Dersin Detayları Dersin Dili Türkçe Dersin Düzeyi Lisans Bölümü / Programı İlahiyat Öğrenim Türü Örgün Öğretim Dersin Türü Zorunlu Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze Dersin Amacı Bu ders, fıkıh usulü ilminin mahiyetini ve tarihsel sürecini tanıtmayı; temel şer‘î deliller olan Kitap, Sünnet, İcmâ ve Kıyas’ın teorik yapısını ve bu delillerden hüküm çıkarma metodolojisini (lafız teorisi) kavratmayı amaçlar. Dersin İçeriği Fıkıh usulünün tanımı, amacı ve tarihi; asli deliller (Kitap, Sünnet, İcma, Kıyas); lafızların taksimi, delalet yolları ve yorum yöntemlerini (tevil, nesih) kapsar. Dersin Yöntem ve Teknikleri Bu ders yüz yüze olarak yürütülmektedir. Anlatım Soru-Yanıt Tartışma Metin Analizi Ön Koşulları Yok Dersin Koordinatörü Yok Dersi Verenler Dr. Öğr. Üyesi Serdar Özalp serdarozalp@osmaniye.edu.tr Dersin Yardımcıları Yok Dersin Staj Durumu Yok Ders Kaynakları Kaynaklar Apaydın, H. Y. (2017). İslam Hukuk Usulü. Bilimsel Araştırma Yayınları (BİLAY). Şaban, Z. (2025). İslam Hukuk İlminin Esasları (Usûlü’l Fıkh) (İ. K. Dönmez, Çev.; 42. Baskı). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Aybakan, B. (2017). Fıkıh ilminin oluşum sürecinde icma. İz Yayıncılık Köksal, A. C. (2008). Fıkıh usulünün mahiyeti ve gayesi. İSAM Yayınları Ders Notları 1. Ana Kaynaklar Şaban, Z. (2025). İslam Hukuk İlminin Esasları (Usûlü’l Fıkh) (İ. K. Dönmez, Çev.; 42. Baskı). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 2. Yardımcı Kaynaklar Apaydın, H. Y. (2017). İslam Hukuk Usulü. Bilimsel Araştırma Yayınları (BİLAY). Aybakan, B. (2017). Fıkıh ilminin oluşum sürecinde icma. İz Yayıncılık. Köksal, A. C. (2008). Fıkıh usulünün mahiyeti ve gayesi. İSAM Yayınları. Apaydın, Y. (2003). Klasik fıkıh usulünün yapısı ve işlevi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (1), 7-28 Bedir, M. (2006). İbn Haldun’un gözüyle naklî ilimler. Geçmişten Geleceğe İbn Haldun, 219-233 Sarıtaş, M. (2018). Fakihlerimizin görüşleri naslardan önceliklidir: Ebû Sa‘îd el-Hâdimî’nin nas-mezhep ilişkisi problemine dair görüşleri. Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası (Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler) - XVIII. Yüzyıl içinde (ss. 163-178). Yaman, A. (2019). Fıkıh usûlü işlevini tamamladı mı? Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (57), 25-46. Temel, A. (2020). Fıkıh usulü tarihinde dört temel şer‘î delil tertibinin gelişimi. Eskiyeni: Anadolu İlahiyat Akademisi Araştırma Dergisi, (40), 73-94. İltaş, D. (2011). Fıkıh usulünde mütekellimîn yönteminin delalet anlayışı. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM). Güman, O. (2012). Hanefî fıkıh usulü literatüründeki lafızlar taksiminde mantıksal tutarlılık problemi: Pezdevî örneği. Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 17(33), 103-132. Orhan, F. (2017). Nehyin muktezası: Yasaklanan fiilin hükmü ve hukukî sonuç doğurması. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (30), 71-91 Bedir, M. (t.y.). Sünnet. TDV İslâm Ansiklopedisi. Apaydın, Y. (1992). Hanefi hukukçuların hadis karşısındaki tavırlarının bir göstergesi olarak manevi inkıta‘ anlayışı. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (8), 159-194. Tsiligkir, C. (2010). Hanefilere göre haberin kıyasa aykırı olması durumunda râvinin fakih olma şartı. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (21), 69-83. Cengiz, M. (2020). Hanefî (Fukahâ) usûlünde beyân teorisi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (35), 129-161. Temel, A. (2020). Fıkıh usulünün bağımsız te’lif asrında icmâ’ tartışmaları: Hicri üçüncü asırda icmâ’ delilinin gelişimi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 802-826. İzmirli, İ. H. (2008). İcma, kıyas ve istihsanın esasları (A. Duman, Sadeleştiren). Hikmet Yurdu, 1(1), 149-160. Kacır, T. (2016). Usûlî kıyasın bilgi ve amel değeri. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 20(1), 61-88. Ders Yapısı Sosyal Bilimler %100