme hesabının gerekliliğini kavrar.
2 Hata Yayılma Kuramını ve duyarlık kavramını açıklar, ölçü fonksiyonlarına uygular.
Beceri 
3 Ölçülerin ve fonksiyonlarının duyarlıklarını hesaplayarak gerçek değere ne kadar yaklaşıldığını değerlendirir.
4 Ölçü türlerine göre varyans–kovaryans matrisini hesaplayarak stokastik modeli oluşturur.
Yetkinlik 
5 Ölçü türlerine ait dengeleme hesabının fonksiyonel ve stokastik modellerini oluşturur.
6 Dolaysız ölçüler dengelemesi ile kesin değeri ve ortalama hataları En Küçük Kareler Yöntemi ile hesaplar ve yorumlar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dengeleme hesabının genel tanımı. Hata ve düzeltme kavramları. Duyarlık ölçütleri. Ders Notları
2 Korelasyonun tanımı. Fiziksel ve cebrik korelasyon. Hata yayılma kuramı. Sayısal örnek. Ders Notları
3 Ağırlığın ve ters ağırlığın tanımı, ters ağırlıkların yayılma kuralı. Sayısal örnek. Ders Notları
4 Birim ölçünün ortalama hatası. Duyarlıkları ve korelasyonları eşit ölçülerin ortalama hatası. Sayısal uygulama. Ders Notları
5 Aritmetik ortalamanın ortalama hatası. Çift ölçüler yardımıyla ortalama hata hesabı. Sayısal uygulama. Ders Notları
6 Dengeleme hesabının konusu, ana ilkeleri ve tipleri. En Küçük Kareler Yöntemi’nin temelleri. Dolaysız ölçü dengelemesi. Ders Notları
7 Ağırlıkları eşit ve eşit olmayan dolaysız ölçülerin dengelemesi. Sayısal örnek. Ders Notları
8 Ara Sınav
9 Duyarlıkları ve korelasyonları farklı dolaysız ölçüler dengelemesi. Sayısal uygulama. Ders Notları
10 Birkaç kez belirlenen vektörlerin dengelenmesi. Sayısal uygulama. Ders Notları
11 Model hipotezinin testi Ders Notları
12 uyuşumsuz ölçülerin testi. Ders Notları
13 Jeodezik datum ve serbest ağ dengelemesi. Ders Notları
14 Jeodezik ağlarda duyarlık ölçütleri. Ders Notları
15 Jeodezik ağlarda güven ölçütleri. Ders Notları

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
Veri yok
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 5 5 3 3 5 3 2 2 4 3 5
Bi1 5 4 3 2 4 3 2 2 4 2 4
Bi2 5 4 3 2 4 3 2 2 4 2 4
Be3 5 5 3 2 5 3 2 2 4 3 5
Be4 5 5 3 3 5 3 2 2 3 3 5
Ye5 5 5 4 3 5 3 3 2 3 3 5
Ye6 5 5 4 3 5 3 3 3 4 3 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288384&lang=tr