Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
8SEC444Faizsiz Bankacılık İşlemleri2+0+02404.07.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Lisans
Bölümü / Programı İlahiyat
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders, bankacılık sektörü ve banka dışı kurumlar özelindeki faizsiz finans uygulamalarını kapsamlı bir şekilde tanıtmayı, bu alana dair kavramsal bir çerçeve oluşturmayı ve öğrencilerin meslekî hayatlarında karşılaşabilecekleri problemleri çözebilecek bilgi düzeyine ve yeterliliğe ulaşmalarını sağlamayı amaçlar.
Dersin İçeriği Bu ders, fıkıh muamelat doktrini çerçevesinde faizsiz bankacılık modelinin tarihsel gelişimini, fon toplama ve kullandırma yöntemlerini (murabaha, icare, ortaklıklar vb.) ve banka dışı faizsiz finansman uygulamalarını kapsamaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım
Soru-Yanıt
Vaka Analizi
Grup Çalışmaları
Sunumlar
Okuma ve Tartışma
Bu ders yüz yüze yürütülmektedir.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Arş.Gör.Dr. Serdar Özalp serdarozalp@osmaniye.edu.tr
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Kızılkaya, Necmettin. Teori ve Uygulama açısından İslam ve Finans. Ed. Kızılkaya, Necmettin. İstanbul: İSAR Yayınları, 2022, 2. Baskı. Orhan, Zeyneb Hafsa. 40 Soruda Katılım Bankacılığı. 2020. Durmuş, Abdullah. Fıkhî Açıdan Günümüz Para Mübadelesi İşlemleri. Marmara Üniversitesi, 2008. Akartepe, Batuhan. Hisse Senedi Şer‘i İzleme Sistemi: İslam Ekonomisi Açısından Bir Değerlendirme. İstanbul: İktisat Yayınları, 2023.
Ders Notları 1. Ana Kaynaklar
Bayındır, S. (2004). Faizsiz bankacılık işlemlerinin İslâm fıkhı’ndaki yeri [Doktora tezi]. Marmara Üniversitesi
Kızılkaya, N. (Ed.). (2022). Teori ve uygulama açısından İslam ve finans (2. Baskı). İSAR Yayınları.
Cebeci, İ. (2020). İslam iktisadında murabaha: Modern literatürdeki tartışmalar. İktisat Yayınları.
Durmuş, A. (2008). Fıkhî açıdan günümüz para mübadelesi işlemleri. Marmara Üniversitesi.
2. Yardımcı Kaynaklar
Akyüz, Y. (2020). Azalan Ortaklık, İslam Hukuku Açısından Bir Değerlendirme. İktisat Yayınları.
Çakır, M. (2021). İslam Hukuku Açısından Teverruk İşlemleri. Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Lila, N. (2020). Katılım Bankalarının Murâbaha İşlemlerinde Malın Teslimi: İslam Hukuku Açısından Bir Değerlendirme. İktisat Yayınları.
Aktepe, İ. E. (2017). Katılım Finans. Erkam Matbaası.
Aktepe, İ. E. (2013). Sorularla Katılım Bankacılığı.
Bayındır, S. & Halaoğlu, B. (2022). Katılım Bankacılığında Sermaye Toplama Yöntemleri: Cari ve Katılma Hesapları. N. Kızılkaya (Ed.), Teori ve Uygulama Açısından İslam ve Finans içinde (2. Baskı, ss. 107-123). İSAR Yayınları.
Döndüren, H. & Tan, İ. (2022). Katılım Bankalarında Fon Kullandırma Yöntemi Olarak İcare. N. Kızılkaya (Ed.), Teori ve Uygulama Açısından İslam ve Finans içinde (2. Baskı, ss. 147-169). İSAR Yayınları.
el-Ashker, A. & Wilson, R. (2019). İslam İktisadının Kısa Tarihi (S. Yıldırım & Z. E. Bayrak, Çev.). İktisat Yayınları.
Gedikli, F. vd. (2022). Geçmişten Günümüze Finansman Yöntemi Olarak Ortaklık: Mudarebe ve Müşareke Örnekleri. N. Kızılkaya (Ed.), Teori ve Uygulama Açısından İslam ve Finans içinde (2. Baskı, ss. 193-221). İSAR Yayınları.
Görmüş, Ş., Albayrak, R. A. & Yabanlı, A. (Ed.). (2019). Yaşayan ve Gelişen Katılım Bankacılığı. TKBB Yayınları.
Gündoğdu, A. (2021). Katılım Bankacılığında Kâr Dağıtımı.
Güngör, K. (2009). Bir Finansal Araç Olarak Katılım Bankacılığı: Tesbitler-Teklifler. Finansal Yenilik ve Açılımları ile Katılım Bankacılığı içinde (s. 235).
Khan, M. A. (2018). İslam İktisadının Meseleleri Güncel Durum ve Geleceğin Bir Analizi. İktisat Yayınları.
Kızılkaya, N. (2019). İktisadi Selefilik: Modern İslam İktisadı Çalışmalarında Hafıza Kaybı. İslam İktisadı Metodolojisi Sorunlar ve Çözüm Önerileri içinde.
Orhan, Z. H. (2020). 40 Soruda Katılım Bankacılığı.
Orhan, Z. H. (2021). Ekonominin Temel Konuları ve İslam Ekonomisi.
Öztürk, A. & Akdemir, A. (2022). Katılım Bankacılığında Fon Kullandırma Yöntemi Olarak İstisna ve Selem Akdi. N. Kızılkaya (Ed.), Teori ve Uygulama Açısından İslam ve Finans içinde (2. Baskı, ss. 169-193). İSAR Yayınları.
Ülev, S. & Selçuk, M. (2022). İslam İktisadında Selem: Fıkhi ve İktisadi Yönleriyle. İktisat Yayınları.
Demir, İ. H. (t.y.). İslam Borçlar Hukukunda Bey'u'l-îne [Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi].
Kahraman, A. (t.y.). İslam Borçlar Hukukunda Kefalet Sözleşmesi ve Günümüzdeki Tatbikatı [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi].
Kalkan, C. (t.y.). Mudârebe Sözleşmesinde Kâr [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi].
Aktan, H. (1997). Ticaret Hukukunun Yeni Bazı Problemleri Üzerine İslam Hukuku Açısından Bir Değerlendirme (Borsa, Teminat Mektubu, Leasing). M. Bayyiğit (Ed.), I. Uluslararası İslam Ticaret Hukukunun Günümüzdeki Meseleleri Kongresi içinde.
Günay, H. M. (2012). İslam Hukukunda Akid Teorisi Bağlamında Çağdaş Finasman Enstrümanlarından Murabaha Uygulamaları. Fıkhi Açıdan Finans ve Altın İşlemleri içinde (ss. 207-227).
Halitoğlu, İ. (2021). Organize Teverruk Üzerine Bir Analiz ve TKBB Danışma Kurulu ve AAOIFI Standartlarının Mukayesesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), 661-695.

Ders Yapısı
Sosyal Bilimler %100

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ara Sınav 1 % 40
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 % 60
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 2 28
Ödevler 2 20 40
Sunum/Seminer Hazırlama 2 8 16
Ara Sınavlar 1 12 12
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 24 24
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 4 120

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Faizsiz bankacılık ve banka dışı İslami finans uygulamalarının tarihî gelişimini ve güncel durumunu açıklar.
2 Muamelat fıkhı çerçevesinde finansal ürün ve sözleşme türlerini (murabaha, kira, istisna, selem, teverruk) tanır ve yorumlar.
3 Sermaye piyasası işlemleri, hisse senedi ve borçlanma araçları ile ilgili İslami uygulamaları analiz eder.
4 Faizsiz finans kurumlarının işleyişine ilişkin temel problemleri çözer.
5 Edindiği bilgileri meslekî veya günlük hayat bağlamında uygulayarak karar verme becerilerini geliştirir.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Ders Tanıtımı ve Giriş
2 Faizsiz Bankacılığın Tarihi ve Güncel Durumu
3 Faizsiz Bankacılıkta Fon Toplama Yöntemleri (Hesap Türleri)
4 Faizsiz Bankacılıkta Fon Kullandırma Yöntemleri (Murabaha)
5 Faizsiz Bankacılıkta Fon Kullandırma Yöntemleri (Kira Sözleşmeleri)
6 Faizsiz Bankacılıkta Fon Kullandırma Yöntemleri (Ortaklık / Istisna‘ / Selem Sözleşmeleri)
7 Banka Kartı Uygulamaları
8 Bankacılık Hizmetleri (Teminat Mektubu, Akreditif)
9 Teverruk ve Îne Sözleşmesine Dayalı İşlemler
10 Türev Ürünler (Future, Forward, Opsiyon, Swap)
11 Sermaye Piyasası İşlemleri (Hisse Senedi İşlemleri)
12 Sermaye Piyasası İşlemleri (Borçlanma Araçları)
13 Sigorta (Tekafül) Uygulamaları
14 Genel Değerlendirme

 
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13 P14 P15 P16
Tüm 2 2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 2 3 2 3 3
Ö1 1 2 3 2 3 4 4 3 2 2 3 4 3 4 5 3
Ö2 3 2 3 3 2 3 4 3 3 3 3 3 3 2 4 3
Ö3 2 3 4 3 4 4 2 2 3 3 2 2 3 1 2 3
Ö4 2 3 2 3 2 3 2 3 4 2 3 1 3 3 2 2
Ö5 3 2 2 2 4 3 4 4 2 3 2 2 3 2 1 3

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek