Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2CEV120Çevre Laboratuvar Teknikleri2+0+02218.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Ön Lisans
Bölümü / Programı Çevre Koruma ve Kontrol
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, çevre koruma teknolojileri alanı kapsamında öğrencilerin çevre laboratuvarlarında kullanılan temel araç, gereç ve cihazları tanımlayabilmelerini, temel laboratuvar deney ve analiz yöntemlerini açıklayabilmelerini ve laboratuvar güvenliği ile çalışma standartlarını mesleki uygulamalar doğrultusunda etkin ve bilinçli bir şekilde uygulayabilecek yeterliliği kazanmalarını sağlamaktır.
Dersin İçeriği Çevre laboratuvarlarında uyulması gereken temel kurallar ve laboratuvar disiplini; laboratuvar ekipmanları ve cihazlarının tanıtımı ve kullanım esasları; laboratuvar güvenliği ve iş sağlığı uygulamaları; deney öncesi hazırlık süreçleri ve temel laboratuvar terimleri; titrasyon yöntemleri; molar ve normal çözeltilerin hazırlanmasına yönelik hesaplamalar; çeşitli inorganik tuzların tayini ve temel laboratuvar analiz uygulamaları.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Laboratuvar uygulamaları yapılır. Deneyler, dijital kayıtlar ve görsel materyallerle desteklenir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Özkan AYDIN ozkanaydin@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Çevre Koruma Teknikleri Ders notu
Kantitatif Analiz Laboratuvar Kitabı Prof. Dr. Turgut Gündüz 11. Baskı, Nisan 2012
Laboratuvar Teknikleri ve Güvenliği Yazdır Laboratuvar Teknikleri ve Güvenliği, Dora Basım Yayın, Mustafa TAYAR, Nihat TELLİ, Kader ÇETİN, 2020
CKK104 – Çevre Laboratuvar Teknikleri (Bilecik Şeyh Edebali Üniv.) Laboratuvar güvenliği, çözelti hazırlama, gravimetrik–volumetrik ölçümler, temel çevre analizleri. ? https://ebs.bilecik.edu.tr/Program/DersBilgileri?BolumNo=377&DersNo=21107&Yil=2024
Ders Notları Kestioğlu, K., & Yonar, T. (2021). Çevre laboratuvar teknikleri ve analiz yöntemleri. Nobel Akademik Yayıncılık.


Balkaya, N., & Tabanlı, G. (2020). Çevre mühendisliğinde laboratuvar uygulamaları. Beta Basım Yayım.


Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). Çevre laboratuvarlarında numune alma ve analiz rehberi. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yayınları.

Ders Yapısı
Matematik ve Temel Bilimler %20
Mühendislik Bilimleri %25
Mühendislik Tasarımı %10
Fen Bilimleri %20
Sağlık Bilimleri %10
Alan Bilgisi %25

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ödevler 2 1 2
Ara Sınavlar 1 5 5
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10 10
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 2 59

