| Hafta | Konu | Ön Hazırlık | Dökümanlar |
| 1 |
ANADOLU MİMARLIK TARİHİ
ESKİ ÇAĞ UYGARLIKLARI
PALEOLİTİK, NEOLİTİK DÖNEM
HİTİT, DEMİR ÇAĞI
URARTU, FRİG, LYDİA, GREKO-PERS
|
Bu hafta Anadolu’da mimarlığın ortaya çıkışı ve gelişimi, tarih öncesi dönemlerden başlayarak Eski Çağ uygarlıkları kapsamında incelenecektir. Öğrencilerin derse gelmeden önce Anadolu’nun tarihsel ve kültürel gelişim süreci hakkında genel bilgi edinmeleri beklenmektedir.
Ön hazırlık kapsamında aşağıdaki konuların araştırılması önerilir:
* Anadolu’nun coğrafi konumunun uygarlıkların gelişimine etkisi
* Paleolitik ve Neolitik dönemlerde yerleşim düzenleri ve barınma biçimleri
* İlk yerleşik yaşam örnekleri ve mimari özellikleri
* Hitit Uygarlığı’nın kent planlaması ve anıtsal mimarisi
* Demir Çağı’nda Anadolu’daki mimari gelişmeler
* Urartu, Frig ve Lidya uygarlıklarının mimari eserleri ve yapı teknikleri
* Greko-Pers döneminde Anadolu’da görülen mimari etkiler
|
Anadolu Uygarlıkları – Ekrem Akurgal
2. Anadolu Kültür Tarihi – Ekrem Akurgal
3. Mimarlık Tarihi – Leland M. Roth
4. A Global History of Architecture
5. Dünya Mimarlık Tarihi – Doğan Hasol
6. Mimarlık Sözlüğü – Doğan Hasol
7. Anadolu’da Uygarlığın Doğuşu ve Avrupa’ya Yayılımı – James Mellaart
8. Prehistoric Anatolia – Douglas Baird
|
| 2 |
YUNAN VE ROMA UYGARLIĞIo BİZANS UYGARLIKLARI
|
Antik Yunan Uygarlığı
Antik Yunan kent devletlerinin (polis) yapısı
Tapınak mimarisinin gelişimi
Dor, İyon ve Korint sütun düzenlerinin temel özellikleri
* Simetri, oran ve estetik kavramlarının mimarlıktaki yeri
* Akropolis kavramı ve işlevi
Roma Uygarlığı
* Roma İmparatorluğu’nun kentleşme anlayışı
* Kemer, tonoz ve kubbe sistemlerinin gelişimi
* Roma yolları, su kemerleri ve altyapı sistemleri
* Amfitiyatro, bazilika, hamam ve forum yapıları
* Roma mühendisliğinin mimarlığa katkıları
Bizans Uygarlığı
* Bizans İmparatorluğu’nun tarihsel gelişimi
* Hristiyanlığın mimarlık üzerindeki etkileri
* Merkezi planlı yapı anlayışı
* Kubbe ve pandantif sistemleri
* Mozaik sanatının mimaride kullanımı
İncelenmesi Önerilen Yapılar
* Parthenon
* Akropolis
* Pantheon
* Kolezyum
* Ayasofya
* Aya İrini
|
oth, L. M. Mimarlık Tarihi
* Hasol, D. Dünya Mimarlık Tarihi
* Ching, F. D. K., Jarzombek, M. M., Prakash, V. A Global History of Architecture
* Mango, C. Bizans Mimarisi
* Sear, F. Roman Architecture
* Lawrence, A. W. Greek Architecture
|
| 3 |
11. VE 14. YY BEYLİKLER DÖNEMİ \ ERKEN TÜRK ÇAĞI
SELÇUKLU DÖNEMİ
OSMANLI DÖNEMİ
|
Amaç
Bu hafta Türk mimarlığının Anadolu’daki gelişim süreci incelenecektir. 11. ve 14. yüzyıllar arasında Anadolu’da kurulan Türk beyliklerinin mimari faaliyetleri, Selçuklu mimarisinin temel özellikleri ve Osmanlı mimarisinin gelişim evreleri ele alınacaktır. Öğrencilerin Türk mimarlığının tarihsel gelişimini ve kültürel mirasını tanımaları amaçlanmaktadır.
?
