Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4SEC244Mezhepler Tarihi Osmanlıca Metinleri II2+0+02404.07.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, öğrencilerin Osmanlı dönemi mezhepler tarihi ile ilgili Osmanlıca kaynakları okuyup anlamalarını ve bu kaynaklar üzerinden İslam mezhepleri tarihine dair eleştirel analiz yapabilmelerini amaçlar.
Dersin İçeriği Bu ders, Osmanlıca kaynaklarda yer alan mezhepler tarihi metinlerini okuyup analiz etmeyi içerir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu ders yüz yüze yürütülmekte olup deste Osmanlıca metinleri okuma, anlama, çözümleme, uygulama ve analiz etme yöntem ve teknikleri kullanılır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Süleyman ÇAM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-suleymancam suleymancam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Ana Kaynaklar: Kâtib Çelebi. (2008). Mîzânü'l-hakk fî ihtiyâri'l-ehakk (O. Ş. Gökyay, Haz.). Kabalcı Yayınları. İsmail Hakkı Bursevî. (2019). Kitâbü'l-hakâik (M. Kaya, Haz.). Büyüyenay Yayınları. Fatiş, E. (2018). Osmanlıca kelâm metinleri. Eğitim Yayınevi. Yardımcı Kaynaklar: Giritli Sırrı Paşa. (1856). Ârâ?ü’l-milel. A. Maviyan Şirket-i Mürettebiye Matbaası. Nûh b. Mustafa. (t.y.). Tercüme-i Milel ve Nihal.
Ders Notları Kâtib Çelebi. (2008). Mîzânü'l-hakk fî ihtiyâri'l-ehakk (O. Ş. Gökyay, Haz.). Kabalcı Yayınları.
İsmail Hakkı Bursevî. (2019). Kitâbü'l-hakâik (M. Kaya, Haz.). Büyüyenay Yayınları.
Fatiş, E. (2018). Osmanlıca kelâm metinleri. Eğitim Yayınevi.
Dökümanlar Kâtib Çelebi, Mîzânü’l-Hakk fî İhtiyâri’l-Ehakk İsmail Hakkı Bursevî, Kitâbü’l-Hakâik Kadızâde Ahmed Şemseddin Efendi, Risâle fi’l-İtikâd Mehmed Şah Fenârî, Şerh-i Akâid Tercümesi
Ödevler Taşköprüzâde Ahmed Efendi, Miftâhu’s-Sa‘âde ve Misbâhu’s-Siyâde (ilgili bölümler)
Sınavlar Ödev

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 5 70
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 14 14
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Osmanlıca yazılmış mezhepler tarihi metinlerini doğru ve akıcı bir şekilde okur.
2 Osmanlıca kaynakları analiz ve modern araştırmalara entegre eder.
3 Mezhepler tarihi üzerine Osmanlıca kaynaklardan elde ettiği bilgileri yazılı ve sözlü olarak sistemli biçimde aktarır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Osmanlıca yazı sistemi, imla özellikleri ve kısaltmalar hatırlatılır. Osmanlı alfabesi, hareke, harf bağlanışlarını tekrar eder. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
2 Mâturîdîlik ve Eş‘arîlik anlayışının Osmanlı Mezhepler tarihi geleneğindeki yansımaları anlatılır. Osmanlı döneminde mezhepler tarihi yazıcılığını gözden geçirir. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
3 Mâturîdîliğe dair kelâm ve mezhepler tarihi metinlerinden Osmanlıca seçmeler okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
4 Eş‘arîliğe dair kelâm ve mezheplere dair metinler okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
5 Şiîliğe dair Osmanlıca kaynaklardan örnek metinler okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
6 Haricîlik ve Mürcie’ye dair Osmanlıca metinler okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
7 Osmanlı müelliflerinin Ehl-i Sünnet vurgusuna dair Osmanlıca metin okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
8 Osmanlıca metin çözümleme uygulamaları yaptırılır. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
9 İslam Mezheplerine dair Osmanlıca farklı metinler okutulur. Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
10 Seçilen Osmanlıca metinleri birlikte okunur. Konuyla İlgili örnek Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
11 Transkripsiyon ve çeviri uygulamaları öğretilir. Transkripsiyon ve çeviri uygulamalarına dair örnekler hazırlar. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
12 Her öğrenciye Osmanlıca kısa metin çözüm sunumu yaptırılır. Osmanlıca kısa metin sunum hazırlar. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
13 Osmanlıca mezhepler tarihi metinlerinde kullanılan kelâmî kavramların analizi ve Mezhepler arası tartışmaların Osmanlı dönemi literatüründeki yansımaları anlatılır. Konuyla ilgili ön araştırma yapar. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
14 Osmanlıca genel metin analizleri yaptırılır. Konuyla İlgili Osmanlıca metin analizi hazırlar. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 3 4 3 3 3 3 3 3 4 4 3 3 3 4 4 4
Ö1 4 4 3 3 3 2 4 2 4 4 3 4 3 4 4 4
Ö2 3 4 2 3 5 4 3 3 5 3 2 2 3 4 3 4
Ö3 2 3 4 3 2 3 2 4 2 5 3 4 2 5 4 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek