|
Dersin Dili
|
Türkçe
|
|
Dersin Düzeyi
|
Lisans
|
|
Bölümü / Programı
|
İlahiyat
|
|
Öğrenim Türü
|
Örgün Öğretim
|
|
Dersin Türü
|
Zorunlu
|
|
Dersin Öğretim Şekli
|
Yüz Yüze
|
|
Dersin Amacı
|
Bu ders, asli deliller dışındaki tali delilleri (Maslahat, İstihsan, vb.) öğretmeyi; hüküm teorisini (Hakim, Mahkum fih, Ehliyet) ve içtihat-taklit süreçlerini analiz ederek güncel fıkhi problemlere metodolojik çözümler üretme yetkinliği kazandırmayı amaçlar.
|
|
Dersin İçeriği
|
Tali deliller, hüküm ve kısımları, ehliyet arızaları, içtihat, taklit, fetva ve kaza müesseseleri ile modern usul tartışmalarını kapsar.
|
|
Dersin Yöntem ve Teknikleri
|
Bu ders yüz yüze olarak yürütülmektedir.
Anlatım
Problem Çözümü
Örnek Olay İncelemesi
Tartışma
|
|
Ön Koşulları
|
Yok
|
|
Dersin Koordinatörü
|
Yok
|
|
Dersi Verenler
|
Dr. Öğr. Üyesi Serdar Özalp serdarozalp@osmaniye.edu.tr
|
|
Dersin Yardımcıları
|
Yok
|
|
Dersin Staj Durumu
|
Yok
|
Ders Kaynakları
|
Kaynaklar
|
Şaban, Z. (2025). İslam Hukuk İlminin Esasları (Usûlü’l Fıkh) (İ. K. Dönmez, Çev.; 42. Baskı). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Köksal, A. C. (2008). Fıkıh usulünün mahiyeti ve gayesi. İSAM Yayınları.
Apaydın, H. Y. (2017). İslam Hukuk Usulü. Bilimsel Araştırma Yayınları (BİLAY).
Bedir, M. (2019). Kur’ân ve sünnet söylemi, fıkıh usûlü ve içtihat: Modern nassçılığın doğuşuna ilişkin bir izah denemesi. Modernleşme Protestanlaşma ve Selefîleşme: Modern İslam Düşüncesinde Nassın Araçsallaştırılması içinde (ss. 19-60).
Haçkalı, A. (t.y.). İslam hukuk metodolojisinde gayeci yaklaşım: Gazalinin ictihat anlayışında maslahatın işlevselliği. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
|
|
Ders Notları
|
1. Ana Kaynaklar
Şaban, Z. (2025). İslam Hukuk İlminin Esasları (Usûlü’l Fıkh) (İ. K. Dönmez, Çev.; 42. Baskı). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
2. Yardımcı Kaynaklar
Apaydın, H. Y. (2017). İslam Hukuk Usulü. Bilimsel Araştırma Yayınları (BİLAY).
Aybakan, B. (2017). Fıkıh ilminin oluşum sürecinde icma. İz Yayıncılık.
Köksal, A. C. (2008). Fıkıh usulünün mahiyeti ve gayesi. İSAM Yayınları.
Apaydın, Y. (2003). Klasik fıkıh usulünün yapısı ve işlevi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (1), 7-28
Bedir, M. (2006). İbn Haldun’un gözüyle naklî ilimler. Geçmişten Geleceğe İbn Haldun, 219-233
Sarıtaş, M. (2018). Fakihlerimizin görüşleri naslardan önceliklidir: Ebû Sa‘îd el-Hâdimî’nin nas-mezhep ilişkisi problemine dair görüşleri. Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası (Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler) - XVIII. Yüzyıl içinde (ss. 163-178).
Yaman, A. (2019). Fıkıh usûlü işlevini tamamladı mı? Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (57), 25-46.
Özen, Ş. (t.y.). İstislâh. TDV İslâm Ansiklopedisi.
Dönmez, İ. K. (t.y.). Maslahat. TDV İslâm Ansiklopedisi.
Haçkalı, A. (t.y.). İslam hukuk metodolojisinde gayeci yaklaşım: Gazalinin ictihat anlayışında maslahatın işlevselliği. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
Şahin, O. (t.y.). İslam hukuk metodolojisinde istishab. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
Bardakoğlu, A. (t.y.). İstishâb. TDV İslâm Ansiklopedisi.
Dönmez, İ. K. (t.y.). Sedd-i zerâi‘. TDV İslâm Ansiklopedisi.
Dönmez, İ. K. (t.y.). Örf. TDV İslâm Ansiklopedisi.
Koçak, Z. (t.y.). Örf ve âdetin hukuk metodolojisindeki yeri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
İnanır, A. (t.y.). İbn Kemal’in Tabakâtü’l Fukahâsı ve değerlendirilmesi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
Ateş, M. (t.y.). Taklid-ictihad kavramları bağlamında İbn Âbidîn’in Tabakâtü’l-Fukahâ’ya dair özgün yaklaşımı. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi.
Çınar, F. (t.y.). Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi.
Bedir, M. (2013). Kelâmcı ve fıkıhçı usul geleneklerine ilişkin bazı eleştirel mülâhazalar. İslâm Araştırmaları Dergisi, (29), 65-97.
Bedir, M. (2019). Kur’ân ve sünnet söylemi, fıkıh usûlü ve içtihat: Modern nassçılığın doğuşuna ilişkin bir izah denemesi. Modernleşme Protestanlaşma ve Selefîleşme: Modern İslam Düşüncesinde Nassın Araçsallaştırılması içinde (ss. 19-60).
Kavak, Ö. (2009). Dünyevî bir “fıkıh” inşâsına doğru: Reşid Rıza’nın fıkıh usûlü eleştirisi ve modern fıkıh düşüncesi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (37), 35-72.
|
|