1. Beylikler Dönemi Mimarisi (11.–14. Yüzyıllar)
Anadolu Selçuklu Devleti’nin zayıflamasıyla birlikte Anadolu’da çeşitli Türk beylikleri kurulmuştur. Bu dönem, Selçuklu mimarisi ile Osmanlı mimarisi arasında bir geçiş dönemi niteliği taşımaktadır.
Temel Özellikleri
* Taş ve tuğla malzeme kullanımı
* Cami, medrese, türbe ve hamam yapılarının yaygınlaşması
* Ahşap direkli camilerin inşa edilmesi
* Süslemelerde geometrik ve bitkisel motiflerin kullanılması
* Yerel mimari geleneklerin etkisinin görülmesi
İncelenmesi Önerilen Yapılar
* İsa Bey Camii
* Birgi Ulu Camii
Mahmut Bey Camii
2. Selçuklu Dönemi Mimarisi
Selçuklu
|
Türk Mimarlığı. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
* Osmanlı Mimarisi. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
* Anadolu Selçuklu Mimarisi. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
* Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
* Türk Mimarisinin Gelişimi ve Mimar Sinan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
* Mimarlık Tarihi. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
* Dünya Mimarlık Tarihi. İstanbul: YEM Yayınları.
* A History of Architecture. London: Architectural Press.
* Anadolu’da Türk Mimarisi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
* Mimar Sinan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
|
| 4 |
CUMHURİYET DÖNEMİ
MİMARLIK İLE İLGİLİ TERİMLER, TANIMLAR
|
Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı ve Mimarlık ile İlgili Temel Terimler
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar olan süreçte mimarlık alanında yaşanan gelişmeler ile mimarlık disiplininde kullanılan temel kavram ve terimlerin öğrenilmesi amaçlanmaktadır. Öğrencilerin, Cumhuriyet Dönemi’nde mimarlığın gelişimini etkileyen sosyal, ekonomik ve teknolojik faktörler hakkında genel bilgi edinmeleri ve temel mimarlık terminolojisine aşina olmaları beklenmektedir.
?
1. Cumhuriyet Dönemi Mimarlığına Giriş
1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte mimarlık alanında yeni bir dönem başlamıştır. Bu dönemde mimarlık, modernleşme hareketlerinin önemli araçlarından biri olarak görülmüş ve yeni devletin kimliğini yansıtan yapılar inşa edilmiştir.
Araştırılması önerilen konular:
* Cumhuriyet’in ilanından sonra kentleşme politikaları
* Ankara’nın başkent olması ve planlı kentleşme çalışmaları
* Birinci Ulusal Mimarlık Akımı
* İkinci Ulusal Mimarl
|
Modernleşmenin Tasarımı: Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarisi
* Cumhuriyet Döneminde Mimarlık
* Türk Mimarlığı
* Dünya Mimarlık Tarihi
* Mimarlık Sözlüğü
* Mimarlık Tarihi
|
| 5 |
MİMARİ TASARIM ve PROJE AŞAMALARI
MİMARİ TASARIM VE GÖZ ÖNÜNE ALINMASI GEREKEN ETMENLER
PROJE VE KAPSAMI, AVAN PROJE, KESİN PROJEİ UYGULAMA PROJESİ
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta mimari tasarım süreci, tasarım kararlarını etkileyen faktörler ve mimari proje aşamaları incelenecektir. Öğrencilerin mimari tasarımın yalnızca estetik kaygılarla değil; işlevsel, teknik, ekonomik, çevresel ve kullanıcı gereksinimleri doğrultusunda şekillenen çok yönlü bir süreç olduğunu kavramaları amaçlanmaktadır.
?
Araştırılması Önerilen Konular
1. Mimari Tasarım Kavramı
Mimari tasarım; kullanıcı ihtiyaçları, çevresel koşullar, teknik gereklilikler ve estetik değerler doğrultusunda mekânların oluşturulması sürecidir.
Araştırınız:
* Mimari tasarımın tanımı
* Tasarım sürecinin temel aşamaları
* Tasarımda yaratıcılık ve problem çözme ilişkisi
* Mimarın görev ve sorumlulukları
?
