Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
5İLF337İslam Mezhepleri Tarihi I2+0+02206.07.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, İslam düşüncesinin ilk dönemlerinde ortaya çıkan fikir ayrılıklarını, bu ayrılıkların sonucunda oluşan mezhep ve fırkaları, bunların tarihsel gelişim süreçlerini, temel inanç esaslarını ve Orta İslam tarihi boyunca üstlendikleri rolleri bilimsel yöntemlerle incelemeyi amaçlar.
Dersin İçeriği Bu ders, İslam’ın ilk iki asrında ortaya çıkan fikir ayrılıklarını, bu ayrılıkların doğurduğu siyasi ve itikadî fırkaları, mezheplerin ortaya çıkış sebeplerini, tarihî gelişim süreçlerini, temel görüşlerini ve mezheplerin doğuşunda etkili olan sosyal, siyasi ve kültürel faktörleri içerir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu derste yüz yüze öğretim kapsamında anlatım, tartışma, beyin fırtınası, soru-cevap yöntem ve teknikleri kullanılır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Süleyman ÇAM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-suleymancam suleymancam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Yardımcı Kaynak: İslam Mezhepleri Tarihi (2024) (Komisyon), Ankara: Nobel Yayınları
Yardımcı Kaynak: İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2022) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
Yardımcı Kaynak: Gökalp, Y. (Ed.). (2023). Günümüz İslam mezhepleri. Akademisyen Kitabevi. (Alanla ilgili güncel başvuru eseri.)
Ana Kaynak: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
Ana Kaynak. Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Ders Notları Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
Dökümanlar İslam Mezhepleri Tarihi (Komisyon) Lisans Yayıncılık 2023, İslam Mezhepleri Tarihi Nobel Yayınları 2020,Türkiye Diyanet Vakfı ve İSAM Dijital Kütüphanesi, İslam Mezhepleri Tarihi el Kitabı Grafiker Yayınları 2020
Sınavlar Çoktan seçmeli

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 2 28
Ara Sınavlar 1 2 2
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 2 2
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 2 60

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 İlk dönemde ortaya çıkan İslam mezheplerinin ve fırkalarının tarihsel bağlamını açıklar.
2 Haricî, Şiî, Mürcie, Kaderiyye, Cehmiyye ve Mu‘tezile gibi erken dönem mezheplerin temel inanç ve doktrinlerini tanımlar.
3 İlk dönem İslam toplumunda mezheplerin siyasi ve sosyal rollerini yorumlar.
4 Mezhepler tarihi üzerine akademik metinleri inceleyip özetler.
5 Mezhepler tarihi ile ilgili bilgileri sözlü ve yazılı olarak açık, doğru ve sistemli biçimde aktarır.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Dersin Tanıtımı ve Mezhepler Tarihi İlminin Konusu Dersin amacı, kapsamı, yöntem ve değerlendirme biçimleri anlatılır. Temel Kavramları Önceden Öğrenmek Mezhep, fırka, cemaat, ekol kavramlarının anlamını kavramak. Erken İslam tarihi ve Hz. Peygamber sonrası olaylar hakkında temel bilgi sahibi olmak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
2 Mezhep, Fırka, Cemaat ve Ekol Kavramları Kavramlar tanıtılır, örneklerle açıklanır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
3 Hz. Peygamber Sonrası Siyasî ve İtikadî Gelişmeler Erken dönemdeki ayrışmalar ve temel olaylar anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
4 Hz. Ali Dönemi, Cemel ve Sıffin Olayları, Hakem Olayı Olayların tarihî ve mezhep açısından önemi tartışılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
5 Haricîlik’in Doğuşu ve Temel Görüşleri Haricîlik kolları, itikadî görüşleri ve etkileri incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
6 Mürcie'nin Doğuşu ve Temel Görüşleri, kolları, itikadî görüşleri ve etkileri incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
7 Mu‘tezile’nin Doğuşu ve Temel İlkeleri Akıl ve vahiy dengesi, beş temel ilke incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin ederek ilgili konuyu araştırır ve okur. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
8 Cehmiyyenin doğuşu ve görüşleri anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
9 Ehl-i Sünnet’in Teşekkülü Ana akım görüşlerin oluşumu ve temsilcileri anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
10 Selefîlik ve Ehl-i Hadis Hareketi Selefî yaklaşım, nakil ve akıl dengesi tartışılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
11 Matüridiliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
12 Eşariliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu incelenir. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
13 Vehhabiliğin isimlendirilmesi, teşekkülü ve tarihçesi, görüşleri ve günümüzdeki durumu anlatılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.
14 Genel Değerlendirme ve Tartışma Tüm mezheplerin karşılaştırması ve özet değerlendirme yapılır. Dersin zorunlu ve yardımcı kaynaklarını temin etmek. Özellikle önerilen kitaplarının ilgili bölümlerini önceden okumak. Ana Kaynaklar: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık. Yardımcı Kaynaklar: Bulut, H. İ. (2021). İslam mezhepleri tarihi. Ketebe Yayınları. Dalkılıç, M., Arıkan, A., Bulut, H. İ., & Yıldız, T. (2023). İslam mezhepleri tarihi. AUZEF Yayınları.

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 3 4 3 3 3 3 3 4 3 3 3 3 3 3 3 4
Ö1 3 4 2 2 5 3 2 4 3 2 4 2 4 4 3 4
Ö2 2 4 3 2 2 2 4 4 3 3 2 4 2 3 4 4
Ö3 4 3 2 3 2 3 2 3 4 4 3 2 4 4 3 3
Ö4 2 3 5 3 4 3 4 3 2 2 4 3 3 2 3 4
Ö5 3 4 3 5 2 4 2 5 3 3 2 5 3 4 4 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek