Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4ULU202Uluslararası İlişkiler Teorileri II3+0+03518.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Uluslararası İlişkiler
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders lisans öğrencileri için uluslararası ilişkiler teorisine genel bir giriş sağlamak için tasarlanmıştır. Bu derste temel konular (örneğin savaş, barış, güvenlik, işbirliği, yabancılaşma, diyalog, sömürgecilik gibi), temel kavramlar (örneğin devlet, egemenlik, güç, meşruiyet, anarşi, hegemonya, kimlik, farklılık, söylem, toplumsal cinsiyet, çevre/ekolojigibi), ve disiplin içindeki önemli kuramsal tartışmalar (örneğin, rasyonalizm ve konstrüktivizm, pozitivizm ve postpositivism, kozmopolitanizm, evrensellik ve tikellik, vs.) ele alınacaktır.
Dersin İçeriği Bu ders, uluslararası ilişkiler teorisinde eleştirel yaklaşımların temel kavramsal ve kuramsal tartışmalarını ele almaktadır. Ders kapsamında Marksist uluslararası ilişkiler kuramı, eleştirel teori, Gramsciyen yaklaşımlar, feminizm, postkolonyal teori, postyapısalcılık ve normatif teori gibi yaklaşımlar incelenmekte; bu teorilerin güç, hegemonya, sınıf, toplumsal cinsiyet, kimlik, söylem, eşitsizlik ve adalet tartışmalarına katkıları değerlendirilmektedir. Ders, öğrencilerin eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerini güncel küresel sorunlar ve uluslararası siyasal gelişmeler bağlamında yorumlayabilmelerini amaçlayan kuramsal bir içerik sunmaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri 1. Hafta: Anlatım, soru-yanıt, tartışma.

2. Hafta: Anlatım, tartışma.

3. Hafta: Anlatım, karşılaştırmalı tartışma.

4. Hafta: Anlatım, örnek olay incelemesi, tartışma.

5. Hafta: Anlatım, soru-yanıt, tartışma.

6. Hafta: Anlatım, karşılaştırmalı tartışma.

7. Hafta: Anlatım, örnek olay incelemesi.

8. Hafta: Anlatım, tartışma.

9. Hafta: Anlatım, karşılaştırmalı tartışma.

10. Hafta: Anlatım, örnek olay incelemesi, tartışma.

11. Hafta: Anlatım, soru-yanıt, tartışma.

12. Hafta: Anlatım, öğrenci sunumu, tartışma.

13. Hafta: Anlatım, öğrenci sunumu, tartışma.

14. Hafta: Genel değerlendirme, soru-yanıt, tartışma.

Ders yüz yüze yürütülmektedir. Ders kapsamında anlatım, soru-yanıt, tartışma, karşılaştırmalı tartışma, örnek olay incelemesi ve öğrenci sunumu yöntemleri kullanılmaktadır. Öğrencilerin haftalık okumalar üzerinden derse aktif katılımı beklenmektedir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Yelda Erçandırlı
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Rupert, Mark, “Marxism and Critical Theory”, Tim Dunne et al (eds.) International Relations Theories: Discipline and Diversity, pp. 157-176.
Mearsheimer, John J. “Structural Realism”, Tim Dunne et al (eds.) International Relations Theories: Discipline and Diversity, pp.77-94
Donnely, Jack “Realizm”, Scott Burchill et al (eds.) Uluslararası İlişkiler Teorileri, (çev.) Ali Aslan ve Muhammed Ağcan, 2. Bölüm
Linklater, Andrew, “Marx ve Marksizm”, Scott Burchill et al (eds.) Uluslararası İlişkiler Teorileri, 5. Bölüm.
Ders Notları Ders kapsamında haftalık okumalar, kuramsal tartışmalar, örnek olaylar ve sınıf içi değerlendirmeler kullanılacaktır. Öğrencilerin her hafta ilgili okumaları yaparak derse katılması beklenmektedir.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 5 70
Ödevler 3 8 24
Ara Sınavlar 1 3 3
Proje 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 3 3
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 152

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Öğrenci, sosyal inşacılık, eleştirel teori, postyapısalcı, feminist ve postkolonyal yaklaşımların temel varsayımlarını tanımlar.
2 Öğrenci, ana akım uluslararası ilişkiler teorileri ile eleştirel ve alternatif yaklaşımlar arasındaki temel kuramsal farkları karşılaştırmalı olarak açıklar.
3 Öğrenci, sosyal inşacılığın kimlik, norm ve çıkar kavramlarını uluslararası siyaseti açıklarken nasıl kullandığını analiz eder.
4 Öğrenci, eleştirel teorinin güç, ideoloji ve özgürleşme kavramları üzerinden uluslararası düzeni nasıl sorguladığını açıklar.
5 Öğrenci, postyapısalcı yaklaşımların söylem, temsil ve özne kavramları üzerinden güvenlik, kimlik ve dış politika analizine getirdiği katkıları değerlendirir.
6 Öğrenci, feminist uluslararası ilişkiler kuramlarının cinsiyet, güvenlik, savaş ve barış tartışmalarına getirdiği eleştirileri ve önerileri tartışır.
Beceri 
7 Öğrenci, postkolonyal ve dekolonyal yaklaşımların uluslararası ilişkiler disiplininin tarihini ve mevcut bilgi üretim biçimlerini nasıl sorguladığını analiz eder.
8 Öğrenci, seçilmiş bir tarihsel ya da güncel olayı sosyal inşacı, feminist, postyapısalcı veya postkolonyal bir kuramsal çerçeve kullanarak sistematik biçimde yorumlar.
Yetkinlik 
9 Öğrenci, farklı eleştirel yaklaşımların aynı olayı nasıl farklı biçimlerde açıkladığını karşılaştırır ve bu farkların kuramsal sonuçlarını tartışır.
10 Öğrenci, eleştirel ya da alternatif bir uluslararası ilişkiler kuramı temelinde akademik yazılı bir metin veya sınıf içi sunum hazırlar
11 Öğrenci, yeşil/çevreci uluslararası ilişkiler teorilerinin ekolojik kriz, sürdürülebilirlik, büyüme ve adalet kavramları üzerinden kapitalist dünya düzenini nasıl eleştirdiğini açıklar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin tanıtımı ve eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerine giriş. -Ders izlencesinin incelenmesi ve eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerine ilişkin temel kavramların gözden geçirilmesi.   --  Burchill, S., Linklater, A., Devetak, R., Donnelly, J., Paterson, M., Reus-Smit, C., & True, J. (Eds.). (2013). Theories of international relations (5th ed.). Palgrave Macmillan. Dunne, T., Kurki, M., Kušic, K., & Smith, S. (Eds.). (2024). International relations theories: Discipline and diversity (6th ed.). Oxford University Press. Reus-Smit, C., & Snidal, D. (Eds.). (2008). The Oxford handbook of international relations. Oxford University Press.
2 Pozitivizm, post-pozitivizm ve eleştirel teori tartışmaları. Pozitivizm, post-pozitivizm ve eleştirel teori arasındaki temel ayrımlar üzerine okuma yapılması. -Burchill, S., Linklater, A., Devetak, R., Donnelly, J., Paterson, M., Reus-Smit, C., & True, J. (Eds.). (2013). Theories of international relations (5th ed.). Palgrave Macmillan. Dunne, T., Kurki, M., Kušic, K., & Smith, S. (Eds.). (2024). International relations theories: Discipline and diversity (6th ed.). Oxford University Press. Reus-Smit, C., & Snidal, D. (Eds.). (2008). The Oxford handbook of international relations. Oxford University Press.
3 Marksist uluslararası ilişkiler teorisi. Marksist uluslararası ilişkiler teorisinin temel kavramları, sınıf, kapitalizm, emperyalizm ve dünya ekonomisi tartışmaları üzerine okuma yapılması. Marx, K., & Engels, F. (2018). Komünist manifesto. Can Yayınları. Lenin, V. I. (2015). Emperyalizm: Kapitalizmin en yüksek aşaması. Sol Yayınları. Wallerstein, I. (2011). Dünya-sistemleri analizi: Bir giriş. bgst Yayınları. Cox, R. W. (1981). “Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory.” Millennium, 10(2), 126–155. Teschke, B. (2003). The myth of 1648: Class, geopolitics, and the making of modern international relations. Verso.
4 Eleştirel teori ve Frankfurt Okulu. Eleştirel teorinin temel varsayımları, pozitivizm eleştirisi, özgürleşme, akıl, iktidar ve toplumsal eleştiri kavramları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Horkheimer, M. (2005). Geleneksel ve eleştirel kuram. Yapı Kredi Yayınları. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği. Kabalcı Yayınları. Linklater, A. (1990). Beyond realism and Marxism: Critical theory and international relations. Macmillan. Devetak, R. (2005). Critical theory. In S. Burchill, A. Linklater, R. Devetak, J. Donnelly, M. Paterson, C. Reus-Smit, & J. True (Eds.), Theories of international relations (3rd ed., pp. 137–160). Palgrave Macmillan.
5 Gramsciyen yaklaşım, hegemonya ve tarihsel blok. Gramsciyen yaklaşımın temel kavramları, hegemonya, rıza, zor, tarihsel blok ve dünya düzeni tartışmaları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. . Gramsci, A. (2014). Hapishane defterleri. Kalkedon Yayınları. Cox, R. W. (1981). “Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory.” Millennium, 10(2), 126–155. Cox, R. W. (1983). “Gramsci, Hegemony and International Relations: An Essay in Method.” Millennium, 12(2), 162–175. Gill, S. (Ed.). (1993). Gramsci, historical materialism and international relations. Cambridge University Press. Bieler, A., & Morton, A. D. (2004). “A Critical Theory Route to Hegemony, World Order and Historical Change: Neo-Gramscian Perspectives in International Relations.” Capital & Class, 28(1), 85–113.
6 Sosyal İnşacılık Konstrüktivizmin temel varsayımları, kimlik, norm, çıkar, söylem ve uluslararası gerçekliğin toplumsal inşası üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Fierke, K.M. “Constructivism”, Tim Dunne et al (eds.) International Relations Theories: Discipline and Diversity, pp. 177-194. Reus-Smit, Christian, “Konstrüktivizm”, Scott Burchill et al (eds.) Uluslararası İlişkiler Teorileri, 9. Bölüm. Alexander Wendt, “Constructing International Politics”, International Security, Cilt 20, No 1, 1995, ss.71-81.
7 Postyapısalcılık. Postyapısalcı yaklaşımın temel varsayımları, söylem, iktidar, kimlik, temsil ve bilgi üretimi tartışmaları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Ashley, R. K. (1984). “The Poverty of Neorealism.” International Organization, 38(2), 225–286. Campbell, D. (1998). Writing security: United States foreign policy and the politics of identity. University of Minnesota Press. Der Derian, J., & Shapiro, M. J. (Eds.). (1989). International/intertextual relations: Postmodern readings of world politics. Lexington Books. Doty, R. L. (1996). Imperial encounters: The politics of representation in North-South relations. University of Minnesota Press. Walker, R. B. J. (1993). Inside/outside: International relations as political theory. Cambridge University Press.
8 Feminizm ve uluslararası ilişkiler teorisi. Feminist uluslararası ilişkiler teorisinin temel varsayımları, toplumsal cinsiyet, güvenlik, savaş, emek ve uluslararası siyasette görünmez kılınan iktidar ilişkileri üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Tickner, J. A. (1992). Gender in international relations: Feminist perspectives on achieving global security. Columbia University Press. Enloe, C. (2014). Bananas, beaches and bases: Making feminist sense of international politics (2nd ed.). University of California Press. Sylvester, C. (1994). Feminist theory and international relations in a postmodern era. Cambridge University Press. Peterson, V. S. (Ed.). (1992). Gendered states: Feminist (re)visions of international relations theory. Lynne Rienner. True, J. (2005). Feminism. In S. Burchill, A. Linklater, R. Devetak, J. Donnelly, M. Paterson, C. Reus-Smit, & J. True (Eds.), Theories of international relations (3rd ed., pp. 213–234). Palgrave Macmillan.
9 Postkolonyal uluslararası ilişkiler teorisi. Postkolonyal uluslararası ilişkiler teorisinin temel varsayımları, sömürgecilik, Avrupa-merkezcilik, temsil, bilgi üretimi ve küresel eşitsizlik tartışmaları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Said, E. W. (1978). Orientalism. Pantheon Books. Krishna, S. (2009). Globalization and postcolonialism: Hegemony and resistance in the twenty-first century. Rowman & Littlefield. Chowdhry, G., & Nair, S. (Eds.). (2002). Power, postcolonialism and international relations: Reading race, gender and class. Routledge. Inayatullah, N., & Blaney, D. L. (2004). International relations and the problem of difference. Routledge. Seth, S. (2011). “Postcolonial Theory and the Critique of International Relations.” Millennium, 40(1), 167–183.