2. Mimari Tasarımda Göz Önüne Alınması Gereken Etmenler
Bir yapının tasarlanması sırasında aşağıdaki faktörler dikkate alınmalıdır:
İşlevsel Faktörler
* Kullanıcı ihtiyaçları
* Mekânsal organizasyon
* Erişilebilirlik
Çevresel Faktörler
* İklim
* Güneşlenme
* Rüzgâr yönü
|
Architectural Design: A Visual Compendium of Types and Methods
* Architecture: Form, Space and Order
* Building Construction Illustrated
* Mimarlık Sözlüğü
* Mimarlık Tarihi
|
| 6 |
YAPISAL SİSTEMLER \ STRÜKTÜREL SİSTEMLER
YAPI MALZEMESİ, YIĞMA YAPILAR, İSKELET SİTEMLER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta yapıların ayakta kalmasını sağlayan yapısal (strüktürel) sistemler, yapı malzemeleri, yığma yapılar ve iskelet sistemler incelenecektir. Öğrencilerin yapıların taşıyıcı sistemlerini tanımaları, yapı malzemelerinin temel özelliklerini öğrenmeleri ve farklı taşıyıcı sistemlerin kullanım alanlarını değerlendirmeleri amaçlanmaktadır.
?
1. Yapısal Sistemler (Strüktürel Sistemler)
Strüktür, bir yapının kendi ağırlığını ve üzerine etki eden yükleri güvenli bir şekilde zemine aktaran taşıyıcı sistemdir.
Bir yapının güvenliği, dayanıklılığı ve işlevselliği büyük ölçüde strüktürel sistemine bağlıdır.
Strüktürel Sistemlerin Temel Görevleri
* Yapı yüklerini taşımak
* Rüzgâr ve deprem etkilerine karşı dayanım sağlamak
* Yapısal kararlılığı korumak
* Güvenli kullanım ortamı oluşturmak
Yapıya Etki Eden Yükler
* Sabit yükler (ölü yükler)
* Hareketli yükler (canlı yükler)
* Rüzgâr yükleri
* Deprem yükleri
* Kar yükleri
?
2. Yapı Malzemeleri
Yapı malzemeleri, yap
|
Yapı Bilgisi
Mimarlık Sözlüğü
Yapı Teknolojisi
Betonarme Yapılar
Yapı Malzemesi
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası yayınları
Türk Standartları Enstitüsü yapı malzemeleri standartları
|
| 7 |
YAPISAL SİSTEMLER,
KATLANMIŞ PLAKLAR,
KABUK ÖRTÜLER,
ASMA-GERME YAPILAR,
UZAY KAFES SİSTEMLER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta, mimarlık ve mühendislik alanında büyük açıklıkların geçilmesini sağlayan gelişmiş yapısal sistemler incelenecektir. Katlanmış plaklar, kabuk örtüler, asma-germe yapılar ve uzay kafes sistemlerin çalışma prensipleri, kullanım alanları ve mimariye katkıları ele alınacaktır. Öğrencilerin farklı strüktürel sistemlerin davranışlarını ve mimari tasarıma etkilerini kavramaları amaçlanmaktadır.
?
1. Yapısal (Strüktürel) Sistemlere Genel Bakış
Yapısal sistemler, yapıya etki eden yükleri güvenli bir şekilde zemine aktaran taşıyıcı elemanların oluşturduğu bütündür.
Modern mimaride gelişen teknoloji sayesinde daha hafif, ekonomik ve büyük açıklıkları geçebilen taşıyıcı sistemler geliştirilmiştir.
Bu sistemlerin seçiminde;
* Yapının işlevi,
* Geçilecek açıklık,
* Malzeme özellikleri,
* Ekonomik koşullar,
* Estetik beklentiler
önemli rol oynamaktadır.
|
Yapı Bilgisi
Mimarlık Sözlüğü
Taşıyıcı Sistemler
Yapı Teknolojisi
* Mimarlıkta Yapısal Tasarım
* TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası yayınları
|
| 8 |
TEMELLER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta yapıların en önemli taşıyıcı elemanlarından biri olan temeller incelenecektir. Temellerin görevleri, çeşitleri, seçim kriterleri ve yapı güvenliğindeki önemi ele alınacaktır. Öğrencilerin, temel sistemlerinin yapı ile zemin arasındaki ilişkiyi nasıl sağladığını ve farklı temel türlerinin hangi koşullarda tercih edildiğini öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
?
1. Temel Kavramı
Temel, bir yapının taşıdığı tüm yükleri güvenli bir şekilde zemine aktaran yapı elemanıdır.
Bir yapının sağlamlığı yalnızca üst yapı elemanlarına değil, aynı zamanda üzerine oturduğu zemine ve temel sistemine bağlıdır.
Temeller:
* Yapı yüklerini zemine iletir.
* Yapının dengede kalmasını sağlar.
* Farklı oturmaları azaltır.
* Yapıyı devrilme ve kaymaya karşı korur.
?
2. Temellerin Görevleri
Taşıma Görevi
Yapıdan gelen yükleri zemine güvenli şekilde aktarmak.
Denge Sağlama
Rüzgâr, deprem ve diğer yatay yüklerin etkilerine karşı yapının stabilitesini korumak.
Oturmaları Kontrol Et
|
Yapı Bilgisi
* Temel İnşaatı ve Zemin Mekaniği
* Geoteknik Mühendisliği
* Yapı Teknolojisi
* Mimarlık Sözlüğü
* TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası yayınları
* Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapı ve deprem yönetmelikleri
|
| 9 |
DUVARLAR
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta yapıların temel yapı elemanlarından biri olan duvarlar incelenecektir. Duvarların işlevleri, çeşitleri, yapımında kullanılan malzemeler ve mimari tasarımdaki rolleri ele alınacaktır. Öğrencilerin duvarların yalnızca mekânları ayıran elemanlar olmadığını, aynı zamanda taşıyıcı, koruyucu ve estetik işlevler üstlendiğini kavramaları amaçlanmaktadır.
?
1. Duvar Kavramı
Duvar, yapıda mekânları birbirinden ayıran, dış çevreden koruyan ve bazı durumlarda taşıyıcı görev üstlenen düşey yapı elemanıdır.
Duvarlar;
* Mekânları sınırlar,
* Mahremiyet sağlar,
* Isı ve ses yalıtımına katkıda bulunur,
* Güvenlik sağlar,
* Yapının estetik görünümünü etkiler.
?
2. Duvarların Görevleri
Taşıyıcılık
Bazı yapılarda duvarlar yapı yüklerini taşıyarak temele aktarır.
Bölücülük
İç mekânları farklı kullanım alanlarına ayırır.
Koruyuculuk
Yapıyı yağmur, rüzgâr, sıcaklık değişimleri ve dış etkilere karşı korur.
Yalıtım
Isı, ses ve nem kontrolüne katkı sağlar.
Estetik
|
Yapı Bilgisi
Mimarlık Sözlüğü
Yapı Teknolojisi
Yapı Malzemesi
Bina Yapım Bilgisi
Türk Standartları Enstitüsü yapı elemanları standartları
TMMOB Mimarlar Odası yayınları
|
| 10 |
DÖŞEMELER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta yapıların yatay taşıyıcı elemanlarından biri olan döşemeler incelenecektir. Döşemelerin görevleri, çeşitleri, yapım sistemleri ve mimari tasarımdaki önemi ele alınacaktır. Öğrencilerin döşemelerin yapı güvenliği, kullanıcı konforu ve mekânsal organizasyon açısından önemini kavramaları beklenmektedir.
?
Döşeme Kavramı
Döşemeler, yapıdaki katları birbirinden ayıran ve kullanım yüklerini taşıyarak kirişlere, kolonlara veya taşıyıcı duvarlara aktaran yatay yapı elemanlarıdır.
Döşemelerin Görevleri
* Kullanım yüklerini taşımak
* Katları birbirinden ayırmak
* Yatay rijitlik sağlamak
* Ses ve ısı yalıtımına katkıda bulunmak
* Kullanıcı konforunu artırmak
?
Döşeme Türleri
Betonarme Döşemeler
* Kirişli döşeme
* Kirişsiz döşeme
* Kaset döşeme
* Mantar döşeme
Çelik Döşemeler
* Çelik kirişlerle oluşturulan sistemler
Ahşap Döşemeler
* Geleneksel ve hafif yapı sistemlerinde kullanılır
Kompozit Döşemeler
* Çelik ve betonun birlikte kullanıldığı sistemlerdi
|
Yapı Bilgisi
* Building Construction Illustrated
* Fundamentals of Building Construction
* Yapı Teknolojisi
|
| 11 |
ÇATILAR
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta çatılar, çatı sistemleri, çatı türleri ve çatıların yapıdaki işlevleri incelenecektir. Öğrencilerin çatıların yapıyı dış etkenlerden koruyan önemli yapı elemanları olduğunu ve farklı çatı türlerinin kullanım amaçlarını öğrenmeleri amaçlanmaktadır.
