Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7MMB411Atık Isı Sistemleri3+0+03524.10.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Makine Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin temel amacı; enerji sistemlerinde oluşan atık ısının teknik olarak ne anlama geldiğini, başlıca atık ısı kaynaklarının neler olduğunu ve bu ısının geri kazanımı için kullanılan temel cihaz ve sistemlerin (ısı değiştiriciler, kojenerasyon vb.) çalışma prensiplerini öğretmektir. Ayrıca, geri kazanım yöntemlerinin endüstriyel uygulamalarını tanıma ve basit ekonomik değerlendirmelerle geri kazanımın önemini kavrama becerisini geliştirmektir
Dersin İçeriği Bu dersin amacı, atık ısı ile çalışan sistemlerin tanıtımı, atık ısının geri kazanımının öneminin vurgulanması, atık ısı kaynaklarının neler olduğu ve bunların hangi alan ve yöntemlerle değerlendirilebileceğinin öğretilmesidir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ara Sınav: Dönem ortasına kadar işlenen konuların (temel kavramlar, kaynaklar, ısı değiştiriciler) teorik ve uygulama bilgisi (basit hesaplamalar) yoklanır. Midterm Exam (Vize): Assesses the theoretical and practical knowledge (simple calculations) of topics covered up to the middle of the semester (basic concepts, sources, heat exchangers).
Sınıf İçi Sunumlar: Öğrenciler, derste işlenen ileri sistemler (ORC, CHP, Absorpsiyonlu Soğutma) veya güncel vaka çalışmaları üzerine grup/bireysel sunum hazırlar. Analiz ve iletişim becerileri değerlendirilir. In-Class Presentations: Students prepare group/individual presentations on advanced systems (ORC, CHP, Absorption Cooling) or current case studies. Analysis and communication skills are evaluated.
Yarıyıl Sonu Sınavı: Tüm ders konularını kapsayan, özellikle ileri sistemler ve ekonomik değerlendirme (DÖÇ 4 ve DÖÇ 5) yeteneğini ölçen kapsamlı bir sınavdır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof. Dr. ÖNDER KAŞKA
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Çengel, Yunus A. Isı ve Kütle Transferi: Pratik Bir Yaklaşım. (Bölüm 11) Çengel, Yunus A. Mühendislik Yaklaşımıyla Termodinamik: (Bölüm 14) Öğretim Üyesi Ders Notları
Ders Notları Çengel, Yunus A. Isı ve Kütle Transferi: Pratik Bir Yaklaşım. (Bölüm 11)
Çengel, Yunus A. Mühendislik Yaklaşımıyla Termodinamik: (Bölüm 14)
Öğretim Üyesi Ders Notları
Dökümanlar https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/acd/index.aspx#

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %15
Mühendislik Bilimleri %45
Mühendislik Tasarımı %15
Sosyal Bilimler %10
Fen Bilimleri %15

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 2 14 28
Sunum/Seminer Hazırlama 3 5 15
Ara Sınavlar 1 30 30
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 30 30
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 145

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 Enerji verimliliği ve atık ısı geri kazanımının temel kavramlarını, termodinamik prensipler bağlamında açıklayabilme.
2 Endüstriyel ve ticari tesislerdeki atık ısı kaynaklarını tanımlayabilme ve bu kaynakları sıcaklık seviyelerine göre (Yüksek, Orta, Düşük) sınıflandırabilme.
Beceri 
3 Atık ısı geri kazanımında kullanılan temel cihazları (Reküperatör, Ekonomizör, Isı Boruları vb.) tanıyabilme ve uygulama alanına göre en uygun olanı seçebilme
5 Bir atık ısı geri kazanım projesinin basit enerji tasarrufu potansiyeli ve geri ödeme süresi (Payback Period) gibi temel ekonomik analizlerini yapabilme.
Yetkinlik 
4 Kojenerasyon (CHP), Trijenerasyon (CCHP) ve Organik Rankine Çevrimi (ORC) gibi ileri atık ısı değerlendirme sistemlerinin çalışma prensiplerini ve çevrimlerini analiz edebilme.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Giriş ve Temel Kavramlar: Enerji Verimliliği, Sürdürülebilirlik Bağlamı. Atık Isının Tanımı, Önemi ve Genel Geri Kazanım Yöntemlerine Giriş.
2 Atık Isı Kaynakları ve Sınıflandırma: Endüstriyel ve Ticari Kaynaklar (Baca gazı, egzoz, sıcak su vb. örnekler). Atık Isının Sıcaklık Seviyesine Göre Sınıflandırılması (Yüksek, Orta, Düşük Sıcaklık).
3 Atık Isı Geri Kazanım Yöntemlerine Giriş: Doğrudan Kullanım (Yanma Havası Ön Isıtma, Kurutma) ve Dolaylı Kullanım Prensipleri. Atık Isı Akışının Belirlenmesi ve Basit Isı Akışı Hesaplamaları (Enerji Tasarrufu Potansiyeli).
4 Temel Geri Kazanım Cihazları - Isı Değiştiriciler I: Reküperatörler ve Ekonomizörler: Çalışma Prensipleri, Konstrüksiyonları ve Uygulama Alanları. Isı Değiştirici Seçim Kriterleri.
5 Temel Geri Kazanım Cihazları - Isı Değiştiriciler II: Isı Boruları (Heat Pipes) ve Termosifonlar: Çalışma Prensibi ve Avantajları. Isı Tekerleri (Heat Wheels) ve Uygulama Alanları (HVAC).
6 Atık Isı Kazanları (HRSG): Atık ısı kazanlarının yapısı, çalışma prensibi ve endüstriyel tesislerdeki kullanımı. Gaz türbini çevrimlerinden atık ısı ile buhar üretimi.
7 Kojenerasyon Sistemleri (CHP/KES): Temel Tanım, Çevrimler (Buhar, Gaz Türbini, İçten Yanmalı Motor temelli), Verimlilik ve Isı/Güç Oranı Hesaplamaları.
8 Ara Sınav (Vize): Dönem ortasına kadar işlenen tüm konuların (Kavramlar, Kaynaklar, Isı Değiştiriciler, Atık Isı Kazanları ve Kojenerasyon Temelleri) değerlendirilmesi.
9 Trijenerasyon (CCHP) Sistemleri: Trijenerasyonun tanımı, çalışma prensibi (Soğutmanın sisteme eklenmesi) ve yüksek verimli uygulamalar. Absorpsiyonlu Soğutma Sistemlerine Giriş.
10 Absorpsiyonlu Soğutma Sistemleri: Atık ısı ile soğutma üretimi. LiBr-H²O ve NH³-H²O çevrimlerinin prensipleri, verim (COP) hesaplamaları ve atık ısıya entegrasyonu.
11 Organik Rankine Çevrimi (ORC): Düşük ve Orta Sıcaklıktaki Atık Isıdan Elektrik Üretimi. ORC Prensibi, Akışkan Seçim Kriterleri ve Temel Çevrim Analizi.
12 Ekonomik Analiz ve Fizibilite: Atık Isı Geri Kazanım Projelerinin Maliyet Unsurları. Basit Ekonomik Değerlendirme Metotları (Geri Ödeme Süresi - Payback Period) Hesaplamaları.
13 Vaka Çalışmaları ve Uygulamalar: Çimento, Demir-Çelik ve Tekstil Sektörlerinden Gerçek Atık Isı Geri Kazanım Projeleri. Sektörel Potansiyellerin İncelenmesi ve Sunumlar.
14 Dersin Genel Tekrarı ve Değerlendirme: Tüm ders konularının kapsamlı tekrarı. Öğrencilerden gelen soruların cevaplanması ve Yarıyıl Sonu Sınavı öncesi genel hazırlık ve değerlendirme.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14
Tüm 4 2 3 3 2 3 3 2 1 2 2 1 2 1
Bi1 4 2 4 3 1 4 3 1 2 2 3 1 1 1
Bi2 3 2 3 4 1 3 2 1 1 1 1 1 1 1
Be3 5 3 3 2 3 3 1 1 1 1 2 1 2 2
Be5 5 4 4 3 2 3 5 4 1 1 2 1 1 1
Ye4 4 1 1 3 2 3 5 1 1 4 2 1 4 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=290152&lang=tr