10 Yeşil Siyaset Yeşil siyasetin temel varsayımları, ekolojik kriz, sürdürülebilirlik, çevresel adalet ve uluslararası ilişkiler teorisinde doğa-toplum ilişkisi üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Eckersley, Robyn, “Green Theory”, Tim Dunne et al (eds.) International Relations Theories: Discipline and Diversity, pp.257-277. Paterson, Matthew, “Yeşil Siyaset”, Scott Burchill et al (eds.) Uluslararası İlişkiler Teorileri, 11. Bölüm.
11 Normatif teori ve uluslararası adalet. Normatif teorinin temel soruları, adalet, etik, haklar, sorumluluk, kozmopolitanizm ve uluslararası düzen tartışmaları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Beitz, C. R. (1999). Political theory and international relations. Princeton University Press. Brown, C. (2002). Sovereignty, rights and justice: International political theory today. Polity Press. Nardin, T., & Mapel, D. R. (Eds.). (1992). Traditions of international ethics. Cambridge University Press. Shapcott, R. (2008). International ethics: A critical introduction. Polity Press. Walzer, M. (2006). Just and unjust wars: A moral argument with historical illustrations (4th ed.). Basic Books.
12 Eleştirel güvenlik çalışmaları. Eleştirel güvenlik çalışmalarının temel varsayımları, güvenliğin genişlemesi, derinleşmesi, insani güvenlik, toplumsal güvenlik ve güvenlikleştirme tartışmaları üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Booth, K. (2007). Theory of world security. Cambridge University Press. Buzan, B., Wæver, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner. Mutimer, D. (2015). Critical security studies. In J. Baylis, S. Smith, & P. Owens (Eds.), The globalization of world politics: An introduction to international relations (6th ed., pp. 79–93). Oxford University Press. Peoples, C., & Vaughan-Williams, N. (2021). Critical security studies: An introduction (3rd ed.). Routledge. Wyn Jones, R. (1999). Security, strategy, and critical theory. Lynne Rienner.
13 Eleştirel teorilerin güncel küresel sorunlara uygulanması. Eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerinin savaş, göç, iklim krizi, küresel eşitsizlik, toplumsal cinsiyet ve güvenlik gibi güncel sorunların analizinde nasıl kullanılabileceği üzerine seçilmiş okumaların yapılması. Baylis, J., Smith, S., & Owens, P. (Eds.). (2020). The globalization of world politics: An introduction to international relations (8th ed.). Oxford University Press. Dunne, T., Kurki, M., & Smith, S. (Eds.). (2021). International relations theories: Discipline and diversity (5th ed.). Oxford University Press. Hobden, S., & Wyn Jones, R. (2017). Marxist theories of international relations. In J. Baylis, S. Smith, & P. Owens (Eds.), The globalization of world politics: An introduction to international relations (7th ed., pp. 129–143). Oxford University Press. Tickner, J. A., & Sjoberg, L. (2013). Feminism. In T. Dunne, M. Kurki, & S. Smith (Eds.), International relations theories: Discipline and diversity (3rd ed., pp. 205–222). Oxford University Press. Weber, C. (2021). International relations theory: A critical introduction (5th ed.). Routledge.
14 Eleştirel uluslararası ilişkiler teorilerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Ders boyunca ele alınan eleştirel yaklaşımların temel varsayımları, benzerlikleri, farklılıkları ve uluslararası siyaseti açıklama biçimleri üzerine karşılaştırmalı değerlendirme yapılması. Smith, Steve, “Introduction: Diversity and Disciplinarity in International Relations Theory”, Tim Dunne et al (eds.) International Relations Theories: Discipline and Diversity, 2. Edition, Oxford: Oxford University Press, 2010, pp.1-13. Burchill, Scott ve Linklater, Andrew, “Giriş”, Scott Burchill et al (eds.) Uluslararası İlişkiler Teorileri, 1. Bölüm.

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
ULU105 Siyaset Teorisine Giriş I
ULU108 Siyaset Teorisine Giriş II
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 5 3 3 5 5 5 4 5 5 5 5 5
Bi1 5 3 3 5 5 5 3 5 5 5 5 5
Bi2 5 3 3 5 5 5 3 5 5 5 5 5
Bi3 5 2 3 5 5 5 3 5 4 5 5 5
Bi4 5 3 3 5 5 4 3 5 5 5 5 5
Bi5 5 3 3 4 5 5 5 5 5 5 5 5
Bi6 5 3 3 5 4 5 5 5 4 4 5 5
Be7 5 3 3 5 5 5 5 5 5 5 5 5
Be8 5 3 3 5 5 4 3 5 5 5 5 5
Ye9 5 3 3 4 5 5 5 5 5 5 5 5
Ye10 5 3 3 5 5 5 5 5 5 5 5 5
Ye11 5 3 3 5 5 4 3 5 5 4 5 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=289733&lang=tr