Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7MMB459Taşıtlarda Aktarma Organları3+0+03518.05.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Makine Mühendisliği
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı; öğrencilere taşıt aktarma organlarının (kavrama, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslar) yapılarını, çalışma prensiplerini ve görevlerini aktarmak; farklı çekiş sistemlerinin (FWD, RWD, AWD/4WD) teknik özelliklerini ve birbirlerine göre avantajlarını analiz etme yetisi kazandırmak; ayrıca aktarma organlarındaki arıza teşhis, bakım süreçleri ve kullanım ömrünü etkileyen faktörler konusunda mühendislik bilinci oluşturmaktır.
Dersin İçeriği Bu ders; taşıt aktarma organlarının temel fonksiyonlarını ve sistem bileşenlerini kapsamaktadır. Kavrama sistemlerinin çeşitleri ve tork iletim mekanizmaları, manuel ve otomatik vites kutularının yapısal analizleri, şaft ve mafsal türleri ile diferansiyel ve aks sistemlerinin çalışma prensipleri ele alınmaktadır. Ayrıca farklı çekiş konfigürasyonları (önden çekiş, arkadan itiş ve dört tekerlekten çekiş sistemleri), vites oranlarının hesaplanması, sistem verimliliği ve aktarma organlarında yaygın görülen arızaların teşhisi ile periyodik bakım stratejileri incelenmektedir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu ders yüz yüze eğitim yöntemiyle yürütülmektedir. Derste; Anlatım, Soru-Yanıt ve Problem Çözme temel teknikler olarak uygulanmaktadır. Aktarma organlarındaki arıza teşhisi ve sistem analizleri aşamasında Örnek Olay İncelemesi ve Laboratuvar/Uygulama tekniklerinden yararlanılmaktadır. Ayrıca, farklı şanzıman ve diferansiyel tiplerinin çalışma prensiplerini somutlaştırmak amacıyla Görsel Materyal ve Teknik Gezi (Atölye/Laboratuvar incelemesi) yöntemleri kullanılmaktadır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Dr. Halil Emre ÇAĞLAR halilemrecaglar@gmail.com
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar MIT Açık Kaynak Kurslari: https://openlearninglibrary.mit.edu/courses/course-v1:MITx+11.550x+1T2021/courseware/bc033847d67f4ac5b09104fb507cbed9/8c58b03d27494ad1a748aefb05bcc16f/?activate_block_id=block-v1%3AMITx%2B11.550x%2B1T2021%2Btype%40sequential%2Bblock%408c58b03d27494ad1a748aefb05bcc16f
Çağlar, H. E. (2026). Taşıt aktarma organları: Kavramalar, vites kutuları, diferansiyel sistemleri ve arıza teşhis yöntemleri ders notları [Yayımlanmamış ders notları]. Makine Mühendisliği Bölümü, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi.
TU Delft Açık Kaynak Ders Notları: "https://ocw.tudelft.nl/courses/electric-cars-technology/?view=lectures"
Ders Notları Çağlar, H. E. (2026). Taşıt aktarma organları: Kavramalar, vites kutuları, diferansiyel sistemleri ve arıza teşhis yöntemleri ders notları [Yayımlanmamış ders notları].

Ders Yapısı
Mühendislik Bilimleri %30
Mühendislik Tasarımı %30
Alan Bilgisi %40

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 30
Proje 4 % 20
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
6
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ara Sınavlar 1 10 10
Proje 4 11 44
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10 10
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 148

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Taşıt aktarma organlarının (kavrama, vites kutusu, diferansiyel vb.) yapısal özelliklerini ve çalışma prensiplerini akademik düzeyde açıklar.
2 Farklı çekiş sistemlerini (FWD, RWD, AWD) analizleriyle, vites oranları, tork iletimi ve sistem verimliliği gibi performans parametrelerini hesaplar.
3 Aktarma sistemlerinde meydana gelen arızaları teknik veriler ışığında teşhis eder.
4 Modern (Hibrit/Elektrikli) ve klasik aktarma sistemlerini karşılaştırarak mühendislik problemlerine yönelik uygun sistem tasarımını önerir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Aktarma Sistemlerine Giriş Aktarma organlarının görevi, sistem çeşitleri ve genel mimariler (Ön/Arka/Dört Çeker).Taşıtlarda güç aktarımının amacını araştırın. YT
2 Kavrama (Debriyaj) Sistemleri - Yapı Kavramanın görevi, temel parçaları (baskı, disk, rulman) ve çalışma prensibi.Kavrama diski üzerindeki sürtünme kuvveti kavramını okuyun. YT
3 Kavrama - Çeşitler ve Arızalar Farklı kavrama tipleri (hidrolik/mekanik, tek/çok plakalı), bakım ve yaygın arızalar.Hidrolik ve mekanik kumandalı kavramaların şemalarını karşılaştırın. YT
4 Düz Şanzımanlar (Manuel) - Temeller Vites kutusunun amacı, miller ve dişlilerin sınıflandırılması, tork dönüşümü. Düz dişli ve helis dişli arasındaki farkları gözden geçirin. YT
5 Düz Şanzımanlar - Senkromeçler Senkromeç sisteminin görevi ve çalışma prensibi. Vites geçiş mekanizmaları.Senkromeç halkasının vites geçişindeki rolünü araştırın. YT
6 Otomatik Şanzımanlar - Tork Konvertörü Otomatik şanzımanın genel yapısı ve tork konvertörünün detaylı çalışma prensibi. ork konvertöründeki türbin ve pompa arasındaki ilişkiyi inceleyin. YT
7 Otomatik Şanzımanlar - Planet Dişliler Planet dişli takımlarının yapısı, vites oranlarını oluşturma mantığı ve kontrol.Planet dişli sistemindeki güne?, gezegen ve pabuç dişlilerini tanımlayın. YT
8 Sürekli Değişken Şanzıman (CVT) ve Çift Kavramalı Şanzımanlar CVT'nin kasnak-kayış/zincir prensibi; DCT (DSG) çalışma ve avantajları. CVT'nin neden sürekli değişken oran sağladığını araştırın. YT
9 Kardan Mili, Aks ve Mafsallar Kardan milinin görevi, dengeleme, Üniversal ve homokinetik (CV) mafsallar.Farklı mafsal tiplerinin kullanım yerlerini ve kısıtlarını inceleyin. YT
10 Diferansiyel Sistemleri - Temeller Diferansiyelin temel görevi, ayna-mahruti dişliler ve virajlardaki işlevi. Açık diferansiyelin patinaj durumunda nasıl çalıştığını düşünün. YT
11 Diferansiyel Sistemleri - Çeşitler Kilitli Diferansiyel (LSD), tam kilit sistemleri ve bunların araç dinamiklerine etkisi. LSD'nin standart diferansiyele göre arazi koşullarındaki avantajını araştırın. YT
12 Aktarma Organlarında Arıza ve Bakım Yağlama sistemleri, yaygın arıza belirtileri (ses, titreşim) ve teşhis yöntemleri.Şanzıman ve diferansiyel yağlarının değişim periyotlarını öğrenin. YT
13 Gelişmiş ve Yeni Nesil Sistemler 4x4/AWD sistemlerinin farkları, Hibrit ve Elektrikli taşıtlarda aktarma çözümleri. Elektrikli araçlarda vites kutusuna neden daha az ihtiyaç duyulduğunu okuyun. YT
14 Proje Değerlendirme

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14
Tüm 4 4 3 4 4 4 4 2 4 4 1 2 3 3
Ö1 5 5 2 5 4 4 5 1 5 5 1 3 5 5
Ö2 4 4 1 4 3 3 4 1 4 4 1 2 4 4
Ö3 1 1 5 2 4 4 3 5 1 1 1 1 1 1
Ö4 5 5 2 5 4 4 5 2 5 5 2 2 2 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=290187&lang=tr