Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
3CEV203Çevre Kimyası 13+0+03418.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Çevre Koruma ve Kontrol
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Öğrenci çevre kimyasının temel kavramlarını açıklar.
Dersin İçeriği Yerkabuğundaki elementler, suyun özellikleri, madde döngüleri (karbon, oksijen, fosfor, azot, su), ağır metaller, organik bileşikler, polimer tepkimeleri, şehirleşme ve endüstriyel kirlilik, asit yağmurları, enerji kaynakları ve etkileri, yüzey aktif maddeler, pestisitler, gübreler ve çevreye etkileri.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım ve problem çözme uygulanır. Konular görsel ve dijital içeriklerle pekiştirilir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Umay ahmetumay@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Keleş, R., Hamamcı, C., & Çoban, A. (2015). Çevre politikası. İmge Kitabevi.
https://acikders.ankara.edu.tr
Öztürk, İ. (2018). Çevre bilimine giriş. Nobel Akademik Yayıncılık.
Ders Notları Gündüz, T. (2021). Çevre sorunları. Bilge Yayıncılık.

Wright, J. (2020). Çevre kimyası. Routledge Taylor and Francis Group.

Balkaya, N., & Tabanlı, G. (2020). Çevre kimyası. Beta Basım Yayım.


Kestioğlu, K. (2021). Çevre kimyası ve kirlilik kontrolü. Nobel Akademik Yayıncılık.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %40
Mühendislik Bilimleri %30
Alan Bilgisi %30

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 16 3 48
Sınıf Dışı Ç. Süresi 16 3 48
Ara Sınavlar 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10 10
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 116

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Çevre kavramını, çevre kirliliğini ve kirlilik türlerini temel sınıflandırmalarıyla açıklar.
2 Doğadaki madde döngülerini (karbon, oksijen, azot, fosfor ve su) ve kimyasal dengeyi çevresel sistemlerle ilişkilendirerek analiz eder.
3 Atmosferin yapısını, atmosferde gerçekleşen kimyasal tepkimeleri ve hava kirleticilerini çevresel etkileriyle birlikte değerlendirir.
4 Su ve toprak kirliliğini, kirletici türlerini ve bu kirleticilerin çevre üzerindeki etkilerini açıklar.
5 Organik maddeler, polimerler ve faz etkileşimlerini çevresel kullanım alanları ve etkileri açısından değerlendirir.
6 Asit–baz dengesi, pH, asit yağmurları, nükleer enerji ve gürültü kirliliğini çevresel sürdürülebilirlik açısından açıklar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Çevre, çevre kirliliğine genel bakış ve Sınıflandırılması Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin çevre kavramı ve insan–doğa etkileşimine ilişkin genel bir farkındalığa sahip olmaları beklenir. Doğal ve yapay çevre ayrımı ile insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, çevre kirliliğinin hava, su, toprak ve diğer türler şeklinde sınıflandırılmasının, çevresel sorunların nedenlerini ve çözüm yaklaşımlarını anlamada temel oluşturduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır. Keleş, R., Hamamcı, C., & Çoban, A. (2015). Çevre politikası. İmge Kitabevi. Güler, Ç., & Çobanoğlu, Z. (2019). Çevre sağlığı (çevre kirliliği ve etkileri). Palme Yayıncılık. Öztürk, İ. (2018). Çevre bilimine giriş. Nobel Akademik Yayıncılık.
2 Madde Döngüleri (karbon, oksijen, fosfor, azot, su) Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin ekosistem, canlı–cansız çevre etkileşimi ve temel çevre süreçlerine ilişkin genel bilgiye sahip olmaları beklenir. Maddenin doğada sürekli dolaşım halinde olduğu ve bu döngülerin ekolojik denge açısından taşıdığı önem kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, karbon, oksijen, fosfor, azot ve su döngülerinin, doğal sistemlerin sürekliliğini sağladığı ve insan faaliyetlerinin bu döngüler üzerindeki etkilerinin çevresel sorunların temelini oluşturduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
3 Kimyasal Denge Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin kimyasal tepkime türleri, tersinmez ve tersinir tepkimeler ile stokiyometrik ilişkiler hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Kimyasal sistemlerde dinamik denge kavramı kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, kimyasal dengenin kapalı sistemlerde ileri ve geri tepkimelerin hızlarının eşitlenmesiyle oluştuğu ve denge durumunun çevresel ve endüstriyel süreçlerin anlaşılmasında temel rol oynadığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
4 Organik kimya ve organik maddeler hakkında kısa bilgiler Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin elementler, kimyasal bağlar ve temel bileşik kavramları hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Karbon atomunun bağ yapma özelliği ve organik maddelerin yaşam süreçlerindeki rolü kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, organik kimyanın karbon içeren bileşikleri incelediği ve bu bileşiklerin çevresel süreçler, enerji döngüleri ve kirlilik açısından büyük önem taşıdığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
5 Polimerler ve Kullanım Alanları Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin organik bileşikler, kimyasal bağlar ve molekül yapısı hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Küçük moleküllerin bir araya gelerek makromoleküller oluşturduğu polimerleşme kavramı kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, polimerlerin günlük yaşamda ve çevresel uygulamalarda yaygın olarak kullanılan önemli malzemeler olduğu ve kullanım alanlarının çevresel etkiler açısından değerlendirilmesi gerektiği anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
6 Atmosfer ve Katmanları ve Atmosferdeki Kimyasal tepkimeler Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin gazlar, temel kimyasal tepkimeler ve çevre–hava etkileşimine ilişkin genel bilgiye sahip olmaları beklenir. Atmosferin canlı yaşamı için taşıdığı koruyucu ve düzenleyici rol kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, atmosferin katmanlarının (troposfer, stratosfer vb.) farklı özelliklere sahip olduğu ve atmosferde gerçekleşen kimyasal tepkimelerin hava kirliliği, ozon tabakası ve iklim süreçleriyle doğrudan ilişkili olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
7 Asitler Bazlar pH ve Asit yağmurları Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin temel kimyasal tepkimeler, çözeltiler ve iyon kavramı hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Asitlik ve bazlık kavramlarının günlük yaşam ve çevresel süreçlerdeki önemi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, asit–baz özelliklerinin pH ile nicel olarak ifade edildiği ve asit yağmurlarının atmosferdeki kimyasal tepkimeler sonucu oluşarak ekosistemler üzerinde olumsuz etkilere yol açtığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
8 Hava kirleticileri, Hava kirliliğinin Kaynakları Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin atmosferin yapısı, temel kimyasal maddeler ve insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri hakkında genel bilgiye sahip olmaları beklenir. Doğal ve insan kaynaklı etkenlerin hava kalitesi üzerindeki rolü kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, birincil ve ikincil hava kirleticilerinin tanımlanması ile hava kirliliği kaynaklarının (endüstriyel faaliyetler, ulaşım, enerji üretimi vb.) çevresel ve sağlık etkilerinin anlaşılmasını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
9 suyun genel yapısı ve özellikleri Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin atom, molekül ve kimyasal bağlar hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Suyun canlı yaşamı ve çevresel süreçler için taşıdığı önem kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, suyun polar yapısı, hidrojen bağları ve fiziksel–kimyasal özelliklerinin, çevresel sistemler ve ekosistemlerin işleyişini anlamada temel bir rol oynadığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
10 Su kirleticileri Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin suyun genel özellikleri, ekosistemler ve insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri hakkında temel bilgiye sahip olmaları beklenir. Doğal ve yapay kaynaklı maddelerin su kalitesi üzerindeki rolü kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, fiziksel, kimyasal ve biyolojik su kirleticilerinin tanımlanmasının, su kirliliğinin nedenlerini ve çevresel etkilerini anlamada temel oluşturduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
11 Toprak Kirliliği Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin toprak oluşumu, temel kimyasal maddeler ve insan faaliyetlerinin çevre üzerindeki etkileri hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Toprağın ekosistemler, tarımsal üretim ve canlı yaşamı açısından önemi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, toprak kirliliğinin kimyasal, fiziksel ve biyolojik etkenlerden kaynaklanabileceği ve bu kirliliğin çevresel, tarımsal ve sağlık sorunlarına yol açtığı anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
12 Nükleer enerji ve santralleri Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin temel enerji kaynakları, atom yapısı ve temel fizik–kimya kavramları hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Enerji üretiminde nükleer kaynakların yeri kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, nükleer enerjinin atom çekirdeğindeki tepkimeler sonucu elde edildiği ve nükleer santrallerin enerji üretimi, çevresel etkiler ve güvenlik boyutları açısından değerlendirilmesi gereken sistemler olduğu anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
13 Faz Etkileşimleri, koloidal tanecikler, kimyasal Etkileşimler Bu derse geçilmeden önce öğrencilerin maddenin hâlleri, çözeltiler ve temel kimyasal bağlar hakkında ön bilgiye sahip olmaları beklenir. Fazlar arası etkileşimlerin ve tanecik boyutunun sistem davranışı üzerindeki etkisi kısaca hatırlatılmalıdır. Ders öncesi hazırlıklar, faz etkileşimleri ve koloidal taneciklerin yüzey özellikleri ile kimyasal etkileşimlerin çevresel sistemlerde ayırma, taşınım ve stabilite süreçlerini belirlediği anlayışını destekleyecek şekilde planlanmalıdır.
14 Gürültü Kirliliği

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 3 2 3 2 2 1 1 2 2 1 1 2 4
Ö1 3 2 2 1 1 1 1 2 2 1 1 1 3
Ö2 4 3 3 2 2 1 1 2 2 2 1 2 4
Ö3 3 2 3 2 2 1 1 2 2 2 1 2 4
Ö4 2 3 2 1 1 1 1 2 1 1 1 1 3
Ö5 3 2 3 2 2 1 1 2 2 1 1 2 3
Ö6 2 2 3 1 1 1 1 2 2 1 1 1 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=291606&lang=tr