Araştırılması Önerilen Konular
* Çatı kavramı ve görevleri
* Çatı elemanları
* Düz çatılar
* Eğimli çatılar
* Beşik çatı
* Kırma çatı
* Tonoz çatı
* Kubbe çatı
* Çatılarda su yalıtımı
* Çatılarda ısı yalıtımı
* Çatı kaplama malzemeleri
Hazırlık Soruları
1. Çatıların temel görevleri nelerdir?
2. Düz çatı ile eğimli çatı arasındaki farklar nelerdir?
3. Çatılarda su yalıtımı neden önemlidir?
4. Çatı kaplama malzemeleri nelerdir?
5. İklim koşulları çatı tasarımını nasıl etkiler?
|
Yapı Bilgisi
* Mimarlık Sözlüğü
* Yapı Teknolojisi
* Bina Yapım Bilgisi
* Türk Standartları Enstitüsü ilgili yapı elemanları standartları
|
| 12 |
MERDİVENLER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta merdivenlerin işlevleri, türleri, tasarım ilkeleri ve güvenlik kriterleri incelenecektir. Öğrencilerin düşey sirkülasyon elemanları hakkında bilgi edinmeleri amaçlanmaktadır.
Araştırılması Önerilen Konular
* Merdiven tanımı
* Merdivenin yapıdaki işlevi
* Basamak
* Rıht
* Sahanlık
* Korkuluk
* Düz merdiven
* L tipi merdiven
* U tipi merdiven
* Döner merdiven
* Helisel merdiven
* Erişilebilirlik ve güvenlik
Hazırlık Soruları
1. Merdivenlerin temel işlevleri nelerdir?
2. Basamak ve rıht kavramları nedir?
3. Merdiven türleri nelerdir?
4. Güvenli merdiven tasarımı nasıl yapılır?
5. Erişilebilirlik neden önemlidir?
|
Yapı Bilgisi
* Mimarlık Sözlüğü
* Yapı Teknolojisi
* Bina Yapım Bilgisi
* Türk Standartları Enstitüsü ilgili yapı elemanları standartları
|
| 13 |
KAPILAR
|
Bu hafta kapılar, kapı türleri, kapı elemanları ve kapıların mimari tasarımdaki işlevleri incelenecektir.
Araştırılması Önerilen Konular
* Kapı kavramı
* Kapı elemanları
* Ahşap kapılar
* Çelik kapılar
* Cam kapılar
* Sürgülü kapılar
* Döner kapılar
* Yangın kapıları
* Güvenlik kapıları
* Kapı donatıları
* Kapılarda erişilebilirlik
Hazırlık Soruları
1. Kapıların temel görevleri nelerdir?
2. Kapı türleri nelerdir?
3. Yangın kapılarının önemi nedir?
4. Kapı seçiminde hangi kriterler dikkate alınmalıdır?
5. Erişilebilir kapı tasarımının özellikleri nelerdir?
|
Yapı Bilgisi
* Building Construction Illustrated
* Fundamentals of Building Construction
* Yapı Teknolojisi
|
| 14 |
PENCERELER
|
Ön Hazırlığın Amacı
Bu hafta pencereler, pencere türleri, doğal aydınlatma, havalandırma ve enerji verimliliği açısından pencere tasarımı incelenecektir.
Araştırılması Önerilen Konular
* Pencere kavramı
* Pencerelerin görevleri
* Doğal aydınlatma
* Doğal havalandırma
* Kanatlı pencereler
* Sürme pencereler
* Sabit pencereler
* Çatı pencereleri
* Cephe sistemleri
* Isı yalıtımı
* Enerji verimliliği
Hazırlık Soruları
1. Pencerelerin temel işlevleri nelerdir?
2. Doğal aydınlatma neden önemlidir?
3. Pencere türleri nelerdir?
4. Enerji verimli pencere sistemleri nelerdir?
5. Pencere tasarımı kullanıcı konforunu nasıl etkiler?
|
Yapı Bilgisi
*Mimarlık Sözlüğü
* Yapı Teknolojisi
* Bina Yapım Bilgisi
* Türk Standartları Enstitüsü standartları
* TMMOB Mimarlar Odası yayınları
|