Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
4SEC244Mezhepler Tarihi Osmanlıca Metinleri II2+0+02429.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu dersin amacı, öğrencilerin Osmanlı dönemi mezhepler tarihi ile ilgili Osmanlıca kaynakları okuyup anlamalarını ve bu kaynaklar üzerinden İslam mezhepleri tarihine dair eleştirel analiz yapabilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği Bu ders, Osmanlı dönemi Osmanlıca kaynaklarda yer alan mezhepler tarihi metinlerini okuyup analiz etmeye odaklanır. Ders, Osmanlı müelliflerinin mezheplerle ilgili görüşlerini, terminolojisini ve tarihî yorumlarını anlamayı amaçlar.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Metin Okuma ve Çözümleme (Uygulamalı Okuma)
Transkripsiyon ve Çeviri Çalışmaları
Tartışma ve Değerlendirme
Metin Analizi ve Yorumu
Sunum ve Grup Çalışması
Karşılaştırmalı Yaklaşım
Danışmanlı Uygulama
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Süleyman ÇAM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-suleymancam suleymancam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Kâtib Çelebi, Mîzânü’l-Hakk fî İhtiyâri’l-Ehakk
Sırrı Giridi Araul Milelel
Ders Notları Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi
Dökümanlar Kâtib Çelebi, Mîzânü’l-Hakk fî İhtiyâri’l-Ehakk İsmail Hakkı Bursevî, Kitâbü’l-Hakâik Kadızâde Ahmed Şemseddin Efendi, Risâle fi’l-İtikâd Mehmed Şah Fenârî, Şerh-i Akâid Tercümesi
Ödevler Taşköprüzâde Ahmed Efendi, Miftâhu’s-Sa‘âde ve Misbâhu’s-Siyâde (ilgili bölümler)
Sınavlar Ödev

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 5 70
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 14 14
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Osmanlıca yazılmış mezhepler tarihi metinlerini doğru ve akıcı bir şekilde okuyabilir.
2 Müelliflerin mezhepler hakkındaki yorumlarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilir.
3 Birincil Osmanlıca kaynakları analiz edebilir ve modern araştırmalara entegre edebilir.
4 Mezhepler tarihi üzerine Osmanlıca kaynaklardan elde ettiği bilgileri yazılı ve sözlü olarak sistemli biçimde aktarabilir.
5 Osmanlı toplumunda mezheplerin sosyal, kültürel ve politik etkilerini değerlendirebilir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Osmanlıca yazı sistemi, imla özellikleri ve kısaltmaların hatırlatılması Mezhepler tarihi literatüründe Osmanlıca kaynakların önemi Örnek metin: Kadızâde Ahmed Şemseddin Efendi’nin Risâle fi’l-İtikâd Osmanlı alfabesi, hareke, harf bağlanışları tekrar eder. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
2 Osmanlı döneminde mezhepler tarihi yazıcılığı Mâturîdîlik ve Eş‘arîlik anlayışının Osmanlı kelâm geleneğindeki yansımaları Osmanlı döneminde mezhepler tarihi yazıcılığını gözden geçirir. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
3 Mâturîdî kelâm metinlerinden seçmeler (Osmanlıca metin çözümlemes, iman, akıl, marifet, fiillerin yaratılması) Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
4 Eş‘arî metinlerinden pasajlar – kelâmî yöntem ve usûl Osmanlı âlimlerinin Eş‘arî kelâmına bakışı Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
5 Şiîliğe dair Osmanlıca kaynaklardan örnek metinler Osmanlı ulemasının Şiîliğe yaklaşımı Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
6 Haricîlik ve Mürcie’ye dair Osmanlı metinlerinde tartışmalar Mezheplerin siyasî ve itikadî yönleri Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
7 Osmanlı müelliflerinin “Ehl-i Sünnet” vurgusu ve mezhep sınırları Metin: Mehmed Şah Fenârî’nin Şerh-i Akâid tercümesi Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
8 metin çözümleme uygulamaları Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
9 Osmanlıca metin okuma Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
10 Seçilen Osmanlıca metinlerin birlikte okunması Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
11 Transkripsiyon ve çeviri uygulamaları Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
12 Her öğrencinin kısa metin çözüm sunumu Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
13 Osmanlıca mezhepler tarihi metinlerinde kullanılan kelâmî kavramların analizi Mezhepler arası tartışmaların Osmanlı dönemi literatüründeki yansımaları Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası
14 Genel değerlendirme ve dönem sonu metin analizi Konuyla İlgili Osmanlıca metin okur. Fatiş, Emrullah (2018), Osmanlıca Kelâm Metinleri İstanbul Eğitim Yayınevi Sırrî Girîdî (Giritli Sırrı Paşa) (1886), Ârâü’l-Milel, İstanbul Matbaa / Matbaa: Şirket-i Mürettebiye Matbaası

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 2 4 3 3 3 3 4 2 4 4 3 4 3 4 3 4
Ö1 4 4 3 2 3 2 4 2 4 4 3 4 3 4 4 4
Ö2 2 3 5 2 4 3 5 1 3 2 4 5 2 3 2 3
Ö3 1 4 2 3 5 4 3 2 5 3 2 2 3 4 3 4
Ö4 2 3 4 3 2 3 2 4 2 5 3 4 2 5 4 3
Ö5 3 4 3 5 3 2 4 3 5 4 2 5 3 2 3 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=293419&curProgID=5486&lang=tr