Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
6İLF338İslam Mezhepleri Tarihi II2+0+02306.07.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, İslam düşünce tarihinde ortaya çıkan siyasi ve itikadî mezhepler ile bunların temsil ettiği din anlayışlarının temel özellikleri hakkında bilgi kazandırmayı; öğrencilerin bu alana ilişkin analiz, yorum ve mukayese becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Dersin İçeriği Bu ders, İslam mezheplerinin klasik dönem sonrasındaki tarihsel gelişimlerini; özellikle Şiî mezheplerin ortaya çıkışı, tarihsel seyri, alt kolları, temel inanç esasları, düşünce yapıları ve günümüzdeki yansımalarını içermektedir.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu derste yüz yüze öğretim kapsamında anlatım, tartışma, beyin fırtınası, soru-cevap yöntem ve teknikleri kullanılır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Doç. Dr. Süleyman ÇAM https://akbis.osmaniye.edu.tr/profil-suleymancam suleymancam@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Ana Kaynak: Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
Yardımcı Kaynak: Fığlalı, Ethem Ruhi (2023), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları
Ana Kaynak: Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Ana Kaynak: Komisyon. İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2022), Ankara: Grafiker Yayınları.
Yardımcı Kaynak: Halm, H. (2021). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi.
Yardımcı Kaynak: Momen, M. (2025). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul: İz Yayıncılık.
Ders Notları Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık
Dökümanlar Çetin, Maksut-Batur, Muhammed Raşit, Editörler (2023), İslam Mezhepleri Tarihi, İstanbul: Lisans Yayıncılık Sarıkaya, M. S., & Ümit, M. (Ed.). (2024). İslam mezhepleri tarihi (7. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.ezhepleri Tarihi El Kitabı (2022) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
Sınavlar Çoktan seçmeli

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %30
Alan Bilgisi %70

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Sınıf Dışı Ç. Süresi 14 3 42
Ara Sınavlar 1 8 8
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 12 12
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 3 90

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Şiî din anlayışını tanır ve temel görüşlerini açıklar.
2 İmamiyye Şiası, Zeydilik ve İsmaililiğin gümüzdeki konumlarını, temel görüşlerini, coğrafi dağılımlarını ve literatürünü bilir.
3 Babilik-Bahailik ve Kadıyaniliğin doğuşu, temel görüşlerini, coğrafi dağılımlarını ve literatürünü bilir.
4 Yezidilik, Dürzilik ve Nusayriliğin, doğuşu, temel görüşleri, coğrafi dağılımları ve literatürünü bilir.
5 Anadolu Aleviliği ve Şiilik arasındaki benzerlik ve farklılıkları sayar.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Şia'nın İsimlendirilişi, teşekkülü, ilk Şii fikirlerin ortaya çıkışı ve fırkalaşma süreci anlatılır. Hz. Ali dönemi ve Cemel–Sıffîn olaylarını tekrar eder. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
2 İmamiyye-İsnâaşeriyye Şiası’nın isimlendirilmesi, tarihçesi ve teşekkül süreci, temel görüşleri ve günümüzdeki durumu ele alınır. On iki imam listesini hazırlama, İmamet, masumiyet ve gaybet inançlarını araştırma, Şiî hadis kaynaklarına kısa bir göz atar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
3 Zeydilik; doğuşu, tarihçesi, görüşleri, literatürü ve günümüzdeki durumları ele alınır. Zeyd b. Ali’nin hayatı ve siyasi tavrı hakkında kısa okuma yapar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
4 İsmaililik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları anlatılır. Fatımi Devleti’nin ortaya çıkışı hakkında kısa bir özet hazırlar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
5 Dürzilik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları ele alınır. Dürziliğin günümüzdeki coğrafi dağılımını kısa not hâlinde yazar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
6 Nusayrilik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları anlatılır. Nusayri düşüncede bâtınî yorumun yerini açıklayan kısa bir paragraf yazar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
7 Yezidilik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları ele alınır. Yezidiliğin tanımı, Melek Tavus, tarihsel köken tartışmaları ve coğrafi dağılımı hakkında araştırma yapar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
8 Babilik Bahailik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları incelenir. Babilik ve Bahailiğin tarihçesi, teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları hakkında makale okur. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
9 Kadiyanilik, isimlendirme, tarihçesi ve teşekkülü, görüşleri ve günümüzdeki durumları açıklanır. Kadiyanilerin kutsal metinleri ve Mirza Gulam Ahmed'in eserleri hakkında literal taraması yapar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
10 Alevîlik, Teşekkülü, Türklerin İslamlaşma seyri, Selçuklu ve Osmanlı döneminde Alevîlik hakkında gerekli bilgiler aktarılır. Türklerin İslamlaşma seyri, Selçuklu ve Osmanlı döneminde Alevîlik hakkında özet bir metin hazırlar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İstanbul: Şi-to Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şii İslam’a Giriş: On İki İmam Şiiliğinin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul:İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi(1996), Türkiye’de Alevîlik Bektaşilik İslam Mezhepleri Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları
11 Alevîliğin İlmî Kaynakları hakkında bilgi verilir. Alevîliğin İlmî Kaynaklarının listesini oluşturur. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Doctrinal Islamic Sects in Our Time, Istanbul: Şito Publications Halm, H. (1991). Shiism. Trans. İsmail Akkoyunlu. Istanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). An Introduction to Shi'ism: The History and Beliefs of Twelver Shi'ism. Trans. Selahattin Ünal. Istanbul: İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi (1996), Alevism and Bektashism in Turkey Handbook of the History of Islamic Sects (2012) (Commission), Ankara: Grafiker Publications
12 Alevîliğin din anlayışı, temel inanç esasları, ibadet ve ritüel yapısı ile tarihsel gelişim süreci ele alınır. Alevîliğin din anlayışı, temel inanç esasları hakkındaki görüşleri tespit etmeye çalışır. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Doctrinal Islamic Sects in Our Time, Istanbul: Şito Publications Halm, H. (1991). Shiism. Trans. İsmail Akkoyunlu. Istanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). An Introduction to Shi'ism: The History and Beliefs of Twelver Shi'ism. Trans. Selahattin Ünal. Istanbul: İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi (1996), Alevism and Bektashism in Turkey Handbook of the History of Islamic Sects (2012) (Commission), Ankara: Grafiker Publications
13 Çağdaş İslam Akımları: Hint Alt Kıtasındaki ve Afrika'daki Akımlar hakkında bilgi verilir. Çağdaş İslam Akımlar: Hint Alt Kıtasındaki ve Afrika'daki Akımların önde gelen şahsiyetlerini tespit eder. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Doctrinal Islamic Sects in Our Time, Istanbul: Şito Publications Halm, H. (1991). Shiism. Trans. İsmail Akkoyunlu. Istanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). An Introduction to Shi'ism: The History and Beliefs of Twelver Shi'ism. Trans. Selahattin Ünal. Istanbul: İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi (1996), Alevism and Bektashism in Turkey Handbook of the History of Islamic Sects (2012) (Commission), Ankara: Grafiker Publications
14 Ortadoğu, Uzakdoğu ve Orta Asya'daki Akımlar incelenir. Ortadoğu, Uzakdoğu ve Orta Asya'daki Akımlar hakkında bilgi toplar. Fığlalı, Ethem Ruhi (2001), Günümüzde İslami Mezhepler, İstanbul: Şito Yayınları Halm, H. (1991). Şiilik. Çev. İsmail Akkoyunlu. İstanbul: Kitabevi. Momen, M. (2006). Şiiliğe Giriş: On İki İmamcı Şiiliğin Tarihi ve İnançları. Çev. Selahattin Ünal. İstanbul: İz Yayıncılık. Fığlalı, Ethem Ruhi (1996), Türkiye'de Alevilik ve Bektaşilik İslam Mezheplerinin Tarihi El Kitabı (2012) (Komisyon), Ankara: Grafiker Yayınları

 
Ders İçin Önerilen Diğer Dersler
İLF231 Kelam Tarihi
İLF335 Sistematik Kelam I
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 3 3 3 3 3 3 4 3 3 3 3 4 3 3 4 3
Ö1 4 3 4 3 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 3
Ö2 3 2 4 2 4 2 4 2 4 3 4 5 4 3 3 2
Ö3 3 3 2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
Ö4 3 2 4 4 2 4 5 4 2 4 2 4 3 4 4 4
Ö5 2 4 3 4 4 4 4 3 4 2 4 3 3 3 4 4

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek