Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
6HRM302Fiziksel Jeodezi2+0+02424.05.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Harita Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin düşey datum, jeoit, nivo elipsoidi, gravite alanı ve yükseklik sistemleri arasındaki ilişkileri kavrayarak jeoit belirleme yöntemlerini ve farklı jeoit modellerini mühendislik uygulamaları ile BÖHHBÜY standartları kapsamında değerlendirebilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Potansiyel kuramının temelleri? yeryuvarının ölçüsünün geometrik yöntemleri, jeodezik koordinat sistemleri, jeodezik astronomi, astrojeodezik yöntemler ile geoitin belirlenmesi, çekül sapmalarının sıklaştırılması, elipsoidin belirlenmesi? yeryuvarının ve yer ağırlık alanının gravimetrik belirlenmesi, birinci yaklaşıklı yeryüzü, yükseklik anomalisi, fiziksel jeodezinin temel denklemi, Stokes formülü, gravimetrik çekül sapması.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Hafta 1: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 2: Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma.,Hafta 3: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 4: Yüzyüze eğitim - A Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 5: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 6: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 7: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 8: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 9: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 10: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Uygulama, Hafta 11: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 12: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Uygulama, Hafta 13: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma. Hafta 14: Yüzyüze eğitim - Anlatım, örnek problem çözümü, sayısal uygulamalar, tahtada çözüm, sınıf içi tartışma.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Selma ZENGİN KAZANCI
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar HeiskanenW.,A.Moritz,Phsical Geodesy,W.H.Freeman and Co.,San Francısco,1989
Ders Notları Torge, W., Müller, J., & Pail, R. (2023). Geodesy (5th ed.). De Gruyter Oldenbourg.
Inoue, M. & Guimarães, G. (2025). Development and evolution of height systems in the context of SIRGAS: From the local vertical data to the International height reference frame. Journal of Geodetic Science, 15(1), 20250183. https://doi.org/10.1515/jogs-2025-0183
Tenzer, R., Abdalla, A., & Shen, W. (2025). Consistent determination of the gravimetric geoid and orthometric height. Journal of Geodesy.
Dökümanlar https://doi.org/10.1515/jogs-2025-0183, https://link.springer.com/article/10.1007/s00190-025-01959-1 ,Ders notları, problem çözüm föyleri ve haftalık ek materyaller OBS üzerinden paylaşılacaktır.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %20
Mühendislik Bilimleri %50
Mühendislik Tasarımı %30

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 7 98
Ara Sınavlar 1 1 1
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 1 1
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 128

