Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2İLF130Tefsir Usulü2+0+02307.07.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilere Kur'an-ı Kerim'in nüzul ortamı, metinleşme süreci ve temel Kur'an ilimleri hakkında kapsamlı bilgiler vererek, tefsir usulünün temel kavramları ekseninde akademik bir farkındalık kazandırmak ve öğrencileri ileri düzey tefsir metinlerini bütünsel bir yaklaşımla okuyup analiz etmeye hazırlamaktır.
Dersin İçeriği Her hafta tefsir usulünün belirli bir konusunun işlendiği bu derste; vahiy olgusu, Kur'an'ın tarihi, esbâb-ı nüzul, nâsih ve mensûh, vücûh ve nezâir, Mekkîlik ve Medenîlik, mübhemât, tenâsübül-Kur'an gibi temel Kur'an ilimleri mevzuları 14 haftaya yayılarak incelenir ve tefsir metodolojisine dair giriş mahiyetinde malumat verilir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Ders; anlatım (takrir), tartışma, soru-cevap, metin çözümlemesi, örnek olay incelemesi ve karşılaştırmalı analiz yöntemleriyle yürütülür. Ayrıca, görsel materyaller ve dijital kaynaklar kullanılarak dönemsel gelişmelerin kronolojik biçimde kavranması sağlanır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Orhan Güvel orhanguvel@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar İbn Teymiyye, Mukaddime fî Usûl at-Tefsîr
Andrew Rippin, The Qur’an and Its Interpretive Tradition
Goldziher, Ignaz, Mazâhibu’t-Tefsîr el-İslâmî
Ders Notları Ders notları, klasik ve modern tefsir usulü kaynaklarından özenle derlenmiş okuma parçaları, öğretim üyesinin hazırladığı akademik sunum materyalleri ve derste tartışılacak temel ilahiyat metinlerinin çevirilerinden oluşmakta olup, bu materyaller konuların pedagojik bir düzlemde kavranmasını sağlar.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Tefsir usulünün ve Kur'an ilimlerinin temel kavramlarını tanımlar.
2 Kur'an'ın nüzul, cem ve istinsah süreçlerini tarihsel bağlamıyla açıklar.
3 Esbâb-ı nüzul, nâsih-mensûh, muhkem-müteşâbih gibi temel metin içi ve metin dışı dinamikleri yorumlar.
4 Tefsir tarihindeki farklı yaklaşımları tanıyarak Kur'an metnini ve tefsir rivayetlerini bütünsel bir yaklaşımla analiz eder.
5 Tefsir usulü birikimini kullanarak günümüz sorunlarına yönelik dini yorumlar geliştirme becerisinin temellerini kavrar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Tefsir Usulüne Giriş: Temel Kavramlar ve Vahiy Olgusu Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
2 Kur'an'ın Tarihi: Nüzulü, Cem'i ve İstinsah Süreci Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
3 Kur'an İlimleri I: Mekkî ve Medenî Ayetler Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
4 Kur'an İlimleri II: Esbâb-ı Nüzûl (Nüzul Sebepleri) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
5 Kur'an İlimleri III: Nâsih ve Mensûh (Nesh Olgusu) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
6 Kur'an İlimleri IV: Muhkem ve Müteşâbih Ayetler Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
7 Kur'an İlimleri V: Vücûh ve Nezâir (Çok Anlamlılık ve Eş Anlamlılık) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
8 Kur'an İlimleri VI: Kur'an'da Mübhemât ve Garîbul-Kur'an Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
9 Kur'an İlimleri VII: Tenâsübül-Kur'an (Ayetler ve Sureler Arası İlişki) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
10 Kur'an İlimleri VIII: Kur'an'da Kıssalar (Kasasul-Kur'an) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
11 Kur'an İlimleri IX: Kur'an'da Meseller (Emsâlul-Kur'an) ve Mecaz Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
12 Kur'an İlimleri X: Kur'an'da Yeminler (Aksâmul-Kur'an) ve Cedel Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
13 Kur'an'ın Üslubu ve İ'câzul-Kur'an (Kur'an'ın Eşsizliği) Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).
14 Klasik ve Modern Tefsir Usulü Literatürünün Genel Değerlendirmesi Kur'an İlimleri ve Tefsir Tarihi, ed. Mehmet Akif Koç (Ankara: Grafiker Yayınları, 2022).

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 4 3 3 4 4 4 4 3 3 3 3 3 4 4 4 4
Ö1 5 4 4 4 3 3 3 2 2 2 3 3 3 3 4 4
Ö2 4 4 4 5 5 5 4 2 2 2 2 4 4 4 4 4
Ö3 2 2 2 5 5 5 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö4 4 4 4 4 5 5 3 3 2 2 2 2 5 5 5 5
Ö5 3 3 3 2 2 2 5 5 5 5 3 4 4 4 4 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek