Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5İLF337İslam Mezhepleri Tarihi I2+0+02229.11.2025

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı İslam düşüncesinin ilk döneminde ortaya çıkan fikir ayrılıklarını, bu ayrılıkların doğurduğu mezhep ve fırkaları, onların tarihsel gelişim süreçlerini, temel inanç ilkelerini ve Orta İslam tarihinde oynadıkları rolleri bilimsel bir yöntemle incelemektir.
Dersin İçeriği Bu ders, İslam’ın ilk iki asrında ortaya çıkan fikir ayrılıkları, bu ayrılıkların doğurduğu siyasi ve itikadî fırkalar, mezheplerin oluşum sebepleri, tarihi gelişimleri ve temel görüşlerini ele alır. Mezheplerin doğuşunda etkili olan sosyal, siyasi ve kültürel faktörler tahlil edilir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Teorik Anlatım, Tartışma, Metin ve Kaynak Analizi, Soru- Cevap
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Süleyman ÇAM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-suleymancam suleymancam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar İslam Mezhepleri Tarihi (2024) (Komisyon), Ankara: Nobel Yayınları
İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
Ders Notları Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
Dökümanlar İslam Mezhepleri Tarihi (Komisyon) Lisans Yayıncılık 2023, İslam Mezhepleri Tarihi Nobel Yayınları 2020,Türkiye Diyanet Vakfı ve İSAM Dijital Kütüphanesi, İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı Grafiker Yayınları 2020
Ödevler Erken dönem mezheplerin tarihî olaylarla ilişkisi (Cemel, Sıffin, Hakem Olayı vb.) Mezheplerin İslam hukukuna veya toplumsal hayata etkisi Mezhepler arası karşılaştırmalı tablolar hazırlama Belirli bir mezhebin temsilcisi veya düşünürü üzerine kısa biyografi ve gö
Sınavlar Çoktan seçmeli

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 1 14
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 10 10
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 2 60

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 İlk dönemde ortaya çıkan İslam mezheplerinin ve fırkalarının tarihsel bağlamını açıklayabilir.
2 Haricî, Şiî, Mürcie, Kaderiyye, Cehmiyye ve Mu‘tezile gibi erken dönem mezheplerin temel inanç ve doktrinlerini tanımlayabilir.
3 İlk dönem İslam toplumunda mezheplerin siyasi ve sosyal rollerini yorumlayabilir.
4 Mezhepler tarihi üzerine akademik metinleri inceleyip özetleyebilir.
5 Mezhepler tarihi ile ilgili bilgileri sözlü ve yazılı olarak açık, doğru ve sistemli biçimde aktarabilir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin Tanıtımı ve Mezhepler Tarihi İlminin Konusu Dersin amacı, kapsamı, yöntem ve değerlendirme biçimleri anlatılır. Temel Kavramları Önceden Öğrenmek Mezhep, fırka, cemaat, ekol kavramlarının anlamını kavramak. Erken İslam tarihi ve Hz. Peygamber sonrası olaylar hakkında temel bilgi sahibi olmak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
2 Mezhep, Fırka, Cemaat ve Ekol Kavramları Kavramlar tanıtılır, örneklerle açıklanır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
3 Hz. Peygamber Sonrası Siyasî ve İtikadî Gelişmeler Erken dönemdeki ayrışmalar ve temel olaylar anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
4 Hz. Ali Dönemi, Cemel ve Sıffin Olayları, Hakem Olayı Olayların tarihî ve mezhep açısından önemi tartışılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
5 Haricîlik’in Doğuşu ve Temel Görüşleri Haricîlik kolları, itikadî görüşleri ve etkileri incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
6 Mürcie'nin Doğuşu ve Temel Görüşleri, kolları, itikadî görüşleri ve etkileri incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
7 Mu‘tezile’nin Doğuşu ve Temel İlkeleri Akıl ve vahiy dengesi, beş temel ilke incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
8 Cehmiyyenin doğuşu ve görüşleri Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
9 Ehl-i Sünnet’in Teşekkülü Ana akım görüşlerin oluşumu ve temsilcileri anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
10 Selefîlik ve Ehl-i Hadis Hareketi Selefî yaklaşım, nakil ve akıl dengesi tartışılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
11 Matüridiliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
12 Eşariliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
13 Vehhabiliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
14 Genel Değerlendirme ve Tartışma Tüm mezheplerin karşılaştırması ve özet değerlendirme yapılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 3 4 3 3 3 3 3 4 3 3 3 3 3 3 3 4
Ö1 3 4 2 2 5 1 2 4 3 2 4 2 4 4 3 4
Ö2 2 4 3 2 2 2 4 4 3 3 2 4 2 3 4 4
Ö3 4 3 2 3 2 3 2 3 4 4 3 2 4 4 3 3
Ö4 2 3 5 3 4 3 4 3 2 2 4 3 3 2 3 4
Ö5 3 4 3 5 2 4 2 5 3 3 2 5 3 4 4 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek

  
  https://obs.osmaniye.edu.tr/oibs/bologna/progCourseDetails.aspx?curCourse=293427&curProgID=5486&lang=tr