Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
2İLF132İslam Tarihi I2+0+02330.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Hz. Muhammed’in vefatı sonrasında göreve gelen Dört Halife dönemindeki idari, siyasi, askeri ve sosyal gelişmelerle Emeviler devletinin kuruluşu ve Emeviler dönemindeki faaliyetleri ele almayı amaçlamaktadır.
Dersin İçeriği Hafta 1 – Dersin Tanıtımı

Dersin amacı: Dört Halife ve Emeviler dönemini anlamak

Tarihsel yaklaşım, kaynak kullanımı ve analiz yöntemleri

Hafta 2 – Hz. Muhammed’in Vefatı ve Sonrası

Peygamberimizin vefatı (632)

İlk tepkiler ve toplumdaki etkiler

İslam toplumu ve yönetim boşluğu

Hafta 3 – Hz. Ebubekir Dönemi (632–634)

Halifeliğe seçilişi ve icraatları

Ridde Savaşları ve İslam’ın birliği

Mali ve idari düzenlemeler

Hafta 4 – Hz. Ömer Dönemi (634–644)

İdari reformlar ve eyalet yönetimi

Fetihler ve sınır genişlemeleri (Suriye, Mısır, İran)

Sosyal ve ekonomik düzenlemeler

Hafta 5 – Hz. Osman Dönemi (644–656)

Kur’an’ın çoğaltılması ve standartlaştırılması

İdari genişleme ve şehirlere atamalar

İsyanlar ve iç karışıklıklar

Hafta 6 – Hz. Ali Dönemi (656–661)

İç savaşlar: Cemel ve Sıffin savaşları

İslam toplumu içindeki siyasi gerilimler

Yönetim ve adalet uygulamaları

Hafta 7 – Dört Halife Döneminde Sosyal ve Ekonomik Hayat

Toplumsal yapı, kadın ve köleler

Vergi sistemi, zekât ve miras uygulamaları

Aile ve eğitim hayatı

Hafta 8 – Emeviler’in Kuruluşu

Muaviye b. Ebu Süfyan ve iktidara yükselişi

Siyasi merkeziyet ve halifelik sistemi

Yönetim yapısı ve başkentler (Şam)

Hafta 9 – Emeviler’de Siyasi Gelişmeler

Halifeler ve yönetim tarzları

İsyanlar ve bastırılmaları

Fetihler ve sınır genişlemeleri

Hafta 10 – Emeviler’de Toplum ve Sosyal Hayat

Toplumsal yapı ve etnik gruplar

Kadın, köleler ve cariyeler

Ekonomik ve sosyal düzen

Hafta 11 – Emeviler’de Kültür, Bilim ve Sanat

Mimari ve şehirleşme

İlim ve eğitim faaliyetleri

Sanat ve kültürel üretim

Hafta 12 – Emeviler’de Düşünsel Hareketler ve Din

Fıkıh ve mezhep oluşumları

Kelam ve teolojik tartışmalar

İslam düşüncesinin yayılması

Hafta 13 – İsyanlar ve Emeviler’in Sonu

Abbasiler’in yükselişi

Emeviler’de iç karışıklıklar

Halifelikte değişim ve yönetim yapısındaki etkiler

Hafta 14 – Genel Değerlendirme ve Tartışma

Dört Halife ve Emeviler döneminin karşılaştırılması

Siyasi, sosyal ve kültürel etkilerin analizi

Öğrenci sunumları ve tartışmalar ile dersin özetlenmesi
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, Metin Analizi, Harita & Görsel Materyal, Tartışma, Sunum, Tartışma
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Haci ATAŞ haciatas@osmaniye.edu.tr
Prof. Dr. Adem TUTAR ademtutar@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Adem Apak, Dört Halife Dönemi; Adem Apak, Emeviler Dönemi; Taberî, Târîhu’r-Rusul ve’l-Mülûk; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil fi’t-Târîh; İbn Kesîr, el-Bidâye ve’n-Nihâye
Ders Notları Adem Apak, Dört Halife Dönemi, Adem Apak, Emevîler Dönemi.
Dökümanlar Adem Apak, Dört Halife Dönemi, Adem Apak, Emevîler Dönemi.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %70
Alan Bilgisi %30

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 3 42
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 2 28
Ara Sınavlar 1 5 5
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 5 5
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 80

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Dört Halife Dönemi’nin siyasî, idarî, askerî ve dinî özelliklerini açıklar.
2 Emevîler Dönemi’nin kuruluş süreci, yönetim yapısı ve devlet kurumlarını tanımlar.
3 Dört Halife Dönemi’nde yaşanan iç çatışmaların (fitneler) İslam toplumundaki etkilerini açıklar.
4 Emevîler döneminde ortaya çıkan muhalefet hareketlerini ve mezhepleşme süreçlerini analiz eder.
5 İslam medeniyetinin erken dönem kurumlarının (ordu, vergi sistemi, diwan, şehirleşme vb.) gelişimini açıklar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 İslam Tarihinin Kaynakları, Yöntemi ve Önemi İslam tarihinin temel kaynak türlerini (siyer, tarih, tabakat, ensab) incele. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
2 Hz. Ebû Bekir Dönemi: Hilâfetin Tesisi ve Ridde Olayları Halife seçimi ve Ridde savaşları hakkında bilgi edin. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
3 Hz. Ebû Bekir Dönemi: Fetihlerin Başlangıcı Irak ve Suriye fetihlerini harita üzerinden incele. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
4 Hz. Ömer Dönemi: İdari ve Mali Teşkilatlanma Diwân sistemi ve yeni idarî yapılar hakkında araştırma yap. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
5 Hz. Ömer Dönemi: Fetihler ve Toplumsal Dönüşüm İran ve Mısır fetihlerini incele, şehirleşme sürecini değerlendir. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
6 Hz. Osman Dönemi: Kur’an’ın Cem’i ve Yönetim Politikası Mushaf’ın toplanması süreci ve kabile dengeleri hakkında not al. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).
7 Hz. Ali Dönemi: İç Savaşlar ve Fitneler Cemel, Sıffin ve Hakem Olayı’nı karşılaştırmalı incele. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).
8 Ara Sınav (Midterm Exam) Önceki haftalara ait özet notlarını gözden geçir.
9 Dört Halife Döneminin Genel Değerlendirmesi Yönetim, fetih, adalet ve toplum yapısı açısından karşılaştırma yap. Adem Apak, “Dört Halife Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint), haritalar.
10 Emevîlerin Kuruluşu: Muaviye ve Siyasi Dönüşüm Muaviye’nin iktidara geliş sürecini incele. Adem Apak, “Emeviler Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint)
11 Emevî Devleti’nin Kurumsal Yapısı Şam merkezli yönetim, vergi sistemi, ordu teşkilatı hakkında bilgi edin. Adem Apak, “Emeviler Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).
12 Emevîler Döneminde Fetihler ve Toplum Kuzey Afrika ve Endülüs fetihlerini harita üzerinde incele. Adem Apak, “Emeviler Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).
13 Emevîler Döneminde Muhalefet Hareketleri ve Mezhepleşme Şiîlik, Haricîlik ve Abbâsî isyanları hakkında kısa bir rapor hazırla. Adem Apak, “Emeviler Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).
14 Emevîlerden Abbâsîlere Geçiş ve Genel Değerlendirme Dönemler arası süreklilik ve değişimi tartış. Adem Apak, “Emeviler Dönemi”, Ders Slaytları (PowerPoint).

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 4 4 4 3 3 3
Ö1 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 4 4 4 3 3 3
Ö2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 3 3 3
Ö3 4 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö4 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö5 3 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=293382&curProgID=5486&lang=tr