Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4CEV206Hava ve Toprak Kirliliği3+0+03318.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Çevre Koruma ve Kontrol
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Hava ve toprak kirliliğini sebeplerini, çevreye etkilerini ve önleme çalışmalarını öğrenmektir.
Dersin İçeriği Hava kirliliği oluşturan kirleticiler, hava kirliliğini etkileyen faktörler ve sebepleri, hava kirliliğinin etkileri, önleme çalışmaları, toprağın oluşumunda etkili olan faktörler toprak kirliliğine sebep olan kaynaklar ve kontrol çalışmaları
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım ve analiz çalışmaları yapılır. Kirlilik süreçleri video ve görsel içeriklerle desteklenir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Öğr. Gör. Baki Sağlam bakisaglam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2021). Çevresel etki değerlendirmesi genel rehberi. https://ced.csb.gov.tr
TEMA Vakfı. (2020). Toprak sağlığı ve toprak kirliliği raporu. https://www.tema.org.tr
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2019). Hava kirliliği ve sağlık etkileri. https://hsgm.saglik.gov.tr
Ders Notları SAĞLAM, B., Hava ve Toprak Kirliliği, Basılmamış, Derleme Ders Notu, Osmaniye Meslek Yüksekokulu 2018
Güler, Ç., & Akın, L. (2021). Çevre sağlığı (Güncellenmiş baskı). Palme Yayıncılık.
Öztürk, İ., & Gönenç, İ. E. (2020). Çevre kirliliği ve kontrolü. Nobel Akademik Yayıncılık.
Demir, L. S. (Ed.). (2022). Sağlık bilimleri için çevre sağlığı. Nobel Akademik Yayıncılık.
(Hava, toprak ve çevresel kirleticiler bölümleri özellikle uygundur.)

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 16 3 48
Sınıf Dışı Ç. Süresi 16 1 16
Ara Sınavlar 1 10 10
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 16 16
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Hava kirliliğine neden olan temel kirleticileri tanımlar.
2 Öğrenci, hava kirliliğinin çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini açıklar.
3 Öğrenci, toprak kirliliğine neden olan kaynakları ve çevresel etkilerini açıklar.
4 Öğrenci, hava ve toprak kirliliğinin önlenmesine yönelik temel kontrol ve yönetim yaklaşımlarını açıklar.
5 Öğrenci, hava ve toprak kirliliği ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuatın temel ilkelerini tanır ve yorumlar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Havanın Tanımı ve Önemi Bu ders öncesinde öğrencilerin havanın tanımını ve canlı yaşamı için önemini tanımlamaları, hava ve toprak kirliliğine neden olan başlıca kaynakları kavramsal düzeyde açıklamaları ve bu kirlilik türlerinin çevre ve insan sağlığı üzerindeki temel etkilerini analiz etmeleri beklenmektedir. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2008). Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı. (2010). Toprak kirliliğinin kontrolü ve noktasal kaynaklı kirlenmiş sahalara dair yönetmelik. T.C. Resmî Gazete. Keleş, R., Hamamcı, C., & Çoban, A. (2012). Çevre politikası. İmge Kitabevi.
2 Hava Kirliliği Oluşturan Kirleticilerin Sınıflandırılması Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğine neden olan kirleticilerin genel sınıflandırmasını kısaca incelemeleri, kirleticilerin gaz ve partikül madde olarak ayrıldığını fark etmeleri, birincil ve ikincil kirletici kavramlarını temel düzeyde kavramaları ve bu sınıflandırmanın hava kirliliğinin kontrolü açısından neden önemli olduğu üzerine düşünmeleri beklenmektedir.
3 Hava Kirliliğini Etkileyen Faktörler Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğini etkileyen kaynağa bağlı, meteorolojik, topografik, nüfus ve kentleşme ile teknolojik–yönetimsel faktörleri ana hatlarıyla gözden geçirmeleri, bu faktörlerin kirleticilerin yayılımı ve birikimi üzerindeki rolünü temel düzeyde kavramaları ve hava kirliliğinin kontrolünde neden önemli oldukları üzerine düşünmeleri beklenmektedir.
4 Hava Kirliliğinin Sebepleri Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğine yol açan temel sebepleri kısaca gözden geçirmeleri, sanayi faaliyetleri, motorlu taşıtlar, fosil yakıt kullanımı, ısınma, tarımsal faaliyetler ve doğal olayların (orman yangınları, toz taşınımı vb.) hava kirliliğinin oluşumundaki rolünü tanımaları ve bu sebeplerin çevre ile insan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında temel farkındalık kazanmaları beklenmektedir. Before this course, students are expected to briefly review the main causes of air pollution, identify the roles of industrial activities, motor vehicles, fossil fuel use, heating,
5 Yaygın Hava Kirleticileri Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğine en sık neden olan kirleticileri kısaca gözden geçirmeleri, kükürt dioksit, azot oksitler, karbon monoksit, ozon, partikül maddeler ve uçucu organik bileşikler gibi yaygın hava kirleticilerini tanımaları ve bu kirleticilerin çevre ile insan sağlığı üzerindeki temel etkileri hakkında farkındalık kazanmaları beklenmektedir.