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Öğrenci, laboratuvar güvenlik kurallarını, çalışma disiplinini ve temel laboratuvar prosedürlerini açıklar.
2 Öğrenci, laboratuvarda kullanılan cam malzemeleri (beher, erlenmayer, balonjoje, büret, pipet vb.) tanır.
3 Öğrenci, laboratuvarda kullanılan temel cihazları tanır.
4 Öğrenci, laboratuvarda kullanılacak çözeltileri hazırlar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Laboratuvar kuralları ve güvenliği Bu ders öncesinde öğrencinin laboratuvar ortamına ilişkin genel bir farkındalık edinmesi, laboratuvar kuralları ve güvenli çalışma ilkelerini kısaca gözden geçirmesi, kişisel koruyucu ekipmanların (önlük, eldiven, gözlük vb.) kullanım amacını tanıması, kimyasal ve biyolojik riskler karşısında alınması gereken temel önlemleri fark etmesi ve güvenli laboratuvar uygulamalarının bireysel güvenlik, ekip çalışması ve deneylerin doğru yürütülmesi açısından önemine dair temel bir bilinç geliştirmesi beklenmektedir. Laboratuvar Güvenliği – Üniversiteler için hazırlanmış ders notları (Laboratuvar kuralları, riskler ve güvenli çalışma ilkeleri) Kimya ve Biyoloji Laboratuvarlarında Güvenlik – TÜBİTAK yayınları (Kimyasal ve biyolojik risklere karşı temel önlemler) İş Sağlığı ve Güvenliği Laboratuvar Uygulamaları – İSG ders kitapları (Kişisel koruyucu donanım ve güvenli çalışma kültürü) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı / Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Laboratuvarlarda iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı)
2 Laboratuvar kuralları ve güvenliğine devam. Bu ders öncesinde öğrencinin laboratuvarda kullanılan güvenlik sembolleri ve uyarı işaretlerini tanıması, kimyasal ve biyolojik atıkların uygun şekilde sınıflandırılması ve bertaraf edilmesine ilişkin temel kuralları kısaca gözden geçirmesi, deney sırasında uyulması gereken disiplin ve davranış ilkelerine aşina olması ve olası kazalar karşısında uygulanacak acil durum prosedürleri (yangın, dökülme, yaralanma vb.) hakkında temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
3 Laboratuvar cam malzemeleri hakkında bilgiler. Bu ders öncesinde öğrencinin laboratuvarlarda yaygın olarak kullanılan cam malzemeler hakkında genel bir çerçeve edinmesi, beher, erlenmayer, balonjoje, mezür, pipet ve büret gibi temel cam araçların kullanım amaçlarını kısaca gözden geçirmesi, ölçüm hassasiyetine göre cam malzeme seçiminin önemini fark etmesi ve cam malzemelerin doğru kullanım ve temizleme kurallarının deney güvenliği ve sonuçların doğruluğu açısından taşıdığı öneme dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
4 Laboratuvarda deney yaparken dikkat edilecek temel noktalar, tartım, cam malzeme temizliği, sterilizasyona hazırlık Bu ders öncesinde öğrencinin laboratuvarda deney yaparken uyulması gereken temel çalışma disiplinini kısaca gözden geçirmesi, doğru tartım işleminin hassas terazilerle nasıl gerçekleştirildiğine aşina olması, cam malzemelerin deney öncesi ve sonrası uygun şekilde temizlenmesinin deney güvenliği ve sonuçların doğruluğu açısından önemini fark etmesi ve sterilizasyona hazırlık sürecinde kullanılan temel yöntemler ve uygulamalar hakkında genel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
5 Molarite hakkında bilgiler ve hesaplamalar. Bu ders öncesinde öğrencinin molarite kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, molaritenin çözelti derişimini ifade eden temel bir büyüklük olduğunu kısaca gözden geçirmesi, mol, çözelti hacmi ve derişim arasındaki ilişkiyi fark etmesi ve basit molarite hesaplamalarının laboratuvar deneyleri ile kimyasal ve biyoteknolojik uygulamalarda doğru çözelti hazırlama açısından taşıdığı öneme dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
6 Normalite hakkında bilgiler. Bu ders öncesinde öğrencinin normalite kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, normalitenin çözelti derişimini eşdeğer madde miktarına göre ifade eden bir ölçü birimi olduğunu kısaca gözden geçirmesi, normalite ile molarite arasındaki temel farklara aşina olması ve normalitenin özellikle asit–baz, redoks ve çöktürme tepkimelerinde hesaplama kolaylığı sağladığına dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