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Matematik ve fizik bilgilerini kullanarak yeryuvarının gerçek ve normal potansiyel alanları arasındaki bağıntıları açıklar.
2 Potansiyel kuramı, harmonik fonksiyonlar ve gravite alanı kavramlarını açıklar.
Beceri 
3 Gravimetrik, astro-jeodezik ve GNSS/Nivelman verilerini kullanarak jeoit belirleme yöntemlerini uygular.
4 Gravite ölçmelerini, indirgemeleri ve yükseklik sistemleri arasındaki ilişkileri analiz eder.
Yetkinlik 
5 Fiziksel jeodezik model sonuçlarını mühendislik standartlarına ve bilimsel etik kurallarına göre değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Giriş:Dersin eğitsel hedefleri, çıktıları, başarı değerlendirme kriterleri Fiziksel jeodezinin tarihsel gelişimi Dersin amacı, öğrenme çıktıları, değerlendirme ölçütleri ve fiziksel jeodezinin tarihsel gelişimi incelenir. Ders notları, ders izlencesi, fiziksel jeodezi temel kaynakları
2 Yer yuvarına etkiyen kuvvetler: çekim kuvveti, merkezkaç kuvveti, Güneş ve Ay’ın çekim etkileri Yer yuvarına etkiyen kuvvetler, çekim kuvveti, merkezkaç kuvveti, Güneş ve Ay’ın çekim etkileri okunur. Ders notları, çekim kuvveti ve merkezkaç kuvveti ile ilgili kaynak bölümleri
3 Çekim ivmesi, merkezkaç ivme, çekim potansiyeli, merkezkaç potansiyel, ağırlık ivmesi (gravite),ağırlık kuvveti potansiyeli Çekim ivmesi, merkezkaç ivme, çekim potansiyeli ve ağırlık potansiyeli kavramları incelenir. Ders notları, çekim ivmesi, çekim potansiyeli ve ağırlık potansiyeli uygulama föyü
4 Nivo (jeopotansiyel) yüzeyleri, çekim potansiyelinin harmonik açılımı, Nivo yüzeyi, eşpotansiyel yüzey ve çekim potansiyelinin harmonik açılımı kavramları okunur. Ders notları, nivo yüzeyleri ve küresel harmonikler ile ilgili kaynak bölümleri
5 Yer gravite alanı: merkezkaç kuvveti ve potansiyeli, gravite kuvveti, gravite ölçümleri Yer gravite alanı, merkezkaç kuvveti, gravite kuvveti ve gravite ölçmeleri kavramları incelenir. Ders notları, yer gravite alanı ve gravite ölçümleri uygulama örnekleri
6 Normal gravite alanı, normal potansiyel, nivo elipsoidi, sayısal örnek uygulamalar Normal gravite alanı, normal potansiyel, nivo elipsoidi ve sayısal uygulama formülleri tekrar edilir. Ders notları, normal gravite alanı, normal potansiyel ve nivo elipsoidi problem föyü
7 Bozucu gravite alanı: jeoit yüksekliği, yükseklik anomalisi, çekül sapması, gravite anomalisi ve Bruns eşitliği Bozucu gravite alanı, jeoit yüksekliği, yükseklik anomalisi, çekül sapması, gravite anomalisi ve Bruns eşitliği incelenir. Ders notları, bozucu gravite alanı, jeoit yüksekliği ve gravite anomalileri uygulama föyü
8 Gravimetrik yöntemler: Stokes integrali ve gravimetrik jeoit belirleme, Gravimetrik yöntemler, Stokes integrali ve gravimetrik jeoit belirleme kavramları okunur. Ders notları, Stokes integrali ve gravimetrik jeoit belirleme kaynakları
9 gravimetrik jeoit belirleme Gravimetrik jeoit belirleme yöntemleri ve sayısal uygulama adımları incelenir. Ders notları, gravimetrik jeoit belirleme problem ve uygulama föyü
10 Yükseklik sistemleri: jeopotansiyel kot, dinamik, ortometrik, elipsoidal ve normal yükseklikler Jeopotansiyel kot, dinamik yükseklik, ortometrik yükseklik, elipsoidal yükseklik ve normal yükseklik kavramları okunur. Ders notları, yükseklik sistemleri ve jeopotansiyel kot kaynak bölümleri
11 Yükseklik sistemleri arasındaki dönüşümler Yükseklik sistemleri arasındaki dönüşümler ve yükseklik türleri arasındaki ilişkiler tekrar edilir. Ders notları, yükseklik sistemleri arasındaki dönüşüm örnekleri
12 gravite indirgemeleri Gravite indirgemeleri, serbest hava indirgemesi ve Bouguer indirgemesi kavramları incelenir. Ders notları, gravite indirgemeleri ve sayısal uygulama örnekleri
13 Geoit belirleme yöntemlerinin değerlendirilmesi: BÖHHBÜY’ye göreGPS/NİV geoidinin oluşturulması Jeoit model tanımı, modelleme yöntemleri ve GPS/nivelman ile yerel jeoit belirleme süreci okunur. Ders notları, BÖHHBÜY standartları, GPS/nivelman ile yerel jeoit belirleme örnekleri
14 Jeoit belirleme yöntemlerinin değerlendirilmesi ve genel tekrar Jeoit belirleme yöntemleri, gravite alanı, yükseklik sistemleri ve dönem konuları genel olarak tekrar edilir. Ders notları, dönem sonu çalışma soruları ve genel tekrar materyalleri

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11
Tüm 5 4 3 3 5 3 3 3 4 3 4
Bi1 5 4 3 2 5 3 2 3 4 2 4
Bi2 5 4 3 2 4 3 2 3 3 2 4
Be3 5 5 3 3 5 3 3 3 4 3 5
Be4 4 5 3 3 5 3 3 3 4 3 4
Ye5 4 4 3 3 4 5 5 4 4 3 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=288400&lang=tr