6 Hava Kirliliğinin Çevreye Etkileri Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğinin ekosistemler, bitki örtüsü, su kaynakları ve toprak üzerindeki temel etkilerini kısaca gözden geçirmeleri, asit yağmurları, küresel ısınma, ozon tabakasının incelmesi ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi çevresel sonuçları tanımaları ve hava kirliliğinin doğal dengeyi nasıl bozduğunu kavramaları beklenmektedir.
7 Hava Kirliliğini Önleme Çalışmaları, Toprağın Tanımı ve Yapısı Bu ders öncesinde öğrencilerin hava kirliliğini önlemeye yönelik başlıca çalışmaları kısaca incelemeleri, temiz enerji kullanımı, emisyon kontrolü, filtreleme sistemleri ve mevzuata dayalı uygulamaların önemini tanımaları, ayrıca toprağın tanımı ve temel yapısını oluşturan bileşenler hakkında temel bilgi edinmeleri ve hava kirliliği ile toprak yapısı arasındaki ilişki üzerine düşünmeleri beklenmektedir.
8 Toprak oluşum sürecini etkileyen fiziksel, kimyasal ve biyolojik faktörler Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak oluşum sürecinde etkili olan fiziksel faktörleri (sıcaklık değişimleri, donma-çözülme, su ve rüzgâr etkisi), kimyasal faktörleri (çözünme, oksitlenme, asitlenme ve minerallerin ayrışması) ve biyolojik faktörleri (bitkiler, mikroorganizmalar, hayvanlar ve organik madde birikimi) kısaca gözden geçirmeleri, bu faktörlerin birlikte çalışarak toprağın yapısını ve verimliliğini nasıl şekillendirdiğini temel düzeyde kavramaları beklenmektedir.
9 Toprak oluşumunda rol oynayan çevresel süreçler ve etkileşimler Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak oluşumunda etkili olan çevresel süreçleri kısaca gözden geçirmeleri, fiziksel ayrışma, kimyasal çözünme ve biyolojik faaliyetlerin toprak gelişimindeki rolünü tanımaları ve iklim, canlılar, ana materyal ve topografya arasındaki etkileşimin toprak özelliklerini nasıl şekillendirdiğini temel düzeyde kavramaları beklenmektedir.
10 Toprak Profili ve Toprak Horizonları Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak profilinin dikey yönde gelişen bir yapı olduğunu kısaca gözden geçirmeleri, toprak profilini oluşturan temel horizonları O, A, E, B, C ve ana kaya olarak tanımaları ve her bir horizonun fiziksel ve kimyasal özellikler bakımından nasıl farklılaştığını temel düzeyde kavramaları beklenmektedir.
11 Toprak Kirliliği Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak kirliliğinin tanımını ve temel nedenlerini kısaca gözden geçirmeleri, sanayi faaliyetleri, tarımda kullanılan kimyasallar, atıkların düzensiz depolanması ve sızıntıların toprak kirliliğine yol açtığını tanımaları ve toprak kirliliğinin çevre, ekosistem ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri hakkında temel farkındalık kazanmaları beklenmektedir.
12 Toprak Kirliliğine Sebep Olan Kaynaklar Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak kirliliğine neden olan başlıca kaynakları kısaca gözden geçirmeleri, sanayi faaliyetleri, tarımda kullanılan gübre ve pestisitler, evsel ve tehlikeli atıklar, madencilik faaliyetleri ve plansız kentleşmenin toprak kirliliği üzerindeki etkilerini tanımaları ve bu kaynakların çevre ile insan sağlığı açısından neden risk oluşturduğunu temel düzeyde kavramaları beklenmektedir.
13 Toprak Kirliliği Kontrol Çalışmaları Bu ders öncesinde öğrencilerin toprak kirliliğini önlemeye ve azaltmaya yönelik başlıca kontrol çalışmalarını kısaca gözden geçirmeleri, kirlenmenin kaynağında önlenmesi, atıkların uygun yönetimi, kirlenmiş sahaların izlenmesi ve iyileştirilmesi gibi uygulamaları tanımaları ve bu çalışmaların çevre ve insan sağlığının korunmasındaki önemini temel düzeyde kavramaları beklenmektedir.
14 Konulara Genel Bakış Bu ders kapsamında öğrencilerin çevre kirliliğinin temel türleri olan hava ve toprak kirliliğini, bu kirliliklerin nedenlerini, yaygın kirleticileri, çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini ve önleme–kontrol çalışmalarını genel hatlarıyla kavramaları amaçlanmaktadır. Ayrıca havanın ve toprağın tanımı, önemi, oluşum süreçleri, toprak profili ve horizonları ile çevre mevzuatı ve ÇED süreciyle olan ilişkiler ele alınarak bütüncül bir çevre koruma bakış açısı kazandırılacaktır.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 3 3 3 2 2 3 2 2 2 1 1 1 1
Ö1 3 2 3 2 3 2 3 4 2 1 1 1 1
Ö2 3 2 4 3 2 4 2 3 2 1 1 1 1
Ö3 3 4 2 3 3 2 2 2 2 1 1 1 1
Ö4 2 4 3 2 2 3 1 1 1 1 1 1 1
Ö5 2 4 3 2 2 3 1 2 1 1 2 1 1

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=291617&lang=tr