Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
7SAY403SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI3+0+03522.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı Sağlık Yönetimi
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders aracılığıyla öğrenciler; sağlık politikasının kavramsal çerçevesini, aktörlerini ve politika belirleme modellerini açıklar; sağlık sistemlerinin temel amaçlarını ve performans göstergelerini analiz eder; ihtiyaç, erişim ve hakkaniyet kavramlarını değerlendirir; sağlık sisteminin kontrol düğmelerini karşılaştırır; öncelik belirleme yaklaşımlarını tartışır ve Türkiye sağlık sisteminin gelişimini Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesinde değerlendirir.
Dersin İçeriği Bu ders; sağlık politikasının temel kavramları (politika, siyaset, güç teorileri), politika belirleme modelleri (rasyonel, marjinal, karma), sağlık sistemlerinin amaçları ve performans göstergeleri, sağlık göstergeleri ve belirleyicileri, ihtiyaç ve talep kavramları, sağlık politikası aktörleri, politika belirleme süreci (DSÖ çerçevesi), sağlık sisteminin kontrol düğmeleri (ödeme yöntemleri, finansman, düzenleme ve örgütlenme), öncelik belirleme yaklaşımları (QALY, DALY), sağlık hizmetlerine erişim boyutları ve Türkiye sağlık politikaları ile Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) konularını kapsamaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Yüz yüze / Anlatım, Tartışma, Vaka Analizi, Politika Belgesi Analizi
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Dr. Öğr. Üyesi Mehmet GÖZLÜ mehmetgozlu@osmaniye.edu.tr
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Mehmet GÖZLÜ mehmetgozlu@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü: https://sbsgm.saglik.gov.tr (Türkiye sağlık sistemi göstergeleri, Sağlık İstatistikleri Yıllıkları ve politika raporları için açık erişim bağlantısı). T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı - Kalkınma Planları: https://www.sbb.gov.tr (Sağlık sektörüne yönelik ulusal kalkınma planları, makro planlama belgeleri ve politika hedefleri için resmi kaynak).
Ders Notları Gözlü, M. (2025). SAY403 Sağlık politikası ve planlaması ders sunumları [Yayımlanmamış ders materyali]. OKÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi.

Walt, G., & Gilson, L. (1994). Reforming the health sector in developing countries: The central role of policy analysis. Health Policy and Planning, 9(4), 353–370.

Bate, A., & Mitton, C. (2006). Priority setting in health care. Health Policy, 79(2-3), 121–128.

OECD. (2023). Health at a glance 2023. https://www.oecd.org/health/health-at-a-glance.htm

Açık erişim URL'leri:
• T.C. Sağlık Bakanlığı İstatistik Yıllığı: https://sbsgm.saglik.gov.tr
• TÜİK Sağlık İstatistikleri: https://data.tuik.gov.tr
• OECD Health at a Glance: https://www.oecd.org/health
• WHO Health Policy framework: https://www.who.int/health-topics/health-policy
Ödevler Ara Sınav: 1–7. hafta konularını kapsayan, çoktan seçmeli ve kısa yanıtlı sorulardan oluşan yazılı sınav. Yarıyıl Sonu Sınavı: Dönem boyunca işlenen tüm konuları kapsayan, çoktan seçmeli ve kısa yanıtlı sorulardan oluşan final sınavı.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Sağlık Bilimleri %20
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 35
Ödev 1 % 15
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 50
Toplam :
3
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ödevler 1 16 16
Ara Sınavlar 1 22 22
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 28 28
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 150

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Bilgi 
1 ÖÇ 1: Sağlık politikası ve planlamasının temel kavramlarını, güç teorilerini, ulusal/uluslararası aktörlerini ve politika belirleme modelleri ile süreçlerini (DSÖ çerçevesi) açıklar.
Beceri 
2 ÖÇ 2: Sağlık sistemlerinin temel amaçlarını (sağlık statüsü, memnuniyet, finansal hakkaniyet) ve bu amaçlara ulaşmayı ölçmede kullanılan temel sağlık göstergelerini analiz eder.
4 ÖÇ 4: Sağlık sisteminin "kontrol düğmeleri" olan finansman, ödeme, örgütleme, düzenleme ve davranış mekanizmalarını ve bu mekanizmaların sistem üzerindeki etkilerini karşılaştırır.
Yetkinlik 
3 ÖÇ 3: Sağlık hizmetlerinde ihtiyaç, talep ve istek kavramlarını; sağlık hizmetlerine erişim boyutlarını ve erişimde eşitlik/hakkaniyet ilkelerini değerlendirir.
5 ÖÇ 5: Sağlık politikalarında öncelik belirleme yaklaşımlarını ve Türkiye sağlık sisteminin Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) bağlamındaki gelişimini değerlendirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Giriş ve Temel Kavramlar: Politika, Siyaset ve Sağlık Politikası tanımları. Güç Teorileri Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
2 Politika Belirleme Modelleri: Rasyonel Model, Sınırlı Rasyonalite, Marjinal Model, Ara Yol (Karma) Modeli. Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
3 Sağlık Politikasının Amaçları: Sağlık statüsünün iyileştirilmesi, memnuniyet, finansal katılımda hakkaniyet (yatay ve dikey hakkaniyet). Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
4 Sağlık Göstergeleri: Sağlık statüsü ve belirleyicileri (Blum Modeli). Gösterge seçim kriterleri (Eyleme geçirilebilirlik, güvenilirlik vb.). Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
5 Sağlık Sektöründe İhtiyaç ve Talep: İhtiyaç türleri (Normatif, Hissedilen, İfade Edilen, Karşılaştırmalı), Buzdağı Modeli, Talep kavramı ve etkileyen faktörler Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
6 Sağlık Politikası Aktörleri: Yasama, Yürütme, Yargı, Bürokrasi, STK'lar, Medya ve Uluslararası Kuruluşlar (DSÖ, DB). Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
7 Sağlık Politikası Belirleme Süreci: DSÖ çerçevesi (Durum analizi, öncelik belirleme, maliyet planları, izleme-değerlendirme) Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
8 Sağlık Politikası Belirleme Sürecinin Değerlendirilmesi: DSÖ Çerçevesi Uygulaması ve Ara Değerlendirme Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
9 Kontrol Düğmeleri 1 - Ödeme Yöntemleri: Geriye/İleriye dönük ödemeler, Hizmet Başı, Kişi Başı, Vaka Başı (TİG), Global Bütçe, Maaş Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
10 Kontrol Düğmeleri 2 - Finansman ve Davranış: Finansman modelleri (Beveridge, Bismarck, Özel Sigorta, Cepten Ödeme). Davranış değişikliği ve ahlaki tehlike. Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
11 Kontrol Düğmeleri 3 - Düzenleme ve Örgütleme: Yasal düzenlemeler (Mal/Hizmet), akreditasyon. Politika oluşturma ve hizmet sunumunda örgütlenme yapıları (Cumhurbaşkanlığı SBB, Sağlık Bakanlığı vb.). Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
12 Sağlık Politikalarında Öncelik Belirleme: Makro, mezo ve mikro düzeyler. Öncelik belirleme yaklaşımları (QALY, DALY, ekonomik değerlendirme). Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
13 Sağlık Hizmetlerine Erişim: Erişimin boyutları (hazır bulunma, ödenebilirlik vb.), eşitlik ve hakkaniyet kavramları Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.
14 Türkiye Sağlık Politikaları ve SDP: Cumhuriyet dönemi sağlık politikaları, Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) bileşenleri ve ilkeleri. Her hafta öğretim üyesi tarafından ders konusuna uygun kaynak materyaller (sunum, makale, ders kitabı bölümü) paylaşılmakta olup öğrencilerin bu materyalleri inceleyerek derse hazırlıklı gelmesi beklenmektedir.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12
Tüm 5 3 4 4 2 3 4 5 4 4 5 2
Bi1 5 3 3 3 2 3 4 5 4 3 4 2
Be2 4 3 4 5 2 3 4 4 3 4 5 2
Be4 5 4 5 4 2 3 4 4 5 4 5 2
Ye3 5 2 3 4 2 3 3 5 5 4 4 1
Ye5 5 3 4 4 2 3 4 5 4 4 5 2

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=290889&lang=tr