7 Konsantrasyonu belli olan çözelti hazırlanması Bu ders öncesinde öğrencinin çözelti hazırlama sürecine ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, molarite veya normaliteye göre çözelti derişiminin nasıl belirlendiğini kısaca gözden geçirmesi, gerekli madde miktarının hesaplanması, tartım yapılması, çözücünün uygun şekilde eklenmesi ve hacmin balon joje ile ayarlanması adımlarına aşina olması ve doğru derişimde çözelti hazırlamanın laboratuvar deneylerinin güvenilirliği ve tekrarlanabilirliği açısından taşıdığı öneme dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
8 Çözelti seyreltilmesi ve karıştırılması Bu ders öncesinde öğrencinin çözelti seyreltme kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, seyreltmenin çözelti derişimini azaltmaya yönelik bir işlem olduğunu kısaca gözden geçirmesi, seyreltme işlemlerinde hacim–derişim ilişkisini (M0V0 = M²V²) fark etmesi, çözeltilerin homojen biçimde karıştırılmasının önemini anlaması ve doğru seyreltme ve karıştırma işlemlerinin deney güvenliği, ölçüm doğruluğu ve tekrarlanabilir sonuçlar açısından taşıdığı öneme dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
9 Titrasyon hakkında bilgiler Bu ders öncesinde öğrencinin titrasyon kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, titrasyonun çözelti derişimini belirlemeye yönelik analitik bir yöntem olduğunu kısaca gözden geçirmesi, titrant, analit, eşdeğerlik noktası ve indikatör gibi temel kavramlara aşina olması ve titrasyon yöntemlerinin asit-baz, redoks ve çöktürme tepkimelerinde nicel analiz için neden önemli olduğuna dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
10 Volumetrik analizler hakkında bilgiler Bu ders öncesinde öğrencinin volumetrik analiz kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, hacme dayalı analiz yöntemlerinin temel amacını kısaca gözden geçirmesi, standart çözelti, titrasyon ve eşdeğerlik noktası gibi temel kavramlara aşina olması ve volumetrik analizlerin kimyasal maddelerin nicel tayininde, özellikle asit-baz, redoks ve çöktürme analizlerinde neden yaygın olarak kullanıldığına dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
11 Spektrofotometrik yöntemler hakkında bilgi Bu ders öncesinde öğrencinin spektrofotometrik yöntemler kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, elektromanyetik radyasyon ile madde etkileşiminin temel prensibini kısaca gözden geçirmesi, absorbans, geçirgenlik ve dalga boyu gibi temel kavramlara aşina olması ve spektrofotometrik analizlerin kimyasal ve biyolojik maddelerin nicel ve nitel tayininde neden yaygın olarak kullanıldığına dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
12 spektrofotometre cihazı ve kullanımı hakkında bilgiler. Bu ders öncesinde öğrencinin spektrofotometre cihazının genel yapısı ve çalışma prensibine ilişkin bir çerçeve edinmesi, cihazın temel bileşenlerini (ışık kaynağı, monokromatör, küvet, dedektör) kısaca gözden geçirmesi, ölçüm sırasında doğru dalga boyu seçiminin ve blank kullanımının önemini fark etmesi ve spektrofotometrenin kimyasal ve biyolojik analizlerde güvenilir, tekrarlanabilir sonuçlar elde edilmesindeki rolüne dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
13 ph nedir ve hesaplamaları. Bu ders öncesinde öğrencinin pH kavramına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, pH’ın bir çözeltinin asidik veya bazik özelliğini ifade eden logaritmik bir ölçü olduğunu kısaca gözden geçirmesi, pH, pOH ve hidrojen iyonu derişimi arasındaki temel ilişkiye aşina olması ve basit pH hesaplamalarının kimyasal analizler, biyolojik süreçler ve çevresel uygulamalardaki önemine dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.
14 ph metre cihazı ve kullanımı. Bu ders öncesinde öğrencinin pH metre cihazının ölçüm amacına ilişkin genel bir çerçeve edinmesi, cihazın temel çalışma prensibini kısaca gözden geçirmesi, elektrot yapısı, kalibrasyon işlemi ve ölçüm sırasında dikkat edilmesi gereken temel noktalar hakkında ön bilgi kazanması ve pH metre kullanımının kimyasal, biyolojik ve çevresel analizlerde doğru ve güvenilir sonuçlar elde edilmesi açısından taşıdığı öneme dair temel bir farkındalık geliştirmesi beklenmektedir.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 4 3 2 3 1 3 1 2 1 1 1 1 2
Ö1 3 2 1 2 1 2 1 2 2 1 1 1 2
Ö2 3 3 1 3 1 2 1 2 1 1 1 1 2
Ö3 4 2 2 3 1 3 1 2 1 1 1 1 2
Ö4 4 3 2 4 2 4 1 2 1 1 1 2 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=291716&lang=tr