Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3CEV201Atık Suların Arıtılması4+0+04518.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Çevre Koruma ve Kontrol
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, çevre koruma teknolojileri alanı kapsamında öğrencilere atık suların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini tanımlatmak; atık suların toplanması, arıtılması, deşarjı ve arıtma süreçlerinde oluşan çamurun yönetiminde kullanılan temel yöntemleri açıklamasını sağlamak ve bu süreçleri çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde analiz ederek değerlendirme becerisi kazandırmaktır.
Dersin İçeriği Atık su arıtımının tanımı ve amacı; atık su özellikleri ve kaynakları; fiziksel, kimyasal ve biyolojik arıtma yöntemleri; ön arıtma üniteleri (ızgaralar, kum tutucular); birincil arıtma (çökeltme tankları); biyolojik arıtma sistemleri (damlatmalı filtreler, aktif çamur prosesi); çamur oluşumu ve çamur arıtma yöntemleri; dezenfeksiyon teknikleri; arıtılmış suların uzaklaştırılması ve deşarj yöntemleri.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders anlatım ve süreç odaklı uygulamalarla yürütülür. Arıtma yöntemleri video ve dijital içeriklerle desteklenir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Baki Sağlam bakisaglam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Atıksu Arıtımının Esasları (PDF, TR) – OMÜ: kapsamlı ders notları. https://avys.omu.edu.tr/storage/app/public/ummuhan.danis/124534/ATIKSULARIN%20ARITIMI%20ESASLARI.pdf [avys.omu.edu.tr]
U.S. Environmental Protection Agency. (2025). Wastewater treatment overview / Atık su arıtımı genel bakış. https://www.epa.gov/water-research
Ders Notları Orhon, D., & Sözen, S. (2021). Atıksu arıtma prosesleri ve tasarımı. Nobel Akademik Yayıncılık.


Bayram, A. (2022). Atıksuların arıtılması ve yeniden kullanımı. Pegem Akademi.


Metcalf & Eddy Türkiye Editör Kurulu. (2023). Atıksu mühendisliği: Arıtma ve kaynak geri kazanımı (Türkçe çeviri, 5. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.

İller Bankası Genel Müdürlüğü. (2023). Atık su arıtma tesisleri tasarım ve işletme rehberi. https://www.ilbank.gov.tr

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %10
Mühendislik Bilimleri %10
Mühendislik Tasarımı %10
Fen Bilimleri %30
Alan Bilgisi %40

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 16 4 64
Sınıf Dışı Ç. Süresi 16 4 64
Ara Sınavlar 1 12 12
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 5 152

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Öğrenci atık suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini açıklar.
2 Öğrenci atık su arıtma proseslerini (ön arıtma, birincil, ikincil ve ileri arıtma) açıklar.
3 Öğrenci atık su arıtımında kullanılan ünite proseslerin çalışma prensiplerini açıklar.
4 Öğrenci atık su arıtma tesislerinde oluşan çamurun özelliklerini ve arıtım yöntemlerini açıklar.
5 Öğrenci atık su arıtımının çevre ve insan sağlığı üzerindeki önemini açıklar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Atıksu arıtımının tanımı ve amacı Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin su kirliliği, çevre kirliliği türleri ve temel çevre bilimi kavramları hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Evsel ve endüstriyel atıksuların doğal alıcı ortamlara etkisi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, atıksu arıtımının insan sağlığını, ekosistemleri ve su kaynaklarını korumaya yönelik çevresel bir gereklilik olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır. Metcalf & Eddy, Inc. (2014). Atıksu mühendisliği: Arıtma ve yeniden kullanım (Çev. İ. Öztürk). Nobel Akademik Yayıncılık. İnsel, G. (2016). Atıksu arıtma tesisleri: Tasarım ve işletme ilkeleri. İTÜ Vakfı Yayınları. Öztürk, İ. (2015). Çevre mühendisliğine giriş. Nobel Akademik Yayıncılık.
2 Atıksu özellikleri ve kaynakları Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin temel çevre kirliliği kavramları, su döngüsü ve insan faaliyetlerinin su kaynakları üzerindeki etkileri hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Atıksuların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin genel çerçevesi ile evsel, endüstriyel ve yağmur suyu gibi başlıca atıksu kaynakları kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, atıksu özellikleri ile arıtma gereksinimleri arasındaki ilişkinin kavranmasını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
3 Atıksu arıtma yöntemleri Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu özellikleri ve kaynakları konusuna ilişkin temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Fiziksel, kimyasal ve biyolojik kirleticilerin genel sınıflandırması kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, atıksu arıtma yöntemlerinin kirletici türlerine göre seçildiği ve fiziksel, kimyasal ile biyolojik arıtma süreçlerinin farklı amaçlara hizmet ettiği anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
4 Izgaradan geçirme Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu arıtma tesislerinin genel akış şeması ve ön arıtma kavramı hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Atıksular içerisinde bulunan iri katı maddelerin arıtma üniteleri üzerindeki olumsuz etkileri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, ızgaradan geçirmenin mekanik ekipmanları koruyan ve arıtma sürecinin verimli çalışmasını sağlayan temel bir fiziksel ön arıtma yöntemi olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
5 Kum tutucu Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin ön arıtma birimleri, atıksu içerisindeki fiziksel kirleticiler ve arıtma tesislerindeki ekipmanların çalışma prensipleri hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Atıksularda bulunan kum, çakıl ve benzeri ağır inorganik maddelerin sistem üzerindeki aşındırıcı etkileri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, kum tutucuların mekanik ekipmanları koruma ve arıtma ünitelerinin verimli çalışmasını sağlama amacını kavratacak şekilde planlanmalıdır.
6 Çökeltme Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu arıtma yöntemleri, askıda katı maddeler ve ön arıtma–birincil arıtma kavramları hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Yoğunluk farkına dayalı ayırma prensibi ve katı–sıvı ayrımının arıtma süreçlerindeki önemi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, çökeltmenin atıksudaki askıda katı maddeleri uzaklaştırarak sonraki arıtma kademelerinin verimliliğini artıran temel bir fiziksel arıtma yöntemi olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
7 Damlatmalı filtreler Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin biyolojik arıtma süreçleri, organik madde giderimi ve mikroorganizmaların arıtımdaki rolü hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Sabit biyofilm sistemlerinin genel çalışma prensibi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, damlatmalı filtrelerin atıksudaki organik maddeleri biyolojik olarak ayrıştırmaya yönelik etkin bir ikincil arıtma yöntemi olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
8 Damlatmalı filtre, biyodisk, Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin biyolojik atıksu arıtma süreçleri, mikroorganizmaların organik madde giderimindeki rolü ve sabit biyofilm sistemleri hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. İkincil arıtma kavramı ve biyolojik arıtma yöntemlerinin genel sınıflandırması kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, damlatmalı filtreler ve biyodisklerin, biyofilm oluşumu prensibine dayanan ve organik kirliliğin giderilmesinde etkin olarak kullanılan biyolojik arıtma sistemleri olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
9 Aktif çamur prosesinin temel yapısı, amacı ve biyolojik arıtmadaki rolü Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin biyolojik atıksu arıtma prensipleri, organik madde giderimi ve mikroorganizmaların arıtma süreçlerindeki işlevi hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Havalandırma, biyokütle ve çökeltme kavramları kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, aktif çamur prosesinin askıda büyüyen mikroorganizmalar aracılığıyla organik kirleticilerin giderimini sağlayan temel bir biyolojik arıtma yöntemi olduğu ve ikincil arıtmadaki merkezi rolünü vurgulayacak şekilde planlanmalıdır.
10 Prosesin çalışma prensibi, geri devir ve temel kontrol parametreleri Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin aktif çamur prosesinin temel bileşenleri, biyokütle kavramı ve biyolojik arıtma sistemlerinde denge koşulları hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Geri devir çamurunun sistem sürekliliği açısından önemi ve havalandırma sürecinin genel işlevi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, prosesin kararlı çalışmasının geri devir oranı ve çözünmüş oksijen, çamur yaşı gibi temel kontrol parametreleri ile sağlandığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
11 Stabilizasyon havuzları, Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin biyolojik arıtma süreçleri, organik madde giderimi ve doğal arıtma sistemleri hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Güneş ışığı, sıcaklık ve mikroorganizmaların arıtımdaki rolü kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, stabilizasyon havuzlarının doğal süreçlere dayalı, düşük maliyetli ve özellikle küçük yerleşimler için uygun bir biyolojik arıtma yöntemi olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
12 Çamur arıtımı Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu arıtma prosesleri, biyolojik arıtma sonucu oluşan yan ürünler ve çamur kavramı hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Arıtma tesislerinde oluşan çamurun miktarı ve çevresel etkileri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, çamur arıtımının hacim azaltma, stabilizasyon ve güvenli bertaraf amaçlarına hizmet eden, atıksu arıtma sisteminin ayrılmaz bir parçası olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
13 Çamur arıtımı, dezenfeksiyon. Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu arıtma prosesleri, biyolojik arıtma sonucunda oluşan çamur ve patojen kavramı hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Çamurun çevresel ve halk sağlığı üzerindeki etkileri ile arıtılmış suyun güvenli deşarj veya yeniden kullanım gerekliliği kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, çamur arıtımının stabilizasyon ve bertaraf amaçlarını, dezenfeksiyonun ise arıtılmış suda bulunan patojen mikroorganizmaların giderilmesini sağlayan son aşama olduğunu vurgulayacak şekilde planlanmalıdır.
14 Arıtılmış suyun uzaklaştırılması Bu konuya geçilmeden önce öğrencilerin atıksu arıtma kademeleri, deşarj kavramı ve çevresel alıcı ortamlar hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Arıtılmış suyun yüzey sularına deşarjı, toprağa verilmesi veya yeniden kullanım seçenekleri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, arıtılmış suyun uzaklaştırılmasının çevresel mevzuata uygunluk, ekosistem korunması ve sürdürülebilir su yönetimi açısından taşıdığı önemi vurgulayacak şekilde planlanmalıdır.

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
CEV109 Genel Biyoloji
CEV111 Genel Kimya 1
CEV120 Çevre Laboratuvar Teknikleri
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 3 3 3 2 2 2 1 2 2 2 1 2 4
Ö1 3 3 2 2 2 2 1 2 2 2 1 1 3
Ö2 4 4 3 3 3 2 1 2 2 2 1 2 4
Ö3 4 4 4 3 3 3 1 2 2 2 1 2 4
Ö4 3 3 3 3 2 2 1 2 1 1 1 1 3
Ö5 2 3 3 1 2 1 1 2 2 1 1 2 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=291605&lang=tr