Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5HRM305Dengeleme Hesabı2+1+02,5528.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Harita Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Gereğinden fazla sayıda yapılmış jeodezik ölçülerden, En Küçük Kareler Yöntemi ile bilinmeyenlerin gerçek değerlerine en yakın olan kesin değerlerini (olasılığı en yüksek olan değerlerini, dengeli değerlerini) , kesin değerlerin ya da bunların fonksiyonlarının duyarlıklarını hesaplamaktır.
Dersin İçeriği Hata ve düzeltme kavramları. Duyarlık ölçütleri. Korelasyon. Hata yayılma kuramı. Ağırlık ve ters ağırlık. Birim ölçünün ortalama hatası ve ortalama hata hesapları. Dengeleme hesabının konusu, ana ilkeleri ve türleri. En Küçük Kareler Yöntemi. Dolaysız (direkt) ölçüler dengelemesi. Bir kaç kez belirlenen bilinmeyenler vektörlerinin dengelenmesi. Dolaylı (Endirekt) ölçüler dengelemesi. Ağırlıkları eşit ve Ağırlıkları farklı dolaylı ölçüler dengelemesi. Duyarlıkları ve korelasyonları farklı dolaylı ölçüler dengelemesi.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders Anlatımı, Soru Cevap, Alıştırma ve Uygulama, Problem Çözme
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Selma ZENGİN KAZANCI
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Jeodezik Ağların Dengelenmesi (Ders Notu) Prof. Dr. Cevat İNAL
Adjustment Computations(Statistics and Least Squares in Surveying and GIS), New York,1997,Paul R.Wolf-Charles D. GHILANI
Ders Notları Ergün Öztürk, Muzaffer ŞERBETÇİ, Dengeleme Hesabı Cilt II, KTÜ Basımevi, Trabzon, 1995
Ergün Öztürk, Muzaffer ŞERBETÇİ, Dengeleme Hesabı II KTÜ Basımevi, Trabzon, 1995
Hüseyin DEMİREL, Dengeleme Hesabı, YTÜ Basımevi, İstanbul, 2005
Wolf, P. R., Ghilani, C. D., 1997, Ghilani: Adjustment Computation : Statistics and Least Squares in Surveying and GIS, John Wiley and Sons, Inc., ISBN 0-471-16833-5.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %50
Mühendislik Bilimleri %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 20
Kısa Sınav 1 % 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
3
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 7 98
Ara Sınavlar 1 6 6
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 4 4
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 150

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Dolaylı ölçüler dengelemesinin temel kavramlarını, matematiksel modelini, varsayımlarını ve kullanım alanlarını açıklar.
2 Farklı duyarlıklara, ağırlıklara ve korelasyonlara sahip ölçülerin dengelenmesinde kullanılan fonksiyonel ve stokastik modelleri açıklar.
Beceri 
3 Doğrultu, kenar, nivelman ve GPS ağlarının dayalı ve serbest dengeleme işlemlerini uygular.
4 Dengeleme sonuçlarını test istatistikleriyle değerlendirir; model hipotezi testi ve uyuşumsuz ölçüler testini uygular.
Yetkinlik 
5 Jeodezik ağlarda duyarlık ve güven ölçütlerini yorumlar, ağın güvenilirliğini değerlendirir ve sonuçları mühendislik standartlarına uygun biçimde raporlaştırır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dolaylı ölçüler dengelemesi tanımı, duyarlıkları eşit dolaylı ölçüler dengelemesi, örnek uygulama Ders Notları
2 Duyarlıkları eşit dolaylı ölçüler dengelemesi, örnek uygulama. Ders Notları
3 Ağırlıkları farklı dolaylı ölçüler dengelemesi, örnek uygulama. Ders Notları
4 Duyarlıkları ve korelasyonları farklı dolaylı ölçüler dengelemesi, örnek uygulama. Ders Notları
5 Düzeltme denklemlerinin indirgenmesi, durak noktası (istasyon) dengelemesi, örnek uygulama. Ders Notları
6 Doğrultu ağlarının dayalı ve serbest dengelenmesinin fonksiyonel ve stokastik modeli, örnek uygulama. Ders Notları
7 Doğrultu ağı dengelemesi, model hipotezi testi, uyuşumsuz ölçüler testi, örnek uygulama. Ders Notları
8 Ara sınav.
9 Kenar ağlarının dayalı ve serbest dengelenmesinin fonksiyonel ve stokastik modeli, örnek uygulama. Ders Notları
10 Doğrultu ve kenar ağlarının dayalı ve serbest dengelemesi, model hipotezi testi, uyuşumsuz ölçüler testi, örnek uygulama. Ders Notları
11 Doğrultu ve kenar ağlarının dolaylı ölçüler yöntemiyle dengelenmesi, örnek uygulama. Ders Notları
12 Nivelman ağlarının dayalı ve serbest dengelenmesi, model hipotezi testi, uyuşumsuz ölçüler testi, örnek uygulama. Ders Notları
13 GPS ağlarının dayalı ve serbest dengelenmesi, model hipotezi testi, uyuşumsuz ölçüler testi, örnek uygulama. Ders Notları
14 Jeodezik ağlarda duyarlık ölçütleri. Ders Notları
15 Jeodezik ağlarda güven ölçütleri. Ders Notları

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
Veri yok
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 5 4 3 3 5 3 3 3 3 3 5
Bi1 5 4 3 2 4 3 2 3 3 2 4
Bi2 5 4 3 2 5 3 2 3 3 2 4
Be3 5 5 3 3 5 3 3 3 3 3 5
Be4 4 5 3 3 5 3 3 3 3 3 5
Ye5 4 4 3 3 5 4 4 4 4 3 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288391&lang=tr