Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7İNŞ473Tünel Mühendisliği3+0+03513.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İnşaat Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, tünel projelerinin planlanması, tasarımı, kazı yöntemleri ve destek sistemlerinin seçimi konularında bilgi kazandırmak; farklı zemin ve kaya koşullarında güvenli ve ekonomik tünel tasarımı yapabilme yeteneğini geliştirmektir.
Dersin İçeriği Tünel mühendisliğine giriş, tünel türleri, jeolojik ve jeoteknik etütler, kazı yöntemleri (NATM, TBM, patlatma vb.), destek sistemleri, tünel tahkimatı ve kaplaması, yeraltı suyu kontrolü, tünel havalandırması, iş güvenliği, deformasyon ölçümleri ve tünel performans izleme.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu ders, yeraltı yapılarındaki teorik tasarım esaslarının şantiye uygulamalarıyla bütünleştirilmesi amacıyla yüz yüze eğitim modeliyle yürütülmektedir. Ders kapsamında öğrencilerin mühendislik analiz ve karar verme yetilerini geliştirmek için öğrenci merkezli aktif öğrenme yaklaşımları esas alınmıştır. Konular düz anlatım ve soru-cevap tekniklerinin yanı sıra; farklı kaya kütlesi sınıflamalarına göre destek sistemlerinin seçildiği vaka analizleri (örnek olay incelemeleri), NATM ve TBM gibi farklı kazı yöntemlerinin teknik ve ekonomik açılardan mukayese edildiği sınıf içi tartışmalar, öğrencilerin grup halinde gerçek bir tünel projesinin deformasyon ve izleme verilerini analiz ederek tahkimat tasarımı yaptıkları grup projeleri ve tünel açma teknolojilerini yerinde gözlemlemek amacıyla düzenlenen teknik geziler ile desteklenmektedir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. Cafer KAYADELEN
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Akgün, H. (2017). Tünel Mühendisliği: Tasarım ve Uygulama Esasları. Nobel Yayıncılık.
Şenol, A. (2020). Zemin Mekaniğinde İleri Teoriler ve Modeller. Nobel Yayıncılık.
Uzuner, B. A. (2007). Temel zemin mekaniği. Trabzon: Derya Kitabevi.
Ders Notları SAÜ Tünel Mühendisliği Ders Notları
Dökümanlar https://disk.yandex.com.tr/d/qmYIqv1EMs8gL

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %20
Mühendislik Bilimleri %20
Alan Bilgisi %60

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2,5 35
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 8 112
Ara Sınavlar 1 1 1
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 2 2
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 150

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Tünel tasarımı, kazı teknikleri ve destek sistemleri hakkında temel bilgileri açıklar.
Beceri 
2 Farklı zemin koşullarında uygun kazı yöntemi ve destek sistemini analiz eder.
Yetkinlik 
3 Tünel projelerinde mühendislik prensiplerini uygulayarak güvenli ve ekonomik tasarım yapma yetkinliği kazanır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Tünel mühendisliğine giriş ve tarihsel gelişim (Yüz yüze anlatım, Beyin fırtınası, Soru-Cevap) Akgün (2017) kaynağının giriş bölümünü okuyarak tünelcilik tarihinin kilometre taşları hakkında bilgi edinin.
2 Tünel türleri ve kullanım alanları (Yüz yüze anlatım, Görsel materyal analizi (Tipik kesitlerin incelenmesi).) Karayolu, demiryolu ve atık su tünellerinin geometrik kesit farklarını ve kullanım amaçlarını literatürden araştırın.
3 Jeolojik ve jeoteknik etütler (Yüz yüze anlatım, Doğrudan öğretim, Mühendislik abakları üzerinden uygulama.) Terzaghi (1943) ve Wood (1990) kaynaklarındaki kaya ve zemin mekaniği temel parametrelerini, süreksizlik kavramlarını tekrar edin.
4 Tünel projelendirme aşamaları (Vaka analizi, Proje tabanlı öğrenmeye giriş, Küçük grup tartışması.) Bir tünel projesinde güzergah seçilirken topoğrafya ve jeolojinin etkilerini Akgün (2017) üzerinden inceleyin.
5 Kazı yöntemleri: NATM prensipleri (Yüz yüze anlatım, Teknik kavramsal tartışma, Soru-Cevap.) NATM'ın (Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemi) "kayanın kendi kendini taşıması" felsefesini ve tünel çevresindeki plastik bölge oluşumunu araştırın.
6 TBM (Tünel Delme Makinesi) yöntemi (Yüz yüze anlatım, Video/görsel destekli anlatım, Karşılaştırmalı analiz (NATM vs. TBM).) TBM (Tünel Delme Makinesi) teknolojilerini, kalkan (shield) türlerini ve yumuşak zeminlerde TBM kullanım esaslarını okuyun.
7 Patlatma ile kazı yöntemleri (Yüz yüze anlatım, Matematiksel modelleme, Sınıf içi etkileşimli kısa test (Quiz).) Tünel delme-patlatma yöntemlerinde kullanılan delgi desenleri, "kontrollü patlatma" ve çevre yapılara vibrasyon etkileri üzerine ön okuma yapılması.
8 Tünel destek sistemleri (çelik tahkimat, püskürtme beton, bulonlama) (Yüz yüze anlatım, Uygulamalı problem çözme (Tahkimat elemanı hesabı).) Terzaghi (1943) ve Akgün (2017) kaynaklarından püskürtme beton (şotkrit), kaya bulonları ve çelik iksaların çalışma mekanizmalarını inceleyin.
9 Tünel kaplaması ve kalıcı destek sistemleri (Yüz yüze anlatım, Şantiye uygulama paftalarının incelenmesi, Akran öğretimi.) Nihai beton kaplama (iç tüp) döküm süreçlerini, kalıp sistemlerini ve tünellerde su yalıtım membranlarının uygulanmasını araştırın.
10 Yeraltı suyu kontrolü ve drenaj sistemleri (Yüz yüze anlatım, Örnek olay incelemesi (Aşırı su gelen tünellerde enjeksiyon çözümleri).) Kolymbas (2005) ve Wood (1990) kaynaklarından yeraltı suyunun zemin/kaya mukavemetine etkilerini ve tünel drenaj sistemlerini gözden geçirin.
11 Tünel havalandırma, aydınlatma ve güvenlik sistemleri (Yüz yüze anlatım, Grup tartışması (Tünel yangınları ve güvenlik senaryoları).) Tünel işletme aşamasında jet-fan havalandırma sistemleri, acil durum kaçış tünelleri ve aydınlatma standartları hakkında genel bilgi edinin.
12 Deformasyon ölçümleri ve tünel performans izleme (yüz yüze anlatım, Gerçek deformasyon veri grafiklerinin analizi, Soru-Cevap.) Face-to-face lecturing, Group discussion (Tunnel fires and safety scenarios).
13 Kentsel alanlarda tünel kazılarında dikkat edilmesi gerekenler (Vaka analizi (Metro tünellerinin bina temellerine etkisi), Sınıf içi münazara/tartışma.) Kolymbas (2005) ve Terzaghi (1943) kaynaklarından sığ tünellerde yüzey oturma teknesi (tasman) oluşumu ve kentsel riskler üzerine okuma yapın.
14 Gerçek tünel projelerinden vaka incelemeleri (Öğrenci proje sunumları, Değerlendirme ve geri bildirim seansı, Genel dönem sonu tekrarı.) Dönem boyunca incelenen tüm tünel kazı, destek ve zemin-kaya etkileşimi kuramlarını genel bir tekrar süzgecinden geçirin.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 5 5 4 4 5 2 1 1 2 2 4 3
Bi1 5 4 4 3 4 2 1 1 2 2 3 3
Be2 5 5 4 4 5 2 1 1 2 2 4 3
Ye3 5 5 5 5 5 3 2 2 3 3 4 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek